V SA/Wa 401/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... listopada 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; Uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z dnia ... lipca 2007r., M. W. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. o umorzenie należności - składek ubezpieczeniowych, powstałych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż zaległości w opłacaniu składek powstały z powodu problemów finansowych jego firmy M., które zaistniały w związku z przebytą przez niego chorobą. Nie posiada żadnych nieruchomości oraz wartościowych składników majątku ruchomego. Obecnie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, a jego jedynym dochodem jest zasiłek dla bezrobotnych. Decyzją z dnia ... września 2007r., o nr ... wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s." Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności w kwocie ... zł z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności wskazano, że zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, zaś zgodnie z art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na warunkach określonych w przepisach Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365), jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności. Analizując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie ZUS ustalił, że M. W. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy nr ... w Ł. jako osoba bezrobotna. Jego żona prowadzi działalność gospodarczą i pomimo zawartej w dniu ...01.2007r. umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej brak jest informacji, że małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Ponadto w stosunku do powstałej zaległości Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] nie stwierdził nieskuteczności prowadzonej egzekucji i tym samym w ocenie Zakładu brak jest podstaw do umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3 powołanej ustawy systemowej. Organ stwierdził ponadto, że wnioskodawca we wniosku o umorzenie należności wskazał, iż przyczyną powstania zadłużenia z tytułu składek była przebyta choroba, przy czym faktu tego nie udokumentował. Materiał dowodowy sprawy nie potwierdza również w ocenie Zakładu, iż ze względu na stan zdrowia wnioskodawca pozbawiony jest możliwości podjęcia zatrudnienia. Nie przedstawił także informacji o niezdolności do pracy. Z dokonanych ustaleń zdaniem organu nie wynika, że uregulowanie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić M. W. i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i spowodować trudne dla jego rodziny skutki. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. W. podniósł, że Urząd Pracy pozbawił go prawa do zasiłku i obecnie jest bez środków do życia. Ze swoją małżonką nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, co potwierdza umowa o rozdzielności majątkowej, a stan jego zdrowia psychicznego i fizycznego ulega pogarszaniu. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia ... listopada 2007r., o nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu Zakładu), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.]. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a po analizie złożonego wniosku oraz dokumentów i materiałów dowodowych zebranych w sprawie uznał, że nie ma konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w sprawie. Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) podniósł również, że organ I instancji rozpatrując wniosek o umorzenie uwzględnił wszystkie powołane przez stronę argumenty i przedstawione dowody. Natomiast stwierdzenie Naczelnika Urzędu Skarbowego o braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję oraz okresowy brak dochodów M. W. nie oznacza, że należności wobec ZUS są całkowicie nieściągalne. Zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna, w ocenie organu II instancji, nie potwierdza trwałej niezdolności wnioskodawcy do pracy i w przypadku poprawy stanu zdrowia będzie on mógł podjąć pracę, a z otrzymanego wynagrodzenia spłacić zaległości. Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) ponownie podkreślił, że mimo zawarcia między małżonkami w 2007r. umowy o rozdzielności majątkowej, żona wnioskodawcy M. W. dokonała zgłoszenia swojego męża do ubezpieczenia zdrowotnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący M. W. wniósł o wnikliwe rozpatrzenie jego sprawy z uwagi na trudną sytuację finansową i zdrowotną w jakiej się znalazł. . W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji z dnia ... listopada 2007r. Dodatkowo wskazał, że cyt: "Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mógł stwierdzić, czy w sytuacji zobowiązanego zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 3a (...) ponieważ ww. nie przedłożył dokumentów określających swoją sytuację materialną i rodzinną". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, że skarga M. W. jest zasadna, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (dowodowego), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście Sąd wskazuje, że Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) orzekając ponownie w sprawie nie przeanalizował zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej skarżącego. Jak wynika bowiem z karty wypisowej z Kliniki Chorób Wewnętrznych, [...] z dnia ... marca 2007r. (k-... akt administracyjnych) M. W. cierpi na przewlekłe dolegliwości związane z [...], a postępująca utrata masy ciała (25 kg w ciągu pół roku) i bóle brzucha doprowadziły do jego hospitalizacji. Nie bez znaczenia w sprawie mają również dwumiesięczne zwolnienia lekarskie skarżącego w okresie od ... września 2007r. do ... listopada 2007r. wystawione przez specjalistę ... lek. med. E. I. Stwierdzenie organu odwoławczego, że ww. dokumenty nie potwierdzają uznania skarżącego za trwale niezdolnego do pracy (jakkolwiek polegające na prawdzie), oraz że pogorszenie jego stanu zdrowia spowodowane było okresowymi dolegliwościami może nie odzwierciedlać rzeczywistego stanu zdrowia M. W. Może o tym świadczyć m.in. fakt utraty 25 kg masy ciała wnioskodawcy w ciągu pół roku i jego dwutygodniowa hospitalizacja. Orzekając ponownie w sprawie Prezes ZUS jeśli miał wątpliwości w tym przedmiocie winien był wyjaśnić powyższe okoliczności, istotne w kontekście ewentualnego zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości wobec ZUS i w tym zakresie w oparciu o przepis art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.] mógł przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe i wezwać skarżącego m.in. do przedłożenia innych dodatkowych dokumentów medycznych dotyczących stanu zdrowia wnioskodawcy. W ocenie Sądu samo tylko odniesienie się organu odwoławczego do zgromadzonych w sprawie dowodów bez przeprowadzenia wnikliwej jego analizy, doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a samo stwierdzenie o braku podstaw do zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego regulujących możliwość umorzenia zaległych składek stanowi o naruszeniu przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Sąd podkreśla ponadto, iż podejmując decyzję w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek organ powinien opierać się na aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej oraz zdrowotnej strony. Powinien przy tym uwzględnić fakt, iż M. W. od dnia ... sierpnia 2007r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz winien ustalić jego ewentualne wydatki związane ze swoim utrzymaniem. Okoliczność natomiast, że żona skarżącego M. W. dokonała zgłoszenia swojego męża do ubezpieczenia zdrowotnego może świadczyć jedynie o wzajemnej pomocy małżonków m.in. na skutek niepomyślnych okoliczności życiowych, w szczególności takich jak choroba. Zwrócić należy również uwagę na fakt zawarcia pomiędzy skarżącym i jego żoną umowy ustanawiającej ustrój rozdzielności majątkowej, która obowiązuje od dnia jej zawarcia tj. od ... stycznia 2007r., której istoty organ nie wyjaśnił jak również nie wyjaśnił skutków prawnych jakie z tej umowy odnoszą się do pozycji skarżącego (dłużnika), na przyszłość. Po ustaleniu powyższych okoliczności i po dokonaniu wszechstronnej oceny zebranych w sprawie dowodów, organ winien ponownie zwrócić uwagę na ewentualną możliwość umorzenia w całości lub w części zobowiązań wobec ZUS w oparciu o przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z tych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja naruszała przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. . ----------------------- 1