V SA/Wa 402/09

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] stycznia 2009r. Nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia represji; postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do wpisu J. S. wystąpił z wnioskiem z 11 kwietnia 2009r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 4 maja 2009r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną. Utrzymuje się z dochodów ze świadczeń emerytalnych swojego w wysokości 991 złotych oraz żony w wysokości 1319 złotych. Oświadczył, iż posiada mieszkanie o powierzchni 43 m2, innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych, oszczędności nie posiada. Dodatkowo wskazał, iż miesięcznie ponosi następujące wydatki: opłata za mieszkanie - 349,82 zł (dokument przelewu), gaz – 95 zł, leki – 255, żywność 225 zł. W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 12 maja 2009r. wezwano skarżącego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów. W dniu 22 maja 2009 r. (data nadania) skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym podał, iż nie posiada rachunków bankowych, nie uzyskuje również żadnej pomocy od rodziny. Do pisma załączył: 1. fakturę wystawioną przez M. S.A., 2. faktury i paragon za leki w wysokości odpowiednio 68,66 zł (16 kwietnia 2009r.), 123,71 zł (11 marca 2009r.), 103,70 zł (9 luty 2009r.), 140,58 zł (10 stycznia 2009r.), 33,78 zł (23 stycznia 2009r.), 105,28 zł (5 maja 2009r.), 23,05 zł (7 luty 2009r.) 3. dowód ubezpieczenie za okres od maja do lipca w wysokości 37,82 zł, 4. dowód dotyczący raty kredytu - 120,94 zł, 5. dowód dotyczący czynszu – 349,82 zł, 6. dowód dotyczący raty kredytu - 127,52 zł, 7. dowód ubezpieczenie z 10 marca 2009r. żony za okres od kwietnia do czerwca w wysokości 28,18 zł, 8. dokumenty dotyczące ponoszonych kosztów za energię elektryczną w wysokości 91,86 zł (za dwa miesiące), 9. odpis zeznania podatkowego PIT-37 i odpis informacji podatkowej PIT-O. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniami wynikającymi z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika i obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy tylko w zakresie ustanowienia adwokata. Oceniając wniosek skarżącego wzięto pod uwagę jego sytuację rodzinną i majątkową oraz dochody. Łączny dochód uzyskiwany przez skarżącego i jego żonę wynosi 2108 złotych netto (kwoty z odcinków). W związku z powyższym po odliczeniu wskazanych przez skarżącego wydatków pozostały dochód pozwala na uiszczenie kosztów sądowych. Dlatego też część powyższej kwoty może zostać przeznaczona na poniesienie kosztów postępowania, gdyż nie można uznać skarżącego i jego żony za osoby, które nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym nie została wypełniona ustawowa przesłanka do przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż część wydatków skarżącego nie mieści się w kategorii wydatków koniecznych np. koszty dotyczące kredytów w łącznej wysokości ponad 240 złotych, które to należy traktować, co najmniej na równi z kosztami sądowymi. W tym miejscu przywołać należy utrwalone już orzecznictwo, zgodnie z którym, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Wnioskodawca winien zatem, jeżeli dysponują jakimikolwiek zasobami majątkowymi, partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w tym postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.