V SA/Wa 3978/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Asesor sądowy Tomasz Grzybowski po rozpoznaniu w dniu 20 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w [...] na pismo Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. z siedzibą w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej postanawia: odrzucić skargę. Pismem z [...] lipca 2021 r. [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w Z. G. wniosła do tut. Sądu skargę na pismo ("decyzję") Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. z [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej (w wysokości 25%, zamiast żądanego przez stronę całkowitego zwolnienia). Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, jak też zwrotu kosztów postępowania, wskazując na niezgodność decyzji z § 5 ust. 4 regulaminu ubiegania się o udział w programie rządowym "Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm". Ponadto, według spółki, działalność strony przeciwnej w zakresie rozpoznawania wniosków o udzielenie pomocy, a następnie jej rozliczania, w tym zwalniania z obowiązku zwrotu subwencji w ramach ww. programu rządowego, stanowi zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i jako taka podlega kontroli sądowo-administracyjnej (s. 2-4 skargi). W odpowiedzi na skargę Polski Fundusz Rozwoju S.A. wniósł o odrzucenie, a ewentualnie o oddalenie skargi, jak też o zwrot kosztów postępowania. W ramach odpowiedzi strona przeciwna przedstawiła zapatrywanie, zgodnie z którym wspomniana działalność Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. nie podlega właściwości rzeczowej sądów administracyjnych, ponieważ stosunek prawny łączący Fundusz z beneficjentami programu ma charakter cywilnoprawny (s. 3-8 odpowiedzi). Niezależnie od powyższego, zdaniem Funduszu, prawidłowo rozliczono subwencję dla strony skarżącej. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny skład orzekający podtrzymuje stanowisko prezentowane dotychczas w orzecznictwie sądów administracyjnych obu instancji (por. m.in. powołane w odpowiedzi na skargę post. tut. Sądu o sygn. V SA/Wa 2727/20, czy V SA/Wa 619/21, CBOSA, a także post. NSA o sygn. I GSK 1154/21, niepubl.), zgodnie z którym podejmowanie "decyzji" przez Polski Fundusz Rozwoju S.A. w przedmiocie wypłaty, czy też rozliczenia subwencji następuje w reżimie cywilnoprawnym, związanym z umownym uregulowaniem stosunków pomiędzy przedsiębiorcą ubiegającym się o subwencję, a Funduszem, nie zaś w oparciu o przepisy prawa administracyjnego. Istota tego zapatrywania, podzielanego również na gruncie niniejszej sprawy, zasadza się na ustaleniu, że źródłem praw i obowiązków jest dla beneficjenta cywilnoprawna umowa o dofinansowanie. Taki też stan faktyczny i prawny występuje co do istoty w sprawie niniejszej, gdzie zarówno wypłata, jak i rozliczenie subwencji, w tym sporna informacja Funduszu ("decyzja") w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji, wynika zasadniczo z zawartej z przedsiębiorcą umowy subwencji finansowej z 12 maja 2020 r. To bowiem umowa pozwala Funduszowi (zgodnie z § 2 ust. 7) na weryfikację przedsiębiorcy pod kątem przesłanek wsparcia. W umowie również, jak też w regulaminie stanowiącym – co istotne – integralną część umowy (§ 11 ust. 5), przewidziano procedury związane z kwestionowaniem rozstrzygnięć Funduszu w zakresie wypłaty, czy też rozliczenia subwencji. Wypada wreszcie odnotować, że w § 1 ust. 2 tegoż regulaminu zdefiniowano na potrzeby udzielanego wsparcia pojęcie "decyzji", która nie stanowi decyzji w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż oznacza ona "decyzję PFR o udzieleniu (w części lub całości) bądź odmowie udzielenia subwencji finansowej ... przy podejmowaniu której PFR działa na podstawie i w zakresie określonym w dokumentach programowych". Wobec tego bez znaczenia dla oceny kognicji sądu administracyjnego w analizowanej sprawie pozostaje akcentowana w skardze okoliczność (s. 2 i n.), że Fundusz udziela wsparcia w związku z programem rządowym określonym w załączniku do uchwały Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2020 r., nr 50/2020, wydanej na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 21a ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (t.j. Dz.U. 2021, poz. 1010). Nie zmienia to bowiem faktu, że stosunek między Funduszem a przedsiębiorcą ma charakter zobowiązaniowy, a wobec tego brakuje w tym zakresie podstawowego komponentu stosunku administracyjno-prawnego, tj. władczego charakteru działania Funduszu. Innymi słowy, fakt że źródłem udzielanego przedsiębiorcom wsparcia jest program rządowy, nie zmienia tego, że realizowany jest on przez spółkę prawa handlowego, w formach charakterystycznych dla cywilno-prawnej metody regulacji stosunku prawnego stron. Wspomniana ustawa o systemie instytucji rozwoju nie tylko takiej formuły nie wyklucza, ale wręcz przyjmuję ją jako zasadę w odniesieniu do działania Funduszu (por. zwłaszcza art. 13 ww. ustawy). Skoro więc rozstrzygnięcie Funduszu ma swoje źródło w umowie oraz stanowiącym jej część regulaminie ubiegania się o udział w programie, to nie można uznać, że w sprawie mamy do czynienia z działalnością administracji publicznej, podlegającą kontroli sądu administracyjnego w rozumieniu art. 184 Konstytucji w zw. z art. 1 § 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Nie bez powodu więc w przepisach ww. ustawy o systemie instytucji rozwoju, w uchwale określającej program rządowy "Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm" oraz w samym regulaminie ubiegania się o udział w programie rządowym, nie określono zasad sądowej kontroli rozstrzygnięć podejmowanych w ramach ubiegania się o subwencję finansową. Kwestia ta została trafnie podniesiona również w odpowiedzi na skargę (s. 4 i n.). Okoliczności powyższe przesądzają (uzasadniają twierdzenie) o wyłączeniu niniejszej sprawy poza zakres właściwości sądów administracyjnych, w związku z czym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca powinna bowiem poszukiwać ewentualnej ochrony sądowej w drodze procesu cywilnego, tj. występując z roszczeniem ex contractu. Skarżąca spółka nie uiściła wpisu od skargi do czasu wydania niniejszego postanowienia, jako że brak było podstaw do żądania opłaty od pisma (art. 222 Prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi). W konsekwencji nie wydano też dodatkowego orzeczenia, o którym mowa w art. 232 § 1 pkt 1 ww. ustawy. Ponadto Sąd zauważa, że brak jest podstaw prawnych do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony przeciwnej, skoro te w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przysługują zasadniczo w przypadku uwzględnienia skargi (art. 200 i n. ww. ustawy).