V SA/Wa 3968/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Matylda Arnold - Rogiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... lipca 2015 r. nr ... w przedmiocie: odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia 18 sierpnia 2015 r. (data nadania) W. S. (dalej: "skarżący") złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie własne organu z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r. o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2011 r., uchylającego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt postępowania egzekucyjnego i umarzającego postępowanie przed organem I instancji. Zarządzeniem z dnia 29 października 2015 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie została doręczona ustanowionemu przez skarżącego pełnomocnikowi do doręczeń w dniu 18 listopada 2015 r. (k. 25 akt sądowych). Pismem z dnia 3 grudnia 2016 r. (data nadania) skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmowę ustanowienia adwokata. Skarżący nie wniósł sprzeciwu od ww. postanowienia, w związku z czym został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 października 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia wezwania. Przedmiotowe wezwanie skarżący odebrał w dniu 13 lipca 2016 r. (k. 64 akt sądowych). Z informacji udzielonej przez Oddział Finansowo-Budżetowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (k. 68 verte akt sądowych) wynika, iż w dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych do dnia 27 września 2016 r., nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 817 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu. Sąd stwierdza, że skoro z akt sądowych sprawy wynika, iż pismo zawierające wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zawierało prawidłowe pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania w wyznaczonym terminie i zostało skutecznie doręczone Skarżącemu, to należało przyjąć, że dwumiesięczny termin do uiszczenia wpisu rozpoczął bieg następnego dnia po doręczeniu wezwania, tj. od dnia 14 lipca 2016 r. i upłynął z dniem 14 września 2016 r. Sąd zauważa, że skoro z dokumentów księgowych Sądu wynika, iż do dnia 27 września 2016 r. nie odnotowano wpływu wpisu, należało uznać, że Skarżący nie uiścił wpisu sądowego w wyznaczonym terminie. Skarga nie została zatem opłacona i z tego względu podlega odrzuceniu. Jednocześnie Sąd podkreśla, iż w realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do uznania, iż skarżący jest zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 .pkt 1 lit. e P.p.s.a., wykładanego w związku z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2016 r. pod sygn. II GPS 2/15. Uchwała ta stanowi bowiem, iż do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, o których mowa art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a należą sprawy ze skarg na postanowienia organów egzekucyjnych wydawane w toku egzekucji administracyjnej dotyczącej tytułów wykonawczych wystawianych przez organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, podczas gdy skargą w niniejszej sprawie objęto postanowienie wydane w trybie nadzwyczajnym, nie dotyczące meritum postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest w istocie ocena legalności postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia wydanego w tym samym nadzwyczajnym trybie dotyczącego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] listopada 2011 r. uchylającego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] lipca 2011 r. o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt postępowania egzekucyjnego. Z powyższego zaś wynika, iż u podstaw przedmiotowego postępowania znajdował się wniosek skarżącego inicjujący postępowanie wpadkowe, dotyczące wydania kserokopii dokumentów z akt postępowania egzekucyjnego, a nie wniosek dotyczący bezpośrednio prowadzonej przez organ egzekucji w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W takim stanie rzeczy nie sposób zaś uznać, iż skarżący jest objęty zwolnieniem od obowiązku uiszczania kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e P.p.s.a. Jak wynika bowiem z uzasadnienia powołanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, odstąpienie od wykładni językowej pojęcia "sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych" użytego przez ustawodawcę w art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. na rzecz wykładni celowościowej wynika z przyjęcia, iż "ustawodawca miał niewątpliwie na uwadze charakter tych spraw, z których większość związana jest z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych, najczęściej dotyczących trudnych sytuacji życiowych niezawinionych przez stronę, a więc spraw dotyczących sfery o wysokim stopniu wrażliwości społecznej". Charakteru takiego nie ma przedmiotowa sprawa, dotycząca nadzwyczajnych trybów zaskarżenia postanowienia wydanego wprawdzie przez organ egzekucyjny, ale dotyczącego odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów z akt postępowania, nie zaś egzekucji składek na ubezpieczenie społeczne. Postanowienie to nie zostało więc wydane w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenie społeczne, podczas gdy w uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że – z uwagi na wykładnię celowościową – "strona skarżąca działanie organu egzekucyjnego mające na celu wykonanie obowiązku z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych". Przedmiotowa sprawa została zainicjowana wnioskiem strony o odpłatne wykonanie i doręczenie kserokopii z akt postępowania egzekucyjnego, co niewątpliwie nie stanowi kwestii związanej z podstawowymi potrzebami życiowymi i nie dotyka istoty postępowania egzekucyjnego, jaką jest ściągnięcie zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Należy także mieć na względzie, iż – jak słusznie wskazano w cytowanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego – "ustawodawca ustalając reguły zwolnień od obowiązku uiszczania kosztów sądowych musi mieć na uwadze, iż są one rodzajem danin publicznych. Tego rodzaju ekonomicznie zwolnienie ma ten sam charakter co "darowanie" obywatelowi należności publicznoprawnych. Zakres oraz zasady udzielania zwolnień od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych kształtowane są w taki sposób, aby z jednej strony nie ograniczać nadmiernie dostępu do sądu i nie godzić tym samym w realizację gwarancji konstytucyjnych, a z drugiej – zabezpieczać przed nadużywaniem prawa do sądu i w ten sposób zapewnić niezbędny poziom sprawności oraz efektywności postępowania sądowoadministracyjnego." W związku z tym Naczelny Sad Administracyjny podkreślił, że zachodzi konieczność wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). W sytuacji, gdy ten sam podmiot inicjuje wiele postępowań sądowoadministracyjnych, w tym większość w trybach nadzwyczajnych, przyjąć należy, że jego słuszny interes jest realizowany poprzez ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach skarg na postanowienia organów egzekucyjnych wydawane w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego, natomiast zwolnienie przewidziane art. 239 § 1 pkt. 1 lit. e P.p.s.a. nie dotyczy trybów nadzwyczajnych, w dodatku dotyczących postanowień wydanych w sprawach wpadkowych, nie zmierzających do ściągnięcia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.