V SA/Wa 391/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. Sp. z o.o. z siedzibą w M. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 czerwca 2017r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji określającej kwotę dofinansowania przypadającą do zwrotu postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 28 czerwca 2017r. o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie branży turystycznej, rekreacyjnej i rozrywkowej, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała na brak jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, co jest następstwem zajęcia konta spółki przez komornika sądowego na pokrycie zaległych zobowiązań, a także stopniem zawiłości sprawy. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 319.500 zł, wartość środków trwałych spółki (według bilansu za ostatni rok) wyniosła 232.616,11 zł, a za ostatni rok obrotowy odnotowała stratę w wysokości 35.225,99 zł. Z przedłożonego do akt niniejszej sprawy rachunków zysków i strat, sporządzonego na koniec 2016 r., wynika, że skarżąca spółka poniosła stratę z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 42.658,92 zł przy przychodach w kwocie 5.504,05 zł. Bilans spółki sporządzony na dzień 31 marca 2017 r. zamknął się po stronie aktywów i pasywów kwotą 13.969.149,49 zł. Skarżąca przedłożyła również: - wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 lutego 2017 r. do 11 maja 2017r., na którym saldo końcowe wynosiło 260,04 zł, - zawiadomienia komorników sądowych o zajęciu rachunku bankowego w związku z egzekucją następujących kwot należności głównych: 120.784,36 zł, 1.313,15 zł, 5.535 zł i 3.579,83 zł, - wydruk z elektronicznej księgi wieczystej należącej do spółki nieruchomości o powierzchni 1,15 ha położnej w M., wykazujący obciążenia w postaci 2 hipotek umownych i 3 hipotek przymusowych. Postanowieniem z 28 czerwca 2017r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wyjaśnił, iż Skarżąca posiada majątek znacznej wartości – wartość rzeczowych aktywów trwałych według bilansu na dzień 31 marca 2017 r. wynosi 13.717.365,73 zł, w tym środki trwałe sięgają kwoty 231.527,29 zł, a więc wielokrotnie przewyższa wpis sądowy od skargi wynoszący w niniejszej sprawie 200 zł. Autor postanowienia podkreślił też, iż spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie znajduje się w fazie upadłości czy likwidacji bądź posiadania zaległości. W sprzeciwie od postanowienia starszego referendarza sądowego Spółka wniosła o zmianę postanowienia poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sadowych. Jak wyjaśniono, na wartość aktywów składa się głównie obciążona wysoką hipoteką nieruchomość, a w stosunku do Skarżącej został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, który został oddalony, z uwagi na brak środków, z których można byłoby pokryć koszty postępowania upadłościowego. Zdaniem wnoszącego sprzeciw, wpis sądowy od skargi nie zamyka się kwotą 200 zł lecz powinien być uzależniony od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem (11.120.158,77 zł) i wynosić 1.000.000,00 zł zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2003 r. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze Spółki referendarz sądowy prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy wskazać, że o kondycji finansowej Spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym elementem jest zysk, który Spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że w razie poniesienia przez nią straty zasadne jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, lecz nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych. Strata nie oznacza więc utraty płynności finansowej. Spółka wykazała wprawdzie taką stratę za ostatni rok obrotowy według bilansu (-35.225,99 zł), jednak zdaniem Sądu przedwczesne jest w takiej sytuacji twierdzenie o trwałości takiego stanu rzeczy. Ważne są także w tym kontekście takie kwestie jak wysokość kapitału zakładowego, czy wartość środków trwałych. Te ostatnie mają przecież wymierną wartość i mogą być źródłem konkretnych środków finansowych, a zatem są "środkami", o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W przypadku Spółki wymienione zaś wyżej pozycje wynoszą odpowiednio: 319.500 zł oraz 232.616,11 zł. Wysokość każdej z osobna przewyższa wielokrotnie wartość wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie wynoszącą 200 zł. Zauważyć również należy, iż Spółka pomimo notowanej straty do chwili obecnej nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, o czym świadczy przedłożony do akt sprawy rachunek zysków i strat na obejmujący okres od stycznia do marca 2017 r. oraz obejmujący okres od 1 lutego do 11 maja 2017r. wyciąg z rachunku bankowego Skarżącej. W świetle zatem ciągłej aktywności gospodarczej Spółki, wysokości jej kapitału zakładowego, jak i wartości posiadanych środków trwałych, udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby jej swoistego rodzaju uprzywilejowanie. W odniesieniu do podniesionej w sprzeciwie kwestii oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości, z uwagi na brak środków, z których można byłoby pokryć koszty postępowania upadłościowego. Informacja ta nie znajduje odzwierciedlenia w żadnym z przedłożonych przez Skarżącą dokumentów. W tej sytuacji jest ona niestety gołosłowna. Sąd podkreśla, że w chwili obecnej jedynym kosztem do uiszczenia którego zobowiązana jest Skarżąca to wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł, zgodnie z § 2 ust. 5 wyżej powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że w przypadku osób prawnych rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, o czym wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne (m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 201/11, dostępne w CBOSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.