V SA/Wa 391/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi D. Z. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... grudnia 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku o umorzenie nienależnie pobranych płatności; 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. P. L. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę ..., w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez D. Z. (dalej: strona, skarżący) jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z ... grudnia 2013 r. nr ..., utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z ... listopada 2013 r. nr ... odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek o umorzenie nienależnie pobranych płatności w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013". Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu ... października 2013 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skierował do strony Informację o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W dniu 7 listopada 2013 r. do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpłynęło pismo wnioskodawcy, w którym zwrócił się z prośbą o umorzenie zwrotu nienależnie pobranych płatności. W odpowiedzi organ pouczył wnioskodawcę o treści § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2010 roku Nr 258, poz. 1747) oraz wskazał, że z powyższym wnioskiem strona powinna zwrócić się do Prezesa ARiMR. W dniu 15 listopada 2013 r. do Łódzkiego OR ARiMR wpłynął wniosek D. Z. w sprawie umorzenia nienależnie pobranych płatności. Postanowieniem z dnia ... listopada 2013 r. Prezes ARiMR odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego, gdyż uznał wniosek za bezprzedmiotowy z uwagi na to, iż w sprawie strony nie została wydana decyzja ustalająca kwotę zwrotu nienależnie pobranych płatności. Postanowieniem z dnia ... grudnia 2013 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że dopóki nie zostanie wydana decyzja ustalająca zobowiązanie nie można rozpatrywać wniosków o umorzenie, odroczenie lub rozłożenie na raty jakiejkolwiek kwoty należności, ponieważ wysokość kwoty środków nienależnie lub nadmiernie pobranych nie została jeszcze ustalona i nie powstał obowiązek ich spłaty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie oraz o stwierdzenie naruszenia prawa i umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom". W uzasadnieniu swego stanowiska skarżący podniósł, że obecnie utrzymuje się ze zbierania runa leśnego oraz rzeczy znalezionych na śmietnikach i nie posiada żadnego majątku. Wskazał, że jego stan zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy zarobkowej, nie posiada oszczędności, a otrzymane środki wydał i nie istnieje możliwość, by mógł zapłacić nienależnie pobrane płatności. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejsze stanowisko. Na rozprawie przed WSA w Warszawie w dniu 13 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego uzupełniając skargę złożoną przez stronę zarzucił organowi naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 kpa, poprzez wydanie rozstrzygnięcia przed uzyskaniem całości materiału dowodowego oraz uznanie przez organ II instancji, że umorzenie należności byłoby przedwczesne pomimo informacji z dnia 25 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa,v:art.145§1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134§1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi. Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji naruszenia norm prawa materialnego, ani naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie o charakterze stricte procesowym. Na podstawie art. 61a k.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jeżeli spełnione są następujące przesłanki: 1) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, 2) żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, z wyjątkiem tych wskazanych w przepisach rozdziału 1 działu II k.p.a., w tych bowiem przypadkach organ administracji publicznej pozostawia podanie bez rozpoznania lub zwraca podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. W rozpoznanej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej poddane zostało postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności. Orzekające w sprawie organy uznały, że żądanie zawarte we wniosku strony z dnia ... listopada 2013 r. dotyczy sprawy, która nie została zakończona wydaniem decyzji ustalającej kwotę zwrotu nienależnie pobranych płatności. Stanowisko to uznać należy za trafne. Informacja o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności, którą skarżący otrzymał w dniu ... października 2013 r. (k. 367 akt adm.) nie stanowiła bowiem rozstrzygnięcia sprawy. Pismo to miało charakter informacyjny i wskazywało na możliwość dokonania zwrotu kwoty płatności (strona 4 pisma). Z pisma tego wynikało, że w sytuacji braku zwrotu kwoty płatności zostanie wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Wniosek skarżącego o umorzenie tychże płatności został złożony przed wszczęciem tego postępowania. W sytuacji, gdy brak rozstrzygnięcia, z którego ostatecznie wynikałaby kwota nienależnie pobranych płatności, wniosek skarżącego musiał zostać uznany za bezprzedmiotowy. Nie kwestionując niewątpliwie trudnej sytuacji majątkowej skarżącego Sąd ponownie zauważa, że kontrolowane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nie rozstrzyga sprawy odmowy umorzenia nienależnie pobranych płatności co do istoty - bezprzedmiotowe jest zatem odnoszenie się do merytorycznych zarzutów skargi. Uwzględniając powyższe skargę oddalano na podstawie art. 151 p.p.s.a.