V SA/Wa 398/11
WyrokWSA w Warszawie2011-12-01
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Barbara Mleczko – Jabłońska, Piotr Piszczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy związek małżeński zawarty przez cudzoziemca z obywatelką polską, w którym urodziło się dziecko, może zostać uznany za zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach, uzasadniając odmowę udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeśli organy administracji nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego i nie uzasadniły należycie swojej decyzji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego i nie ustaliły należycie stanu faktycznego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności zignorowano fakt urodzenia się dziecka z małżeństwa, a uzasadnienie decyzji było wadliwe, nie wyjaśniając motywów organu w kluczowych aspektach. Stwierdzenie fikcyjności małżeństwa było przedwczesne bez wszechstronnej analizy dowodów i uwzględnienia okoliczności takich jak posiadanie wspólnego dziecka oraz prawa wynikające z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Konwencji o prawach dziecka.Stan faktyczny
Cudzoziemiec P.J. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, powołując się na małżeństwo z obywatelką polską. Wojewoda odmówił, uznając małżeństwo za zawarte w celu obejścia przepisów. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na brak wspólnego zamieszkania, niewiedzę małżonków o sobie i inne okoliczności. W trakcie postępowania urodziło się dziecko skarżącego i jego żony. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i ignorowanie faktu posiadania dziecka.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz zasądzenie od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz P.J. kwoty 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi P.J. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz P.J. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego;
1. W dniu 18 marca 2010 r. P.J. (dalej – Cudzoziemiec, Skarżący) wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony uzasadniając go przebywaniem na terenie Polski od roku 1994 (z roczną przerwą w latach 2006-2007) oraz pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelką polską B.G.
2. Wojewoda [...] decyzją z dnia 16 lipca 2010 r. odmówił Cudzoziemcowi wydania pozytywnej decyzji stwierdzając, iż małżeństwo zostało zawarte w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Za podstawę rozstrzygnięcia uznano treść art. 57 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 53 ust 1 pkt 6 oraz art. 62 ust 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 ze zm.) oraz art. 104 § 1 k.p.a.
3. W zakreślonym terminie P.J. złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] lipca 2010 r., w którym zarzucił błędne ustalenie przez organ stanu faktycznego sprawy. Na potwierdzenie tego zarzutu wskazał, iż pominięto choćby taką okoliczność jak spodziewanie się narodzin dziecka z kwestionowanego małżeństwa Cudzoziemca.
4. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy powołując się na treść art. 57 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 53 ust 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 127 § 2 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
4.1. W motywach wskazał, że stosownie do treści art. 53 ust 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego, jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o to zezwolenie uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Zgodnie zaś z art. 57 ust 1 pkt 4 tejże ustawy cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkiwanie na czas oznaczony, jeżeli podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim lub cudzoziemcem zamieszkującym na terytorium Polski, o którym mowa w art. 54, a związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkiwanie na czas oznaczony.
4.2. Zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy, organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkiwanie na czas oznaczony cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego lub małżonkiem cudzoziemca zamieszkującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, ustala, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że:
1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynika to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub grupie społecznej;
2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa;
3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie;
4) małżonkowie nie spotkali się nigdy przed zawarciem małżeństwa;
5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga;
6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą;
7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już małżeństwa dla pozoru.
4.3. Zdaniem Organu P.J. w dniu 21 sierpnia 2008 r. zawarł na U. związek małżeński z obywatelką polską w celu obejścia przepisów prawa. Jak wynika bowiem z przeprowadzonych ustaleń, małżonkowie nie zamieszkują wspólnie, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nie mają dokładnej wiedzy o sobie, zmieniają miejsca zamieszkania w celu utrudnienia prowadzenia postępowania.
W oparciu o zeznania świadków, organ administracyjny ustalił, iż B.G. (żona wnioskodawcy) pozostaje de facto w nieformalnym związku z A.H. W ocenie organu żona wnioskodawcy jest osobą niewiarygodną mającą w przeszłości problem z nadmiernym spożywaniem alkoholu, przez co utraciła prawo do opieki nad dziećmi i mającą problemy finansowe.
Podkreślono, iż P.J. zawarł związek małżeński z B.G. kilka miesięcy po nieuzyskaniu przez niego kolejnego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi na wykonywanie pracy.
Odnosząc się do okoliczności narodzenia się z małżeństwa Cudzoziemca dziecka S.J. organ administracyjny wskazał, iż okoliczność ta nie może stanowić wyłącznej podstawy do udzielenia Cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia w świetle całokształtu negatywnych ustaleń organu.
4.4. Z uwagi na powyższe ustalenia, w opinii Szefa Urzędu należało zgodzić się z oceną Wojewody [...], że związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Podejmowane próby wyjaśnienia przez Cudzoziemca wykrytych w zeznania pomiędzy małżonkami rozbieżności, nie były w ocenie organu wiarygodne w świetle poczynionych ustaleń.
5. W zakreślonym terminie P.J. oraz B.G. zaskarżyli powyższe rozstrzygnięcie organu II instancji – wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucono: błędy w ustaleniach faktycznych sprawy przyjętych za jej podstawę, które miały wpływ na treść rozstrzygnięcia.
5.1. Postanowieniem z dnia 24 marca 2011 r. odrzucono skargę B.G. jako niedopuszczalną. Wobec treści postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2011 r., rozstrzygnięcie odrzucające skargę B.G. stało się prawomocne.
5.2 W motywach skargi P.J., której nadano dalszy bieg wskazano, że w dniu 24 września 2009 r. Skarżącemu oraz B.G. urodziło się dziecko, dlatego też odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Polski oznacza pozbawienie jego żony oraz ich wspólnego dziecka jedynego żywiciela rodziny.
Skarżący wyjaśnił również, iż jego żona przy jego pomocy uporała się już ze swoimi problemami i swoją chorobą. W obecnym czasie żona Cudzoziemca jest w trakcie uporządkowywania swojego życia, w którym kluczowe znaczenie ma ich wspólne małżeństwo.
6. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.
Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.
II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.
Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.
III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a., lub w innych ustawach.
IV. W powyższym kontekście wskazać trzeba, że według obowiązującej w dacie składania wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony treści przepisu art. 55 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego lub małżonkiem cudzoziemca zamieszkującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, ustala, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą.
Na mocy przepisu art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim lub cudzoziemcem zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, a związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.
W cytowanym powyżej przepisie art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach została wymieniona przesłanka (okoliczność), której zaistnienie powoduje obligatoryjną odmowę udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na osiedlenie - na co powołał się organ w zaskarżonej decyzji uznając, że Skarżącemu należy odmówić udzielenia zezwolenia, albowiem zawarł związek małżeński z obywatelką polską wyłącznie w celu obejścia ustawy o cudzoziemcach.
Niewątpliwie przepis artykułu 57 ust. 1 (w tym także pkt 4) ustawy o cudzoziemcach należy do kategorii przepisów dla organu wiążących, a to oznacza, że jeżeli ustalony stan faktyczny sprawy odpowiada treści przepisu - skutek jest określony w przepisie, a organ nie ma wyboru co do treści rozstrzygnięcia. Tym większe znaczenie ma więc prawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz poprawne odczytanie treści przepisu, gdyż właściwa jego interpretacja jest punktem odniesienia i podstawowym warunkiem prawidłowego rozstrzygnięcia.
V. Zgodnie ze sformułowaną w przepisie art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Stosownie do przepisu art. 77 §1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a.
Rezultaty działań organów administracji, zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego, jak i ustalenia jego znaczenia według normy prawnej powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 K.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej.
Zdaniem sądu wskazane przez organ w zaskarżonej decyzji przesłanki odmowy udzielenia skarżącemu wnioskowanego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie zostały wyjaśnione w sposób należyty.
Jako podstawę odmowy organy I i II instancji wydając decyzje w sprawie. wskazały na fikcyjność małżeństwa zawartego przez cudzoziemca z obywatelką polską, opierając się na faktach ustalanych w toku postępowania wyjaśniającego. Jak wcześniej zauważono organy administracji mają stosownie do treści art. 7 i 77 k.p.a. obowiązek ustalenia prawidłowego stanu faktycznego na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę. Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu I instancji, lecz musi uwzględniać stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. "W postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy nie może ograniczać się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ I instancji, lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania ( art. 136 i art. 138 kpa)." [por. wyrok NSA z 24.02.1992 r., IISA 49/92 nie publ.]. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych.
VI. W ocenie Sądu stwierdzenie, że związek małżeński został zawarty wyłącznie w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach jest w przedmiotowym przypadku przedwczesne, gdyż w sprawie nie został wyczerpująco zanalizowany materiał dowodowy i należycie ustalony stan faktyczny. Słusznie podnosi skarżący, iż organy całkowicie zignorowały fakt urodzenia się w czasie postępowania administracyjnego dziecka pochodzącego z małżeństwa z B.G., na co skarżący powołał się w odwołaniu z roku 2010. Organ administracyjny fakt ten skwitował jednym zdaniem, że "narodzenie się dziecka w trakcie małżeństwa nie może stanowić wyłącznej podstawy do udzielenia Cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia (...)".
VII. W tym miejscu należy przypomnieć, co już wcześniej wspomniano, że uzasadnienie jest jednym z integralnych elementów decyzji administracyjnej ( art. 107 § 1 k.p.a.). Na uzasadnienie decyzji składać się powinno uzasadnienie faktyczne i prawne. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w § 3 cyt. przepisu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma również służyć realizowaniu zasady przekonywanie, o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Na tym tle warto przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94, LEX Nr 27106) doskonale obrazujący rolę uzasadnienia decyzji: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych". Poza tym uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
VIII. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd ocenił, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji w ogóle nie przystaje do wskazanych wymagań.
Wydaje się, że zgodnie z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego fakt urodzenia się dziecka z małżeństwa wskazuje, iż małżeństwo to jest związkiem funkcjonującym, a nie fikcyjnym. Jeśli organy orzekające uznały inaczej, winny dać temu wyraz uzasadnieniu pisemnym decyzji, wyjaśniając swoje motywy, aby możliwe było skontrolowanie takiego rozumowania przez sąd administracyjny. Brak wyjaśnienia motywów decyzji w zasadniczym dla rozstrzygnięcia aspekcie powoduje, że z tych właśnie względów wydana w sprawie decyzja narusza zarówno art. 107 § 3 K.p.a., jak i zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a. Ponadto konsekwencją braku właściwego uzasadnienia jest to, że nie ma możliwości zbadania, czy dokonana przez organy obu instancji ocena zgromadzonego w sprawie materiału była prawidłowa ze względu na kryteria wskazane w art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., jak również podnoszonym przez stronę art. 76 § 1 k.p.a.
IX. Dokonując ustalenia aktualnego na dzień wydania decyzji stanu faktycznego należy mieć na uwadze, iż w sprawie ma zastosowanie wyżej wspomniany art. 55 ust.1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Trzeba bowiem podnieść, że okoliczność, iż małżonkowie różnili się co do danych ich dotyczących, wyglądu mieszkania, okoliczności dot. poprzedniego dnia nie może sama w sobie świadczyć o fikcyjności małżeństwa. Stwierdzenie, że małżonkowie nie są zgodni nawet co do danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą (art. 55 ust. 1 pkt 6), nie jest tożsame z ustaleniem, że związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, lecz jedynie uzasadnia przeprowadzenie postępowania umożliwiającego ustalenie, czy małżeństwo zostało zawarte w tym celu. Dopiero wynik tego postępowania wyjaśniającego - przeprowadzonego z poszanowaniem reguł wynikających z k.p.a., z uwzględnieniem treści art. 55 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach oraz całokształtu okoliczności sprawy mających znaczenie dla oceny celu zawartego małżeństwa - może uzasadniać odmowę udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 kwietnia 2006 r., II OSK 1142/05, ONSA i WSA rok 2006, Nr 5, poz. 147, str. 231). Podobny pogląd jest wyrażany także w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych np. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2006r. stwierdzono "Wystąpienie przesłanek wskazanych w art. 55 ust. 1 pkt 1-7 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175 ze zm.) nie świadczy automatycznie o fikcyjności małżeństwa. Powinno natomiast stanowić podstawę do podjęcia czynności celem ustalenia w sposób wskazany w przepisach k.p.a., czy taka fikcyjność w danym przypadku nie zachodzi." (LEX nr 283265).
X. W tym kontekście wskazać należy, że istotne znaczenie ma treść – w rozpoznawanej sprawie – art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, który stanowi, że każdy ma prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, mieszkania i swojej korespondencji. Konwencja gwarantuje korzystanie z podstawowych praw człowieka wszystkim osobom podlegającym jurysdykcji państwa (art.1), co sprawia, że z praw przez nią chronionych cudzoziemcy mogą skorzystać w takim samym stopniu, jak obywatele chyba, że ogranicza je sama Konwencja. Artykuł 8 zapewnia prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego wszystkim cudzoziemcom, niezależnie od tego czy są oni w danym kraju legalnie, czy nielegalnie.
Konwencja jest ratyfikowaną umową międzynarodową i na podstawie art.91 ust.1 Konstytucji stanowi nie tylko część krajowego porządku prawnego, ale podlega stosowaniu wprost. Na podstawie art. 91 ust.2 w związku z art. 241 ust.1 Konstytucji, przepisy Konwencji mają pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z postanowieniami Konwencji. Warto również podkreślić, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 47 stanowi, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Ochrona życia rodzinnego wynikająca z art. 47 Konstytucji obejmuje również cudzoziemców.
Prawidłowe ustalenia odnoszące się do sytuacji rodzinnej skarżącego winny stanowić podstawę prawidłowej decyzji administracyjnej. Konstytucja RP w art. 47 stanowi, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Mając na uwadze, że prawo do życia rodzinnego obejmuje prawo do wspólnego zamieszkania członków rodziny, decyzja odmawiająca cudzoziemcowi, który założył w Polsce rodzinę, udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony rzutuje zatem również na podlegające ochronie na podstawie art. 47 Konstytucji prawa obywatelstwa polskiego. W sytuacji zaś, kiedy w grę wchodzi interes dziecka będącego członkiem rodziny cudzoziemca, nie można nie uwzględnić postanowień Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. w Nowym Jorku (Dz.U. z 1991 r., Nr 120 poz. 526), która w art. 3 ust.1 wymaga, aby we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych m.in. przez sądy i władze administracyjne, sprawą nadrzędną było najlepsze zabezpieczenie prawne dziecka. Wymagania dotyczące konieczności uwzględniania interesów dziecka w sferze postępowania przekładają się na obowiązek podejmowania z urzędu przez podmioty wskazane w art. 3 ust.1 Konwencji o prawach dziecka, ustaleń zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sytuacji dziecka którego ma dotyczyć wynik postępowania. W ramach obowiązujących w Polsce przepisów prawnych istnieją regulacje zapewniające skuteczną realizację interesu społecznego i słusznego interesu indywidualnego. Okoliczność, że żona skarżącego – obywatelka Polski oraz jego małoletnie dziecko mają prawnie chroniony interes w postępowaniu dotyczącym udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ukierunkowania postępowania dowodowego na wyjaśnienie sytuacji członków rodziny skarżącego w aspekcie możliwości prowadzenia życia rodzinnego poza Polską. Konieczność wzięcia pod uwagę prawnie chronionych interesów członków rodziny bezwzględnie wymaga wyważenia, czy dolegliwości związane z wydaną negatywną decyzją są proporcjonalne do uprawnionego celu. Kwestia skutków wydanej decyzji została – co należy jeszcze raz podkreślić – w sprawie pominięta. Przy stosowaniu sankcji administracyjnych, które zostały określone w sposób bezwzględny, a zatem w sytuacji braku luzu decyzyjnego w zakresie wymierzenia dolegliwości, brak wszechstronnego rozważenia przez organy okoliczności sprawy, w tym okoliczności posiadania dziecka pochodzącego ze związku małżeńskiego wskazuje na naruszenie przepisów postępowania (art.7, art.77 §1 K.p.a.)
XI. Reasumując: w całej rozciągłości należy zgodzić się z zarzutami skargi wskazującymi, iż organ administracyjny, nie podjął należytych czynności wyjaśniających i dowodowych w wskazanym powyżej zakresie.
Z tych też przyczyn należy uznać, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem ww. przepisów postępowania nakazujących organom administracji podjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, według okoliczności aktualnych na dzień wydania decyzji, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz właściwego uzasadnienia decyzji administracyjnej, a wady te mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podejmie czynności, które usuną te istotne wady i dokona ustalenia aktualnego stanu faktycznego w małżeństwie skarżącego, z uwzględnieniem powyższych uwag.
XII. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło