V SA/Wa 40/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... października 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji; -oddala skargę- W dniu [...].03.2000r. w Urzędzie Celnym w W. J. F. dokonał zgłoszenia celnego wnioskując o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu samochodu osobowego marki H. O. nr [...], rok produkcji 2000, pojemność silnika 3500 cm3 (JDA SAD nr [...] z dnia [...].03.2000r.) Zgłoszenie to zostało przyjęte jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego, co spowodowało z mocy prawa objęcie sprowadzonego towaru procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego . W związku z podejrzeniem zaniżenia wartości celnej importowanego towaru Naczelnik Urzędu Celnego [...] postanowieniem z dnia [...].12.2002r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wartości celnej sprowadzonego samochodu, a następnie decyzją z dnia [...].03.2003r. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru oraz kwoty wynikającej z długu celnego i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy. Wartość celna samochodu została ustalona metodą ostatniej szansy określoną w art.29 § 1 Kodeksu celnego w oparciu wartość rynkową pojazdu wynikającą z katalogu "Info .Ekspert" (II 2000) z pomniejszeniem o należności celne i podatkowe. Od decyzji tej Pełnomocnik Strony odwołał się pismem z dnia [...].05 2003r. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...].03.2004r. stwierdził, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Na powyższe postanowienie J. F. pismem z dnia [...].04.2004r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 12.05.2005r. (sygn. akt V SA/Wa 968/04) oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20.07.2006r. (sygn. akt I GSK 2383/05) oddalił także skargę kasacyjną. W piśmie z dnia [...].03.2010r. J. F. wezwał Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. do "odpisania decyzji o sygnaturze [...] z dnia .03.2003r. z tego powodu, że nie nastąpiło powiadomienie dłużnika w terminie określonym w art. 230 § 4 Kodeksu celnego". Pismo to, zgodnie z żądaniem, uznano za wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Decyzją z dnia [...].07.2010r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. ze względu na upływ terminu określonego w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie z dnia [...].07.2010r. do Dyrektora Izby Celnej w W. zarzucając, iż wydana została niezgodnie z wnioskiem oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego i analizie akt sprawy, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...].10.2010 r. utrzymał zaskarżony akt administracyjny w mocy. W skardze – żądającej uchylenia opisanych wyżej decyzji z dnia [...] .10.2010 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].07.2010r., a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego – zarzucono obrazę treści art.230 §4, 226 §4 Kodeksu celnego, a nadto art. 6,7,77 oraz 107 k.p.a. W uzasadnieniu podniesiono "błędne zdefiniowanie problemu przez organ administracji celnej", albowiem skarżący "występował o wycofanie z obrotu prawnego nieważnej z mocy prawa, a odpowiedź i rozstrzygnięcie dotyczy wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji". Zdaniem skarżącego stwierdzenie nieważności decyzji ma podwójne znaczenie: pierwsze – jest "określeniem proceduralnym z przepisów podatkowych", drugie – "jest potocznym określeniem (...) uznaniem, że decyzja jest nieważna z mocy ustawy". Następnie Skarżący przedstawił przebieg korespondencji z Organami Celnymi na przestrzeni 2010 r. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. z 2004r. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. W związku z tym, iż w przedmiotowej sprawie dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej przy rozstrzyganiu sprawy mają zastosowanie przepisy obowiązujące do dnia 30.04.2004r. tj. przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska prezentowanego przez Organy w kwestii możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Stosownie do przepisu art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego, co oznacza, iż przepisy Ordynacji podatkowej w postępowaniu celnym stosowane są jedynie w sytuacji, gdy dane zagadnienie nie zostało uregulowane w Kodeksie celnym. Takim przepisem, odmiennie od Ordynacji podatkowej regulującym postępowanie celne jest art. 2652 Kodeksu celnego, który określa sposób postępowania organu celnego w zakresie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wynikająca ż tego przepisu norma obowiązuje od dnia 21.05.1999r, tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 10.04.1999r. o zmianie ustawy - Kodeks celny (Dz. U. Nr 40, poz. 402) i ma zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu 21.05.1999r., stanowiąc, iż nie wszczyna się postępowania, jeżeli upłynęły trzy lata od dnia powstania długu celnego. Zagadnienie działania w czasie przepisu art. 2652 Kodeksu celnego znalazło swój wyraz w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.04.2002 r., FPS 7/02 (ONSA 2003/1/9); w uchwale stwierdzono, iż do postępowań zakończonych decyzją ostateczną termin 3-letni trzeba stosować od dnia wejścia w życie art. 2652 Kodeksu celnego, gdyż przepis ten zawiera samodzielne uregulowanie, niezależne od treści przepisów Ordynacji podatkowej. Należy przyjąć, że niezależnie od przepisów Ordynacji, strony postępowania celnego nie utraciły prawa do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a zmiana Kodeksu celnego zawiera jedynie późniejsze w stosunku do Ordynacji uregulowanie szczegółowe w zakresie prawa celnego. W przeciwnym wypadku naruszona zostałaby, zawarta wart. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zasada równości obywateli wobec prawa, gdyż w wyniku arbitralnej decyzji ustawodawcy w tym samym czasie do postępowań celnych stosowane byłyby różne terminy do wniesienia żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wprowadzając do Kodeksu celnego regulację art. 2652, stanowiącą o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji po upływie 3 lat od dnia powstania długu celnego, ustawodawca niewątpliwie spowodował, iż uregulowanie to jest na gruncie prawa celnego regulacją samodzielną niezależną od treści przepisów Ordynacji podatkowej. Przy odpowiednim stosowaniu w postępowaniu celnym przepisów tej Ordynacji, odmienność uregulowania w zakresie dopuszczalności wszczęcia postępowania musi być uwzględniana stosownie do dyspozycji przepisu art. 262 Kodeksu celnego. Zgodnie z przepisami prawa i orzecznictwem sądów administracyjnych skutki prawne przewidziane dla dnia powstania długu celnego w przywozie przypisywać należy bezwzględne w każdym przypadku do dnia przyjęcia zgłoszenia celnego (por. wyrok NSA z dnia 28.09.2005r. sygn. akt I GSK 872/05, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20.12.2006r. sygn. akt V SA/Wa 1514/06). Stosownie do postanowień art. 209 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, dług celny w przywozie powstaje w wypadku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art.209 § 2 Kodeksu celnego). Z tą datą powstaje dług celny rozumiany, zgodnie z art. 3 § 1 Kodeksu celnego, jako powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych. W niniejszej sprawie zgłoszenie celne zawarte w JDA SAD nr [...] zostało przyjęte przez organ celny w dniu [...].03.2000r. i w tym dniu wobec towaru będącego przedmiotem ww. zgłoszenia celnego powstał dług celny. Zatem wniosek Strony z dnia [...].03.2010r. uzupełniony pismami z dnia [...].05.2010r. oraz z dnia [...].06.2010r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. nr [...] z dnia [...].03.2003r. który wpłynął do Izby Celnej w W. w dniu [...].06.2010r. został złożony po terminie określonym w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, tj. po upływie trzech lat od powstania długu celnego (27.03.2000r.). Podkreślić należy, że dokonując weryfikacji zgłoszenia celnego na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego w zakresie wartości celnej i długu celnego, organ celny rozstrzyga o kwocie długu celnego, ale tylko o jego wysokości, nie zaś o jego powstaniu, co do zasady. W tej sytuacji za bezsporne należało uznać to, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe zostało wniesione po upływie trzech lat od daty powstania długu celnego (art. 209 § 2 Kodeksu celnego), a tym samym Dyrektor Izby Celnej w W. zobligowany był zastosować art. 2852 pkt 1 Kodeksu celnego. Termin określony w art. 2652 Kodeksu celnego ma taki charakter, że jego przekroczenie ma ten skutek, że wniosek o wszczęcie postępowania nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Uchybienie temu obowiązkowi, stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Upływ trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego, skutkujący obowiązkiem zastosowania przez organ celny art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, oznacza, że bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostają zarzuty naruszenia prawa w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją, której stwierdzenia nieważności domaga się Strona (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 27.09.2007r. sygn. akt I GSK 2244/06). Dyrektor Izby Celnej w W. w zaskarżonej decyzji trafnie stwierdził formalnoprawne przeszkody odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. nr jw. z dnia [...].03.2003r., wynikające z unormowań przepisu art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. Nie naruszono - w toku postępowania – wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem w przedmiotowej sprawie nie mają one zastosowania. Końcowo należy zaznaczyć, że wyrok uniewinniający wydany w sprawie [...] Sądu Rejonowego w O. wprawdzie dotyczy przedmiotowego zgłoszenia, jednak wskazać należy , iż nie oznacza to automatycznego wzruszenia wydanych w sprawie decyzji. Każde z tych postępowań toczy się w oparciu o inne procedury i służy innym celom. Mając na względzie treść art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.