V SA/Wa 399/19
WyrokWSA w Warszawie2019-09-17
Skład orzekający: Arkadiusz Tomczak, Bożena Zwolenik, Jarosław Stopczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasadne jest zobowiązanie jednostki samorządu terytorialnego do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 z powodu błędów w danych dotyczących liczby uczniów z niepełnosprawnościami, które skutkowały zawyżeniem subwencji?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował przepisy prawa. Błędne wykazywanie uczniów z niepełnosprawnościami w systemie informacji oświatowej, w szczególności brak aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego lub niewłaściwe przypisanie wag, skutkowało zawyżeniem subwencji, co uzasadniało zobowiązanie do jej zwrotu na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.Stan faktyczny
Powiat L. został zobowiązany przez Ministra Finansów do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 w wysokości 202 556 zł. Powodem były nieprawidłowości w danych wykazanych w systemie informacji oświatowej, dotyczące liczby uczniów z niepełnosprawnościami, co skutkowało zawyżeniem subwencji. Powiat L. złożył skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną interpretację przepisów dotyczących ustalania subwencji i sposobu wykazywania uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Powiat L. (dalej: "Skarżący" lub "Powiat") jest decyzja Ministra Finansów (dalej: "Minister" lub "organ") z [...] grudnia 2018r. nr [...] , zobowiązująca Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej
kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2014 r. w wysokości 202 556 zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W toku audytu przeprowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we
Wrocławiu w placówkach oświatowych prowadzonych przez Powiat L. w
zakresie gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową
subwencji ogólnej, stwierdzono nieprawidłowości w zakresie wykonywania
obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę
naliczenia subwencji na rok 2014.
W sprawozdaniach z przeprowadzonego audytu: z 12 stycznia 2018 r. znak: [...]
i z 7 lutego 2018 r. znak: [...] , wskazano na
nieprawidłowości wynikające z błędów w danych wykazanych w systemie informacji
oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2013 r. przez:
- Zespół Szkół i Placówek Oświatowych w L. – które spowodowały zawyżenie
subwencji na rok 2014 o kwotę 93 736,18 zł,
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy [...] w S.
- które spowodowały zawyżenie subwencji na rok 2014 o kwotę 172
681,77 zł.
Wobec powyższego Minister Finansów pismem z 16 listopada 2018 r., zawiadomił
Powiat L. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie
zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014.
Nawiązując do ww. sprawozdań z audytu, Ministerstwo Edukacji Narodowej pismem z
29 listopada 2018 r., poinformowało Ministra Finansów, że wskutek błędów w
wykazanych w systemie informacji oświatowej danych o liczbie uczniów, przez Zespół
Szkół i Placówek Oświatowych w L. oraz Specjalny Ośrodek Szkolno Wychowawczy [....] w S. , Powiat L.
otrzymał w
roku 2014 część oświatową subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej o 202 556
zł, w wyniku zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych o 38,6314.
W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Minister Finansów
decyzją z [...] grudnia 2018r. o numerze wskazanym wyżej, zobowiązał Powiat L.
do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2014 r.
w wysokości 202 556 zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę
zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego,
dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 między
poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, według algorytmu określonego w
załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 18 grudnia 2013 r. w
sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek
samorządu terytorialnego w roku 2014 (Dz.U. poz. 1687).
Algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu
terytorialnego na rok 2014 przewidywał m.in. odrębne wagi:
P2 = 1,40 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim,
niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych
uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi
- wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, na podstawie
orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie
oświaty (Dz. U. Nr 173 poz. 1072), dalej: "u.s.o.", oraz dla uczniów szkół podstawowych
specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w
młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii -
wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, którzy nie
posiadają orzeczeń, o których mowa w wymienionym art. 71b ust. 3 powołanej ustawy,
P4 = 3,60 dla uczniów niesłyszących i słabosłyszących, z upośledzeniem
umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym (na podstawie orzeczeń, o których
mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o.),
P5 = 9,50 dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim
realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w
zajęciach rewalidacyjno- wychowawczych organizowanych przez szkoły podstawowe i
gimnazja, dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz z autyzmem, w tym
z zespołem Aspergera (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3
u.s.o.),
P7 = 0,082 dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych oraz szkół artystycznych (z
wyłączeniem ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia oraz szkół muzycznych I
stopnia),
P8 = 0,19 dla słuchaczy kolegiów pracowników służb społecznych oraz uczniów szkół
ponadgimnazjalnych prowadzących kształcenie zawodowe, w tym na realizację
praktycznej nauki zawodu, a także dla uczniów liceów profilowanych i uczniów szkół
specjalnych przysposabiających do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w
stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami
sprzężonymi (waga nie obejmuje uczniów szkół artystycznych),
P37 = 6,500 dla wychowanków specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych,
specjalnych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków wychowawczych,
którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach,
P44 = 0,030 dla placówek realizujących zadania pozaszkolne, w tym umożliwiających
realizację obowiązku nauki w formach pozaszkolnych, według rzeczywistej liczby
uczniów w szkołach zlokalizowanych na terenie powiatu i prowadzonych lub
dotowanych przez jednostki samorządu terytorialnego,
w odniesieniu do których - ustalone w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał
dowodowy - błędy w danych wykazanych przez niektóre szkoły i placówki oświatowe
prowadzone/dotowane przez Powiat L. w systemie informacji oświatowej, według
stanu na dzień 30 września 2013 r., spowodowały zawyżenie liczby uczniów
przeliczeniowych, uwzględnionej do wyliczenia wysokości otrzymanej przez tę
jednostkę części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014. Minister podkreślił, że
podstawę naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na 2014 r. dla
poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego stanowiły m.in. dane statystyczne
dotyczące liczby uczniów i wychowanków (dzieci i młodzieży) w roku szkolnym
2013/2014 wykazane przez szkoły i placówki oświatowe w systemie informacji
oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2013 r. i dzień 10 października 2013 r.,
zweryfikowane przez organy prowadzące/dotujące szkoły i placówki oświatowe.
Organ wskazał, że kwota części oświatowej subwencji ogólnej w roku 2014
przypadająca na 1 ucznia przeliczeniowego w skali ogólnokrajowej (tzw. finansowy
standard A) została wyliczona jednolicie dla wszystkich jednostek samorządu
terytorialnego i wynosiła 5 243,3096 zł w stosunku rocznym. Ponadto dla
poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego określono indywidualny wskaźnik
korygujący Di, który dla Powiatu L. wyniósł 0,9409101234.
Tym samym, co podkreślił organ, nieprawidłowości w zastosowaniu odpowiednich wag
przy naliczaniu należnej jednostce samorządu terytorialnego na dany rok budżetowy
części oświatowej subwencji ogólnej, są skutkiem błędów w danych wykazanych w
odpowiednich tabelach systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30
września i 1 października roku poprzedzającego rok budżetowy, uwzględnianych w
kalkulacji subwencji oświatowej. Zatem uczniowie i wychowankowie nieposiadający
odpowiednich orzeczeń albo posiadający orzeczenia dotyczące np. innego etapu
kształcenia albo wydane po dniu sprawozdawczym (tu: 30 września 2013 r.), o których
mowa w cyt. wyżej art. 71 b ust. 3 u.s.o., przy naliczaniu części oświatowej subwencji
ogólnej – nie mogli być przeliczani dodatkowymi wagami, których zastosowanie jest
uwarunkowane posiadaniem takiego dokumentu.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Minister ustalił, że w nw.
szkołach i placówkach oświatowych doszło do nieprawidłowości w zakresie wykazania
w systemie informacji oświatowej danych - według stanu na dzień 30 września 2013 r. -
stanowiących podstawę naliczenia kwoty uzyskanej przez Powiat L. na rok 2014
części oświatowej subwencji ogólnej:
1) Specjalna Szkoła Przysposabiająca do Pracy funkcjonująca w Zespole Szkól i
Placówek Oświatowych w L.- zawyżono liczbę uczniów o 1, wykazując ucznia
posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [....] z 27
kwietnia 2010 r., w którym nie wskazano co najmniej dwóch niepełnosprawności.
Powyższa nieprawidłowość spowodowała niesłuszne przeliczenie jednego ucznia wagą
P5 zamiast wagą P4,
2) Szkoła Podstawowa Specjalna w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym [....] w S., wykazano:
- ucznia, który posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [....] z
29 czerwca 2010 r. wydane na czas edukacji wczesnoszkolnej z uwagi na upośledzenie
umysłowe w stopniu lekkim (co odpowiadało wadze P2), jako ucznia z
niepełnosprawnościami sprzężonymi - upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim i
niepełnosprawnością ruchową, co spowodowało niesłuszne przeliczenie jednego ucznia
wagą P5 zamiast wagą P2,
- ucznia, który posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [....] z
19 sierpnia 2008 r. wydane na czas nauki w szkole podstawowej z uwagi na
upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym (co odpowiadało wadze P4), jako
ucznia z niepełnosprawnościami sprzężonymi - upośledzeniem umysłowym w stopniu
umiarkowanym i autyzmem, co spowodowało niesłuszne przeliczenie jednego ucznia
wagą P5 zamiast wagą P4,
- ucznia, który posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z 22
marca 2011 r. wydane na czas edukacji wczesnoszkolnej z uwagi na upośledzenie
umysłowe w stopniu umiarkowanym (co odpowiadało wadze P4), jako ucznia z
niepełnosprawnościami sprzężonymi - upośledzeniem umysłowym w stopniu
umiarkowanym i niepełnosprawnością ruchową, co spowodowało niesłuszne
przeliczenie jednego ucznia wagą P5 zamiast wagą P4.
Ww. uczniowie - według stanu na dzień 30 września 2013 r. - powinni być wykazani w
tabeli NP2 jako uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego o
orzeczonej jednej niepełnosprawności, wymagający stosowania specjalnej organizacji
nauki i metod pracy,
3) Gimnazjum Specjalne w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym [...] w S. - wykazano ucznia, który
posiadał orzeczenie o
potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z 26 sierpnia 2010 r. wydane na czas
nauki w gimnazjum z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym (co
odpowiadało wadze P4), jako ucznia z niepełnosprawnościami sprzężonymi -
upośledzeniem umysłowym w stopniu znacznym i niepełnosprawnością mchową, co
spowodowało niesłuszne przeliczenie jednego ucznia wagą P5 zamiast wagą P4.
Uczeń ten - według stanu na dzień 30 września 2013 r. - powinien być wykazany w
tabeli NP2 jako uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego o
orzeczonej jednej niepełnosprawności, wymagający stosowania specjalnej organizacji
nauki i metod pracy. Ww. orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nie zawierało
bowiem wskazania niepełnosprawności sprzężonych odpowiadających definicji tego
pojęcia określonej w cyt. wyżej art. 3 pkt 18 ustawy o systemie oświaty,
4) Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna w Specjalnym Ośrodku Szkolno Wychowawczym [....] w S. – w
tabeli NP2 wykazano
ucznia, który według stanu na dzień 30 września 2013 r., nie był uczniem tej szkoły.
Spowodowało to zawyżenie o 1 liczby uczniów ogółem oraz liczby uczniów
przeliczonych wagami: P2, P7, P8 i P44,
5) Grupy wychowawcze w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym [...] w S. - wykazano wychowanka,
co odpowiadało wadze P37,
podczas gdy - według stanu na dzień 30 września 2013 r. - nie był on wychowankiem
ośrodka.
W związku z ww. nieprawidłowościami w zakresie wykazania danych w systemie
informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2013 r., zawyżono liczbę
uczniów przeliczeniowych o 38,6314, a w konsekwencji zawyżono o 202 556 zł część
oświatową subwencji ogólnej uzyskaną na rok 2014 przez Powiat L. .
Różnica między kwotą zawyżenia subwencji skalkulowaną przez Izbę Administracji
Skarbowej we Wrocławiu (266 417,95 zł), a kwotą skalkulowaną w przeprowadzonym
postępowaniu administracyjnym (202 556 zł) wynika z:
- uznania za prawidłowe, zakwestionowanego w postępowaniu audytowym, wykazania
w systemie informacji oświatowej przez Specjalną Szkołę Podstawową dla Dzieci
Upośledzonych Umysłowo w Stopniu Umiarkowanym i Znacznym funkcjonującą w
Zespole Szkół i Placówek Oświatowych w L. , w tabeli NP 1: Uczniowie z więcej niż
jedną niepełnosprawnością posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia
specjalnego, wymagający stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, ucznia
posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z 8 czerwca
2006 r. z uwagi na niepełnosprawności sprzężone (sentencja orzeczenia), bez
wskazania co najmniej 2 niepełnosprawności,
- uwzględnienia zwiększenia o jednego ucznia - w związku z nieprawidłowością
stwierdzoną w odniesieniu do Specjalnej Szkoły Przysposabiającej do Pracy
funkcjonującej w Zespole Szkól I Placówek Oświatowych w L.- liczby uczniów
przeliczonych wagą P4, czego nie uwzględnił w swojej kalkulacji organ audytujący,
- weryfikacji wskaźnika korygującego Di w związku ze zmniejszeniem liczby uczniów
szkół dla młodzieży ogółem oraz liczby uczniów szkół zlokalizowanych na terenach
wiejskich, ustalonych na podstawie danych systemu informacji oświatowej dla
bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września 2013 r. i dzień 10
października 2013 r. - z 0,9409101234 do 0,9408754130.
Minister uznał, że kwotę 202 556 zł, stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części
oświatowej subwencji ogólnej otrzymaną w roku 2014 przez Powiat L. , a kwotą
ustaloną w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, należy uznać za kwotę
nienależną, podlegającą zwrotowi do budżetu państwa.
Na powyższą decyzję Powiat L. , złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości
oraz zasądzenie organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów
zastępstwa procesowego. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia:
1) przepisów prawa materialnego poprzez błędną interpretację i wynikające z niej
niewłaściwe zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 listopada 2003 r. o
dochodach jednostek samorządu terytorialnego polegające na niewłaściwym ustaleniu
kwoty subwencji należnej za rok 2014, co miało decydujący wpływ na sposób ustalenia i
wyliczenia kwoty nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej
podlegającej zwrotowi;
2) przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a to w
szczególności art. 7 K.p.a., czego skutkiem było przyjęcie przez organ orzekający w
sprawie, iż uczniowie wskazani w materiale dowodowym, stanowiącym podstawę
rozstrzygnięcia i powołanym w przedmiotowej decyzji nie spełniały warunków do
wykazania w systemie informacji oświatowej a tym samym do uwzględniania przy
kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej przy wagach dla uczniów ze specjalnymi
potrzebami edukacyjnymi, co stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz
zasady uwzględniania interesu publicznego i słusznego interesu obywateli,
3) przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik
sprawy, tj. przepisów art. 6, art. 7 w zw. z art. 107 K.p.a. poprzez naruszenie zasady
legalności oraz przestrzegania prawa w postępowaniu administracyjnym, w tym przez
brak wskazania w podstawie prawnej decyzji przepisu prawa stanowiącego podstawę
rozstrzygnięcia decyzji co do jej istoty oraz brak uzasadnienia prawnego i faktycznego
decyzji.
Wnoszący skargę podkreślił, że środki z przyznanej subwencji oświatowej w całości
były przeznaczone na realizację zadań oświatowych oraz zaspokojenie specjalnych
potrzeb edukacyjnych uczniów niepełnosprawnych. Uzyskana subwencja na rok
szkolny 2013/2014 została w pełni przeznaczona na realizację zadań statutowych szkół
i placówek oświatowych. W ocenie Skarżącego nieprecyzyjne lub niewłaściwe
sformułowanie niepełnosprawności sprzężonej dziecka objętego edukacją nie
umniejszają wagi schorzeń, którymi obciążeni są uczniowie.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (tj. Dz.U. 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a", sądy
administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki
określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego
jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to
znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i
zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na
uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów
prawa materialnego, zaś w działaniach Ministra Finansów nie sposób dopatrzyć się
uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji.
Stan faktyczny został, zdaniem Sądu, ustalony przez organ w sposób prawidłowy.
Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu przez
Skarżącego nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2014
r. w wysokości 202 556 zł.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1530 ze zm.), dalej: "u.d.j.s.t.", w
przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa
subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów
publicznych, w drodze decyzji:
1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie
subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę,
wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota
jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie
otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku
budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części
nienależnej kwoty części subwencji;
2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta
dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za
lata poprzedzające rok budżetowy.
Jak już podkreślono wcześniej, Minister Finansów w zaskarżonej decyzji orzekł o
zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014
w wysokości 202 556 zł, w związku z tym, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na
skutek zawyżenia liczby uczniów, w poszczególnych wagach.
Podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 między poszczególne
jednostki samorządu terytorialnego, został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej
według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji
Narodowej z 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej
subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 (Dz. U. poz.
1687), dalej: "rozporządzenie z dnia 18 grudnia 2013 r.", na podstawie bazy danych o
liczbie uczniów (wychowanków) wykazanych w Systemie Informacji Oświatowej (dalej:
"SIO") według stanu na dzień 30 września i 10 października 2013 r.
Algorytm, na podstawie którego dokonano podziału części oświatowej na rok 2014,
przewidywał m.in. wagi: P2, P4, P5, P7, P8, P37, P44. Jednocześnie algorytm
przewidywał odrębne wagi dla niepełnosprawnych uczniów, którą mogli być przeliczeni
wyłącznie uczniowie, którzy posiadali aktualne na dzień sprawozdawczy orzeczenia
lub opinie poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia
specjalnego, o treści odpowiadającej opisom i wymogom wskazanych wag, o których
mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o.
W związku z tym, że część oświatowa subwencji ogólnej na 2014 r. ustalana jest na
podstawie danych według stanu na dzień 30 września 2013 r., warunków do
uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej nie spełniali
uczniowie, którzy według stanu na dzień 30 września 2013 r. nie posiadali aktualnych
orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego.
Sąd podziela stanowisko organu, że podstawę do wykazywania uczniów objętych
kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30
września 2013 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok
2014, stanowiły opinie oraz orzeczenia publicznej poradni psychologicznopedagogicznej, w tym poradni
specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego
zgodnie z rodzajem niepełnosprawności określonej w orzeczeniu wymagającej
stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.
Zgodnie z art. 71b ust 1 zdanie pierwsze u.s.o., kształceniem specjalnym obejmuje się
dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a tej ustawy, wymagające stosowania
specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Art. 71b ust. 3 tej ustawy stanowi, że opinie o
potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie
kształcenia specjalnego, albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania
przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjnowychowawczych,
organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły
orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w
tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego
określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju
niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Natomiast ust. 3a tego
przepisu stanowi, że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o
których mowa w ust. 3, mogą również wydawać zespoły opiniujące działające w
niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach
specjalistycznych, założonych zgodnie z art. 82 oraz zatrudniających pracowników
posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni
psychologiczno-pedagogicznych.
Art. 71b ust. 5 u.s.o. zobowiązuje starostę właściwego ze względu na miejsce
zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego
do zapewnia mu, na wniosek rodziców, odpowiedniej formy kształcenia, uwzględniając
rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego z zastrzeżeniem
ust. 5a. Ust. 5a art. 71b u.s.o. stanowi, że jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia
specjalnego zaleca kształcenie dziecka odpowiednio w przedszkolu specjalnym albo w
przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych,
odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu
terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, do której zadań
własnych należy prowadzenie przedszkoli lub szkół.
Na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 71b ust. 6 u.s.o., Minister
Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r. w sprawie
orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych
poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. Nr 173 poz. 1072), dalej:
"rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r.", w którym między innymi zostały określone
wzory orzeczeń. Ustalony wzór orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego
wymagał, by zespół orzekający określił z uwagi na jaki rodzaj zaburzeń i odchyleń
rozwojowych dziecka, wymagających stosowania specjalnej nauki i metod pracy
zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego. Zespoły orzekające mogły więc wskazać
jako przyczynę uzasadniającą kształcenie specjalne niepełnosprawność sprzężoną lub
dwie niepełnosprawności, z których każda wymagała specjalnej organizacji nauki i
odrębnych metod pracy dydaktycznej dostosowanych do indywidualnych potrzeb i
możliwości psychofizycznych ucznia.
Konsekwencją uregulowań ustawowych dotyczących kształcenia specjalnego są zapisy
przyjęte w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014.
Po rozpoznaniu sprawy Sąd podziela stanowisko organu, iż wykazanie przez:
- Specjalną Szkołę Przysposabiającą do Pracy funkcjonującą w Zespole Szkół i
Placówek Oświatowych w L. , ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie
kształcenia specjalnego z 27 kwietnia 2010 r., w którym nie wskazano co najmniej
dwóch niepełnosprawności, spowodowało zawyżenie liczby uczniów o 1
(nieuzasadnione przeliczenie ucznia wagą P5 zamiast wagą P4). Oceny tej nie zmienia
podnoszona w skardze przez Skarżącego okoliczność, iż w dniu 28 lipca 2014 r.
Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w C. wydała
postanowienie o sprostowaniu pomyłki w orzeczeniu nr [....] o potrzebie
kształcenia specjalnego, w aktach sprawy brak tego postanowienia.
- Szkołę Podstawową Specjalną w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym [....] w S. uczniów, którzy
powinni być wykazani w tabeli
NP2 jako uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego o orzeczonej
jednej niepełnosprawności, wymagający stosowania specjalnej organizacji nauki i
metod pracy, tj. ucznia, który posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego:
z 29 czerwca 2010 r. wydane na czas edukacji wczesnoszkolnej z uwagi na
upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, jako ucznia z niepełnosprawnościami
sprzężonymi - upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim i niepełnosprawnością
ruchową, spowodowało niesłuszne przeliczenie ucznia wagą P5 zamiast wagą P2,
z 19 sierpnia 2008 r. wydane na czas nauki w szkole podstawowej z uwagi na
upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym, jako ucznia z
niepełnosprawnościami sprzężonymi - upośledzeniem umysłowym w stopniu
umiarkowanym i autyzmem, spowodowało niesłuszne przeliczenie jednego/wagą P5
zamiast wagą P4. Oceny tej nie zmienia Oceny tej nie zmienia podnoszona w skardze
przez Skarżącego okoliczność, iż w dniu 21 października 2014 r. Powiatowy Ośrodek
Poradnictwa Psychologiczno-Pedagogicznego i Doradztwa Metodycznego w
P. wydał postanowienie o sprostowaniu pomyłki w orzeczeniu nr [....] o
potrzebie kształcenia specjalnego, w aktach sprawy brak tego postanowienia.
z 22 marca 2011 r. wydane na czas edukacji wczesnoszkolnej z uwagi na upośledzenie
umysłowe w stopniu umiarkowanym, jako ucznia z niepełnosprawnościami sprzężonymi
- upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i niepełnosprawnością ruchową,
spowodowało niesłuszne przeliczenie jednego ucznia wagą P5 zamiast wagą P4.
Oceny tej nie zmienia podnoszona w skardze przez Skarżącego okoliczność, iż w dniu
21 października 2014 r. Powiatowy Ośrodek Poradnictwa PsychologicznoPedagogicznego i Doradztwa
Metodycznego w P. wydał postanowienie o
sprostowaniu pomyłki w orzeczeniu nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego, w
aktach sprawy brak tego postanowienia.
- Gimnazjum Specjalne w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym [...] w S. ucznia, który powinien być
wykazany w tabeli NP2 jako
uczeń z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego o orzeczonej jednej
niepełnosprawności, wymagający stosowania specjalnej organizacji nauki i metod
pracy. Uczeń ten posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z 26 sierpnia
2010 r. wydane na czas nauki w gimnazjum z uwagi na upośledzenie umysłowe w
stopniu znacznym i nie zawierało wskazania niepełnosprawności sprzężonych
odpowiadających definicji tego pojęcia określonej w cyt. wyżej art. 3 pkt 18 u.s.o.
Wykazanie go jako ucznia z niepełnosprawnościami sprzężonymi - upośledzeniem
umysłowym w stopniu znacznym i niepełnosprawnością ruchową, spowodowało
niesłuszne przeliczenie wagą P5 zamiast wagą P4.
- Zasadniczą Szkołę Zawodową Specjalną w Specjalnym Ośrodku SzkolnoWychowawczym [....] w S. ucznia,
podczas gdy na
dzień 30 września 2013 r. nie był on uczniem tej szkoły, co spowodowało zawyżenie o
1 liczby uczniów ogółem oraz liczby uczniów przeliczonych wagami: P2, P7, P8 i P44.
- Grupy wychowawcze w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym [...] w S. wychowanka, co
odpowiadało wadze P37, podczas gdy na
dzień 30 września 2013 r. nie był on wychowankiem ośrodka.
Wskazane wyżej nieprawidłowości spowodowały zawyżenie liczby uczniów
przeliczeniowych o 38,6314.
W ocenie Sądu nie znajdują również uzasadnienia zarzuty skargi dotyczące wykładni
pojęcia "wychowanka" młodzieżowego ośrodka wychowawczego. Słusznie organ
zakwestionował wykazywanie w systemie informacji oświatowej jako wychowanków
młodzieżowego ośrodka wychowawczego oraz jako uczniów działających przy nim
szkół, osób, które według stanu na dzień 30 września 2013 r. nie przebywały w tym
ośrodku oraz wykazanie jako korzystających z zakwaterowania w młodzieżowych
ośrodkach wychowawczych wychowanków, którzy z zakwaterowania nie korzystali.
Sąd wskazuje, że do listopada 2018 r. istniały rozbieżności w orzecznictwie sądów
administracyjnych. W części orzeczeń sądy uznały, że wystarczające jest samo
skierowanie do ośrodka (por. m.in. wyrok NSA z 21 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK
2125/17), a w części, że konieczne jest aby nieletni faktycznie znaleźli się w ośrodku co
najmniej w dniu 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy. Obecnie, po
rozstrzygnięciu jednolicie tych spraw przez Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu
wyrokach zapadłych m.in. w dniach 15 i 16 listopada 2018 r. (patrz m.in. I GSK 2423/18,
I GSK 2999/18, I GSK 1155/18 i inne – dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl), ta kwestia
nie budzi już żadnych wątpliwości.
Wobec powyższego zarzuty skargi w tym zakresie należy uznać za nieuzasadnione.
Należy stwierdzić, że organ zasadnie przyjął, iż zgodnie z algorytmem podziału części
oświatowej subwencji ogólnej między jednostki samorządu terytorialnego na 2014 rok
mogli być uwzględnieni jedynie nieletni wykazani w Systemie Informacji Oświatowej,
którzy według stanu na 30 września 2013 r. byli zakwaterowani i przebywali w
Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym.
Zatem Minister Finansów prawidłowo ustalił, że część oświatowa subwencji
ogólnej dla Skarżącego została nieprawidłowo skalkulowana z uwzględnieniem
zawyżonej liczby uczniów przy wagach P2, P4, P5, P7, P8, P37, P44. Jednocześnie
organ szczegółowo wskazał nieprawidłowości w zakresie przypisania określonemu
uczniowi wagi.
Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, Sąd stwierdza, że nie mają one
usprawiedliwionych podstaw. Jak wykazano wyżej organ nie naruszył art. 37 ust. 1
u.d.j.s.t., przepisów rozporządzenia w sprawie sposobu podziału części oświatowej
subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014, a także innych
wskazywanych w skardze przepisów prawa.
Sąd podkreśla, że podstawą zaliczenia do określonej grupy niepełnosprawności jest
wyłącznie aktualne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, określające formy
tego kształcenia z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności czy zaburzenia. Żaden
inny dowód nie uprawnia jednostki samorządu terytorialnego do uzyskania dopłat
subwencyjnych objętego sporną w sprawie wagą, z tytułu kształcenia uczniów
niepełnosprawnych zatem w przypadku braku właściwego orzeczenia zespołu
orzekającego działającego w poradni psychologiczno-pedagogicznej nie było możliwe
zaliczenie ucznia do wyżej wymienionych wag.
W systemie informacji oświatowej należy wykazywać faktyczną liczbę uczniów, w tym
uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, które stanowią
podstawę nie tylko do wykazania ich w ww. systemie dla celów naliczenia części
oświatowej subwencji ogólnej, ale też stanowią podstawę dla dyrektorów
szkół/placówek do zorganizowania kształcenia specjalnego stosownie do określonych w
nich metod i form kształcenia ze względu na posiadane przez ucznia
niepełnosprawności. W przypadku, kiedy orzeczenie traci swoją ważność nie ma
możliwości zaspokojenia przez szkołę potrzeb edukacyjnych i rozwojowych ucznia
niepełnosprawnego, bowiem mogą one być zupełnie inne, niż te wskazane w
orzeczeniu już nieobowiązującym.
Należy również podkreślić, że powoływane w skardze postanowienia dotyczące
sprostowania pomyłek w niektórych ww. orzeczeniach o potrzebie kształcenia
specjalnego nie zostały przedstawione przez Skarżącego. Z akt sprawy wynika
również, że Skarżący nie skorzystał z uprawnienia do zapoznania się z aktami sprawy i
wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych.
Ze wskazanych wyżej powodów zasadnym było skorygowanie przez Ministra
Finansów wysokości otrzymanej przez Skarżącego części subwencji oświatowej.
Wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja nie narusza określonych w art. 6 i art. 7
K.p.a., zasady praworządności oraz słusznego interesu obywateli. Dokonana przez Sąd
analiza akt administracyjnych oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do
wniosku, że organ orzekający w niniejszej sprawie podjął wszelkie niezbędne czynności
w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrał i w sposób wyczerpujący
rozpatrzył cały materiał dowodowy.
Rozstrzygnięcie organu stanowi wynik wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz
rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a uzasadnienie faktyczne
decyzji, zgodnie z treścią art. 107 § 3 K.p.a. zawiera wskazanie faktów, które organ
uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których
innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu prawnym
wyjaśniono podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło