V SA/Wa 403/19

WyrokWSA w Warszawie2019-07-16

Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Tomasz Zawiślak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania środków finansowych grupie producentów rolnych za piąty rok działalności, oparta na zarzucie sztucznego stworzenia warunków do uzyskania płatności, jest zasadna, mimo wcześniejszego przyznawania pomocy i wpisu do rejestru grup producentów rolnych?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób wystarczający i przekonujący, iż grupa producentów rolnych sztucznie stworzyła warunki do uzyskania płatności. W szczególności, sąd zakwestionował ocenę organów dotyczącą umowy quoad usum między współwłaścicielami oraz minimalnej produkcji poszczególnych członków, wskazując na potrzebę wykazania zarówno obiektywnego, jak i subiektywnego elementu sztucznego stworzenia warunków, co wymagało od organów wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania grupie producentów rolnych (A. Sp. z o.o.) środków finansowych z tytułu wspierania grupy za piąty rok działalności. Organy uznały, że grupa sztucznie stworzyła warunki do uzyskania płatności, wskazując na powiązania rodzinne i biznesowe między członkami, podział gospodarstwa jednego z członków na rzecz innego, minimalną produkcję jednego z członków oraz sprzedaż większości produkcji do powiązanego podmiotu. Grupa producentów rolnych wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. Sp. z o.o. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w Ś. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... grudnia 2018 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych z tytułu wspierania grupy producentów rolnych: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. Sp. z o.o. w Ś. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w Ś. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Grupa") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z [...] grudnia 2018 r. nr [...] , utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: "Dyrektor ARiMR", "Dyrektor Oddziału", "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2018r., nr [...] o odmowie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 za okres od dnia 4 lutego 2017 r. do dnia 3 lutego 2018 r., tj. za piąty rok działalności. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym : W dniu [...] lutego 2013 r., decyzją znak [...], Marszałek Województwa Warmińsko – Mazurskiego wpisał Skarżącą do rejestru grup producentów rolnych. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Stronie została przyznana pomoc finansowa w ramach działania "Grupy producentów rolnych". W dniu 28 lutego 2018 r. Grupa złożyła w Warmińsko – Mazurskim Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność za okres od 4 lutego 2017 r. do 3 lutego 2018 r., tj. za piąty rok korzystania z pomocy. Kontrola administracyjna przedmiotowego wniosku wykazała nieprawidłowości, z powodu których wezwaniem Nr [...] z dnia 20 marca 2018 r. (data pisma) wezwano Skarżącą ich usunięcia. . W odpowiedzi z dnia 10 kwietnia 2018 r. Grupa złożyła elektroniczną wersję wniosku na płycie CD W dniu 11 czerwca 2018 r., Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wystosował do Grupy wezwanie do złożenia wyjaśnień, w odpowiedzi na które Grupa w dniu 26 czerwca 2018 r. złożyła korektę wniosku oraz stosowne wyjaśnienia. W dniu [...] sierpnia 2018r., Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania Grupie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za okres od dnia 4 lutego 2017 r. do dnia 3 lutego 2018 r., to jest za 5 rok działalności. Od powyższej decyzji, w dniu 2 października 2018 r. Strona złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przez organ I instancji przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Strony, Dyrektor Oddziału nie wykazał, że w przypadku Grupy miało miejsce sztuczne stworzenie warunków do otrzymania płatności. Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wypłaty Grupie pomocy finansowej za żądany okres., tj. za piąty rok działalności. Prezes ARiMR nie zakwestionował spełniania przez Grupę formalnych warunków koniecznych do uzyskania statusu grupy producentów rolnych; zakwestionowany został faktyczny powód powstania Grupy, na co wskazuje ciąg zdarzeń, poprzedzających jej utworzenie. Organ odwoławczy ustalił, że Grupa został powołana umową spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w dniu 19 kwietnia 2012 r. przez 5 osób: M. G. , H. G. , K. R. , A. G. oraz R. G.. Do składania oświadczeń w imieniu spółki uprawniony jest Prezes Zarządu samodzielnie lub dwóch członków Zarządu łącznie. Członkami Zarządu są: M. G. - Prezes Zarządu, J. K. R. - Pierwszy Wiceprezes Zarządu oraz A. G. G. - Drugi Prezes Zarządu. Prezes ARiMR ustalił, że w dniu 24 czerwca 2012 r. Grupa została zarejestrowana jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, a w dniu 4 lutego 2013 r., zgodnie z decyzją Marszałka Województwa Warmińsko – Mazurskiego nr [...] A. sp. z o.o., została wpisana do rejestru grup producentów rolnych ze względu na produkt: "ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych". Następnie, na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał Grupie pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w okresie od dnia 6 grudnia 2013 r. do dnia 5 grudnia 2018 r. Organ II instancji ustalił, że siedzibą Grupy jest miejscowość Ś. [...]. Adres ten jest także adresem M. G. oraz K. R. , jak również spółki "A. " M. G. sp. jawna, której to, Grupa (w okresie którego dotyczy wniosek) sprzedała 97,86 % produktów wytworzonych w gospodarstwach członków Grupy. Z kolei wspólnikami "A. " M. G. sp. jawna są M. G. oraz K. R. . Ponadto M. G. oraz K. R. są uprawnieni do reprezentacji zarówno Grupy jak i ww. podmiotu. Prezes ARiMR ustalił, iż członek Grupy K. R. działalność w zakresie produktu ze względu, na który Grupa powstała podjęła bezpośrednio przed założeniem spółki wyłącznie na działce będącej we współwłasności z innym członkiem grupy - M. G. m. Ponadto K. R. i M. G. posiadają wspólny majątek, tj. są współwłaścicielami nieruchomości położonej w S., gmina G., powiat g., woj. warmińsko-mazurskie, nr ewidencyjny [...] o powierzchni 2,3414 ha. Organ II instancji ustalił także, że w okresie od 30 grudnia 2008 r. do 15 sierpnia 2011 r., z powyższej działki korzystał M. G. (m. in. składał wnioski obszarowe na powyższą działkę), a następnie, od 16 sierpnia 2011 r. z ww. działki korzysta K. R. (od 2012 r. składa wnioski obszarowe). Ponadto działka ta jest jedyną działką użytkowaną rolniczo przez K. R. i tym samym jest ona "najmniejszym" producentem produktu ze względu, na który Grupa została utworzona. Prezes ARiMR ustalił, iż w okresie, którego dotyczy wniosek, powierzchnia upraw poszczególnych członków przedstawiała się następująco - R. G. (uprawa pszenicy) –powierzchnia 124,32 ha, - H. G. (uprawa pszenicy) – powierzchnia 36,38 ha, - M. G. (uprawa żyta, pszenicy , rzepaku ozimego i kukurydzy ) – łączna powierzchnia 781,23 ha, - K. R. (uprawa pszenicy) – łączna powierzchnia 1,97 ha, - A. G. (uprawa rzepaku ozimego i pszenicy) – łączna powierzchnia 183,72 ha. Organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia upraw oraz produkcja K. R. jest znikoma w stosunku do innych członków Grupy. Organ ustalił, że K. R. nie posiada niezależnej od osób trzecich bazy produkcyjnej, a spółka A. M. G. sp. jawna wykonuje usługi rolnicze na rzecz m.in. K. R. i R. G.. Ponadto, dopiero w dniu 23 lutego 2012 r. K. R. uzyskała wpis do ewidencji producentów, którą to datę, w ocenie organów obu instancji należy uznać za dzień rozpoczęcia produkcji rolniczej w zakresie produktu ze względu, na który Grupa powstała. Organ odwoławczy zauważył, że w 2012 r. K. R. po raz pierwszy złożyła wniosek obszarowy na działkę rolną będącą we współwłasności z M. G. , co zdaniem Prezesa ARiMR potwierdza rozpoczęcie przez K. R. produkcji w zakresie produktu ze względu na który Grupa powstała bezpośrednio przez powstaniem A. - G. Sp. z o.o., tj. w dniu 19 kwietnia 2012 r. W ocenie organu II instancji wszystkie ww. okoliczności, daty i działania podejmowane przez osoby tworzące Grupę świadczą o konsekwentnym dążeniu do otrzymania płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych" pomimo braku realizacji celów działania. Prezes ARiMR stwierdził, że pomiędzy członkami grupy A. Sp. z o.o. zachodzą powiązania rodzinne, osobowe i kapitałowe. Spółka została zawiązana przez rodziców (byłe małżeństwo R. G. oraz H. G. ), dwoje ich dzieci (rodzeństwo M. G. oraz A. G.) oraz osobę trzecią K. R. , będącą wraz z M. G. m wspólnikami i członkami Zarządu "A. " M. G. sp. jawna, do którego to podmiotu grupa dokonywała sprzedaży swojej produkcji. Zdaniem organu II instancji utworzenie grupy producentów rolnych złożonych z 5 członków, z których jeden rozpoczyna prowadzenie działalności rolniczej bezpośrednio przed powstaniem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i prowadzi działalność wyłącznie na gruntach, na których dotychczas inny członek Grupy prowadził działalność, będąc najmniejszym "ogniwem" w Grupie, z najmniejszą bazą produkcyjną, z najmniejszą produkcją w okresie członkostwa w Grupie wskazuje, iż w sprawie doszło do podziału jednego gospodarstwa, celem umożliwienia skorzystania z działania poprzez obejście przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grup producentów rolnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 642). W ocenie Prezesa ARiMR, powyższe działania potwierdzają fakt stworzenia przez Grupę sztucznych i pozornych warunków sprzecznych z celami danego działania, mających jedynie na celu uzyskanie korzyści związanych z uzyskaniem wsparcia finansowego z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej udzielanego w ramach tworzenia grup producentów rolnych. Wynika z tego, że Grupa w okresie referencyjnym trwającym od dnia 4 lutego 2017 r. do dnia 3 lutego 2018 r., nie spełniła warunków do przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wobec czego należy odmówić przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych". W ocenie organu odwoławczego Grupa nie została powołana, zgodnie z ww. art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz zmianie innych ustaw (Dz.U. nr 88, poz. 983 ze zm., dalej: "UGR"). Zgodnie z tym przepisem ustawy, określone podmioty prowadzące gospodarstwo rolne lub działalność rolniczą mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych. Zdaniem Organu II instancji podzielenie się przez 2 członków Grupy zakresem produkcji dowodzi, że w istocie celem była nie sama produkcja i możliwość współpracy podmiotów tworzących Grupę w ramach wspólnego działania określonego zarówno w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. L 277 z 21 października 2005 r., ze zm., dalej: rozporządzenie 1698/2005), jak i w treści art. 2 ustawy GPR, ale o stworzenie sztucznych warunków umożliwiających uzyskanie płatności finansowej. W konsekwencji, mimo spełnienia formalnych warunków niezbędnych do utworzenia grupy producentów rolnych na gruncie prawa polskiego, Grupa w niniejszej sprawie w sposób sztuczny i pozorny stworzyła warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie przez Skarżącą w takiej sytuacji pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Mając wszystko powyższe na uwadze, Prezes ARiMR stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie zostały wypełnione przesłanki wskazane w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz.UE L 25/8 z 28 stycznia 2011 r. ze zm. dalej: "rozporządzenie 65/2011"), zgodnie z którym, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Prezesa ARiMR Grupa, wypełniła zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki tj. poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005 oraz subiektywny warunek poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń, poprzedzających utworzenie Grupy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia. Nie zgadzając się z powyższym, A. sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jednolity - Dz. U. z 2018 r., poz. 1856 z póżn. zm.; dalej: "ustawa PROW") przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i bezzasadne przyjęcie, że jeden z członków Grupy - M. G. dokonał podziału swojego gospodarstwa i zrezygnował z produkcji na rzecz innego członka grupy (K. R. ), by umożliwić Grupie spełnienie warunku minimalnej liczby członków oraz, że K. R. rozpoczęła prowadzenie działalności z dniem wpisu do ewidencji producentów rolnych bezpośrednio przed założeniem grupy tj. bezpośrednio przed 19 kwietnia 2012 r. w sytuacji, gdy okoliczności te nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy i pozostają w sprzeczności z treścią wyjaśnień składanych przez Grupę, które zostały przez Prezesa ARiMR pominięte, 2) art. 21 ust. 3 ustawy PROW poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że tylko na stronie leży ciężar udowodnienia faktów i że to strona ma obowiązek bronić się przed wnioskami wywiedzionymi przez organ przedstawiając stosowne dowody w sytuacji, gdy to organ wywodzi skutki prawne (odmawiając płatności) z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia i to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków, 3) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 21 ust 1 ustawy PROW przez niewłaściwe zastosowanie i niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego stwierdzenie, że utworzenie grupy producentów rolnych z 5 członków, z których 1 członek rozpoczyna prowadzenie działalności rolniczej w obszarze produktu ze względu na który Grupa powstała, 9 miesięcy przed jej utworzeniem, na gruntach będących współwłasnością z innym członkiem Grupy, z którym łączy go umowa quoad usum oznacza, że doszło do rezygnacji z produkcji przez M. G. i tym sposobem rozdrobnienia produkcji oraz założenie, że powyższe działanie miało na celu obejście przepisów prawa stanowiących o minimalnej ilości członków Grupy, podczas gdy obowiązująca strony umowa quoad usum zawarta 30 grudnia 2008 r. (prawie 3 i pół roku wcześniej) przewidywała, że na gruntach będących we współwłasności M. G. będzie prowadził działalność rolniczą do dnia 15 sierpnia 2011 roku (by dokonać zbioru plonów), natomiast od 16 sierpnia 2018 r. dokonując zabiegów A. technicznych na nowe zasiewy miała rozpocząć działalność K. R. , która w rzeczywistości tę działalność w tym okresie rozpoczęła, 4) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy PROW poprzez niewłaściwe zastosowanie i brak wyjaśnienia przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w jaki sposób rzekomo występujące po stronie skarżącej dowody stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania płatności w postaci świadomej rezygnacji z produkcji przez M. G. nastawionej na obejście prawa, wystąpienia dysproporcji w wielkości produkcji sprzedanej do Grupy wśród członków, czy też występowania powiązań rodzinnych, osobistych i kapitałowych pomiędzy członkami Grupy opisane w zaskarżonej decyzji powodują niemożność osiągnięcia celów wsparcia określonych w art. 35 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia Rady (WE) z dnia 20 września 2005 r. nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (dalej: "rozporządzenie nr 1698/2005"), 5) art. 78 § 1 i 2 k.p.a, oraz art. 77 § 4 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony, mimo iż strona wielokrotnie składała wnioski o dołączenie do akt sprawy dotyczącej 5 roku działalności grupy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy dotyczącej wniosku o pomoc, wniosku o płatność za 1 rok działalności grupy, wniosku o płatność za 2 rok działalności grupy, a które dotyczyły okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jak również nieprzeprowadzenie pozostałych przyjętych przez organ z własnej inicjatywy dowodów w sposób przewidziany przepisami prawa, bez zakomunikowania stronie jakiego rodzaju dowody zostały dołączone do materiału dowodowego akt sprawy dotyczącej 5 roku działalności grupy, 6) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, że decydujące dla uznania braku stworzenia przez Grupę sztucznych warunków mogło by być wykazanie jednej okoliczności i udowodnienie, że K. R. ma znacznie większą produkcję niż wykazana we wniosku i w planie, co nie znajduje poparcia w przepisach krajowych i unijnych normujących wymogi dla funkcjonowania grupy, 7) art. 16 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w bezpodstawnym kwestionowaniu funkcjonującej Spółki jako grupy producentów rolnych zgodnie z celami, dla których została utworzona, w sytuacji gdy zastrzeżeń takich Organ nie zgłaszał wydając ostateczne decyzje o przyznaniu pomocy, a także o przyznaniu płatności za 1 i 2 rok funkcjonowania Grupy będąc już wcześniej w posiadaniu materiału dowodowego ocenianego w zaskarżonej decyzji, 8) art 138 § 1 k.p.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2018r. nr [...] w sytuacji, gdy w/w decyzja powinna podlegać uchyleniu i orzeczeniu przez Prezesa ARiMR co do istoty sprawy poprzez przyznanie Skarżącej środków finansowych tytułem wsparcia w ramach działania "Grupy producentów rolnych" (ewentualnie przyznanie płatności w zmniejszonej wysokości), które to naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prowadziły do poczynienia wadliwych ustaleń obydwu organów, co do spełnienia wynikającej z art. 4 ust, 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L,2011.25.8 ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 65/2011"), przesłanki istnienia obiektywnych i subiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków nie może zostać osiągnięty cel wsparcia określonych w art. 35 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1698/2005; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, w zw. z art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez błędną subsumcję i w efekcie zastosowanie go w niniejszej sprawie, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby Spółka podjęła działania skierowane wyłącznie na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku, poprzez stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści nienależnej finansowej, 2) art. 35 ust 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez ustalenie, że w odniesieniu do Grupy dwa z trzech celów systemu wsparcia nie zostały osiągnięte, 3) art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny [Dz. U. z 201 r" poz. 1025 ze zm. dalej jako "k.c.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (brak zastosowania) i dokonanie przez organ interpretacji treści umowy quoad usum z dnia 30.12.2008 r. a także umowy z dnia 16.08.2011 r. zawartych między współwłaścicielami M. G. i K. R. w sposób nie tylko sprzeczny z ich dosłownym brzmieniem, ale pomijający intencję Stron w kontekście zamiaru i celu zawarcia przedmiotowej umowy, poprzez uznanie, że M. G. zrezygnował z prowadzenia działalności rolniczej na działce będącej we współwłasności podczas, gdy zaprzestanie działalności rolniczej na działce o nr [...] wynikało z natury stosunku prawnego i faktycznego między stronami umowy i obowiązku stron do rzetelnego wykonywania umowy, 4) § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 81, poz. 550 z późn. zm.; dalej: "rozporządzenie wykonawcze") oraz art. 2 i 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z 2000 r., Nr 88, poz. 983 ze zm.; dalej: "ustawa o grupach") przez: a) bezpodstawną odmowę przyznania Grupie płatności za 5 rok działalności Grupy przy jednoczesnym wcześniejszym przyznaniu pomocy Grupie na 5 lat. b) bezpodstawną odmowę przyznania Grupie płatności z tego powodu, że Skarżąca jako grupa producentów rolnych nie spełnia wymagań stawianym grupom producentów rolnych określonych w w/w przepisach, w sytuacji gdy Skarżąca spełnia wszystkie warunki formalne wynikające z tego przepisu do przyznania płatności i została wpisana do rejestru grup producentów rolnych Województwa WarmińskoMazurskiego na podstawie decyzji Marszałka Województwa, którą to decyzją Prezes ARiMR jest związany w zakresie ustaleń co do spełnienia przez Skarżącej wymogów formalnych co do uzyskania płatności w ramach działania na wsparcie grup producentów rolnych; c) bezzasadne przyjęcie, że dysproporcje pomiędzy wielkością produkcji sprzedanej do Grupy przez poszczególnych jej członków świadczą o stworzeniu przez Grupę tzw. sztucznych warunków do uzyskania płatności, w sytuacji, gdy występujące dysproporcje były znane organowi I instancji z urzędu, a po drugie o ile występują, to nie mają wpływu na przyznanie pomocy w ramach w/w działania, lecz na jej wysokość; d) pozbawioną podstaw ocenę, że skala prowadzonej działalności przez K. R. jest pozbawiona uzasadnienia w działalności Grupy ponieważ jest najmniejszym ogniwem, w sytuacji gdy skala działalności nie wpływa na ocenę spełnienia przez Grupę warunków formalnych do uzyskania płatności, gdyż Organ jest związany w tym zakresie decyzją Marszałka Województwa WarmińskoMazurskiego o wpisie Skarżącej do Rejestru Grup Producentów Rolnych Województwa Warmińsko-Mazurskiego i nie ma kompetencji do oceny czy Skarżąca spełnia wymogi stawiane grupom producentów rolnych w przepisach ustawy o grupach ani do oceny ekonomicznego uzasadnienia działalności poszczególnych członków Grupy, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy w ten sposób, że Organ II instancji bezpodstawnie zakwestionował spełnienie celów, dla których Grupa powinna być powołana, przez co nie może ona spełnić celów wsparcia określonych w art. 35 ust. 1 lit. a] i b) rozporządzenia nr 1698/2005. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego krajowego i wspólnotowego. Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie, sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej zawarte są trafne. W pierwszej kolejności Sąd pragnie odnieść się do zarzutu, że odmowa przyznania pomocy nastąpiła mimo, iż w obrocie prawnym istnieje prawomocna decyzja Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej Grupie na okres pięcioletni, a także że wiążący jest wpis do rejestru grup dokonany przez Marszałka i spełnienie warunków do otrzymania płatności nie może być ponownie badane z uwagi na treść art. 16 § 1 k.p.a. Zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" określone zostały zarówno na mocy przepisów unijnych jak i krajowych. Na gruncie przepisów unijnych istota przedmiotowej pomocy przedstawiona została w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 277 z 21 października 2005 r., str. 1, z późn. zm.) (dalej "rozporządzenie nr 1698/2005"), niniejsze rozporządzenie stosuje się w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 88 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.) (Dz. U. UE. i,. 2013.347.487, z późn. zm.). Wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwiania tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celu: - dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup, - wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych, - ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności. Przepisy wykonawcze do rozporządzenia nr 1698/2005, zostały zawarte w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011, z późn. zm.), które następnie zostało uchylone i w jego miejsce stosuje się m.in. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r., z późn. zm. (dalej "rozporządzenia nr 1306/2013"). Na gruncie prawa krajowego, zasady organizowania i funkcjonowania grup producentów rolnych reguluje ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. nr 88, poz. 983, z późn. zm.) (dalej "ustawa gpr"). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy gpr, grupa producentów rolnych prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem, że została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego lub grupy produktów. Szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Grupy producentów rolnych" zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r, w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550, z późn. zm.) - dalej rozporządzenie wykonawcze. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego sprowadzających się do uznania, że skoro Skarżąca otrzymała płatność przez 2 lata, to powinna otrzymać płatność również w piątym roku funkcjonowania (skoro sposób działania Grupy nie uległ zmianie), zaś realizację celu powstania Grupy potwierdza decyzja Marszałka Województwa o wpisie Grupy do rejestru, wskazać należy, iż Grupa producentów rolnych uzyskuje wpis do rejestru grup producentów rolnych prowadzonego przez właściwego marszałka województwa. Następnie zgodnie z § 3 ust 3 rozporządzenia wykonawczego grupa producentów rolnych składa wniosek o przyznanie pomocy finansowej w terminie 6 miesięcy od dnia wpisu grupy, do rejestru właściwego, ze względu na siedzibę grupy do dyrektora oddziału regionalnego ARiMR. Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie pomocy finansowej dyrektor oddziału regionalnego wydaje decyzję w sprawie przyznania pomocy. Następnie grupa producentów rolnych składa wniosek o płatność. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc udzielana jest grupie producentów rolnych prowadzącej działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wpisanej do rejestru grup producentów rolnych, zgodnie z przepisami ustawy o gpr. Natomiast na mocy § 6 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc dla grupy producentów rolnych wypłacana jest w formie rocznych płatności obejmujących okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia wydania decyzji o wpisie do rejestru grup. Innymi słowy, realizacją uprawnień z tytułu przyznanej pomocy są środki finansowe wypłacane w formie corocznych płatności, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidywały w chwili wydawania zaskarżonej decyzji kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR były związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa. Wobec uzyskania przez skarżącą wpisu do prowadzonego przez Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego rejestru grup producentów rolnych, Dyrektor OR ARiMR zobowiązany był więc uznać, że Grupa spełnia wymogi formalne bycia grupą producentów rolnych. Postępowanie w sprawach przyznawania pomocy w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest podzielone na dwa etapy. Pierwszy to przyznanie pomocy, który zarazem jest warunkiem koniecznym do przyznawania w kolejnych latach płatności, a drugi to przyznanie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych. Tak więc, składając wnioski o płatność ARiMR wszczyna nowe postępowanie administracyjne i w pierwszej kolejności dokonuje weryfikacji spełniania przez grupę warunków formalnych przyznania płatności, tj. czy Grupa spełnia warunki przyznania pomocy. Mając na uwadze powyższe, fakt przyznania pomocy finansowej w latach ubiegłych nie jest gwarancją otrzymania płatności w całym pięcioletnim okresie na który pomoc została przyznana. Wraz z wnioskiem o przyznanie płatności składanych jest szereg dokumentów na podstawie, który ARiMR może wywieść konkretne wnioski w zakresie sztucznego stworzenia warunków przez Stronę. Ponadto, na etapie oceny wniosku o przyznanie płatności przeprowadzana jest m.in kontrola administracyjna (lub Grupa jest wzywana do złożenia wyjaśnień), podczas której sprawdzane są dokumenty, do których organ nie miał dostępu na etapie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy. Tym samym, brak jest często możliwości, aby przed rozpatrzeniem dołączonych do wniosku o płatność dokumentów, ARiMR mogła stwierdzić zaistnienie okoliczności świadczących o sztucznym stworzeniu warunków do uzyskania przez stronę pomocy. Należy zwrócić uwagę, że w trakcie badania mogą zostać ujawnione fakty, które dotychczas nie były brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji, a są istotne dla rozstrzygnięcia. Art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2017 r. poz. 562 ; dalej jako "ustawa PROW") stanowi, iż: "W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy." Tym samym ARiMR zobowiązana jest rozpatrzyć ponownie całość materiału dowodowego. Ponadto podnieć należy, że jak to m.in. zostało potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2013 r., (sygn. akt. II GSK 2138/11 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) "Organ dokonujący płatności (organ Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) ma obowiązek badać, czy w kolejnym roku spełnione są warunki do otrzymania kolejnej części pomocy. Sam fakt pozostawania w rejestrze grup, nie może stanowić wystarczającego warunku do uzyskania płatności. Wskazane okoliczności dotyczące niespełnienia przez Grupę warunków art. 2 i art. 3 ustawy gpr, są jedną z przesłanek wskazujących na fakt stworzenia przez Stronę sztucznych warunków, o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011". Sąd wskazuje, że organ nie kwestionował spełniania przez Grupę formalnych warunków koniecznych do uzyskania statusu grupy producentów rolnych, gdyż odmienną kwestią jest spełnienie formalnych warunków do uzyskania statusu grupy producentów rolnych, o czym decydował właściwy miejscowo marszałek województwa, a odmienną spełnienie przesłanek do otrzymania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 określonych w i przepisach wspólnotowych czy też krajowych. Uznanie formułowanego w tym zakresie zarzutu skargi prowadziłoby do sytuacji, w której rola organu sprowadzona zostałaby wyłącznie do naliczenia wysokości pomocy, gdyż sam fakt wpisania grupy do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa przesądzałby o zasadności przyznania pomocy. Taką możliwość wyklucza tymczasem art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, który nakazuje badanie, czy przyznanie pomocy nie jest konsekwencją sztucznego stworzenia przez beneficjenta warunków do uzyskania pomocy. Pogląd powyższy w chwili obecnej jest poparty ugruntowanym orzecznictwem, także Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym samym Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą nie podziela stanowiska zajętego prze tut. Sąd w sprawach o sygn. akt V SA/Wa 1618/18 i V SA/Wa 1643/18 tj. dotyczących odmowy przyznania wsparcia za 3 i 4 rok działalności . Grupie odmówiono przyznania pomocy za 5 rok funkcjonowania zarzucając stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności. Na mocy art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L z 20 grudnia 2013 r., Nr 347 s. 549 i nast., dalej jako: "rozporządzenie nr 1306/2013"), bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 działania nakierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (unijnego) mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Przepis ten stanowi generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 1462/17, dostępny w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: "TSUE"). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (zob. m.in. wyrok z 12 maja 1998 r., w sprawie C-367/96 K. i in., dostępny na stronie internetowej: https://curia.europa.eu). Przy interpretacji regulacji przewidującej klauzulę dotyczącą przypadków obchodzenia prawa sięgnąć trzeba do w wyroku TSUE z 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12, który odnosi się do uprzednio obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 – to jest przepisu o zbliżonym brzmieniu do aktualnego art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 – a zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W wyroku w sprawie C-434/12 Trybunał stwierdził, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia po pierwsze, ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny), a po drugie, woli uzyskania korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (element subiektywny; pkt 29 cytowanego wyroku). Organ II instancji stworzenie sztucznych warunków wywiódł z faktu, że z potencjału produkcyjnego jednego z członków Grupy – M. G. została wydzielona część , na której rozpoczęła działalność K. R. . Nastąpiło to bezpośrednio przed powstaniem Grupy, co dodatkowo świadczy , zdaniem organu, że jedynym celem tego działania było wykreowanie piątego członka Grupy. Organ podkreślił też powiązania rodzinne i biznesowe ( spółka jawna A.) pomiędzy członkami Grupy, sprzedaż produktu do podmiotu powiązanego , brak własnego potencjału produkcyjnego K. R. , a także dysproporcję w jej areale w stosunku do pozostałych członków Grupy. Te elementy , w ocenie organu, wskazują na spełnienie zarówno elementu obiektywnego, jak i subiektywnego , o którym mowa w wyżej powołanym wyroku TSUE. Nie jest to stanowisko do końca trafne. Należy wskazać, że działka na której K. R. rozpoczęła działalność rolniczą w 2011 r. , a więc rzeczywiście niedługo przed powstaniem Grupy, stanowiła jej współwłasność z M. G. m. Jednak strona powołuje się na umowę quoad usum. Umowy brak jest w aktach administracyjnych, co uniemożliwia Sądowi dokonanie jej pełnej oceny. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji , M. G. i K. R. umowę quoad usum zawarli w roku 2008 r. Zgodnie z umową , M. G. zakończył korzystanie z działki nr [...] z dniem 15 sierpnia 2011 r., dokonując zbioru zasiewów. Twierdzi, że rezygnacja z produkcji podyktowana była koniecznością wykonania umowy zgodnie z jej treścią . Należy zauważyć, że współwłasność polega na tym, że dana rzecz należy niepodzielnie do wszystkich współwłaścicieli, zaś każdemu ze współwłaścicieli przysługują wszystkie atrybuty prawa własności. Niepodzielność oznacza, że każdemu ze współwłaścicieli przysługuje prawo do całej rzeczy, a nie do jej części odpowiadającej udziałowi (art. 195 k.c.). Nie można jednakże zgodzić się z wnioskami organu wyciągniętymi na podstawie art.195 k.c. w stosunku do K. R. , które uznał organ II instancji. Organy przyjęły, że K. R. nie może być uznana za samodzielnego członka grupy producentów, ponieważ posiada nieruchomość rolną jedynie we współwłasności z M. G. , co oznaczać ma że Grupa nie składa się z minimalnej ilości członków. Zdaniem Sądu –zgodnie z prawem - współwłaściciele nieruchomości mogli uregulować korzystanie z działki, a zatem od momentu przejęcia w posiadanie gruntów położonych na działce [...] działalność rolnicza prowadzona jest przez K. R. i od 2012 roku to ona wnioskuje o płatności na te grunty. Przejęcie w posiadanie gruntów na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w S. przez K. R. było następstwem wygaśnięcia umowy quoad usum i zawarciem między współwłaścicielami nowej umowy w dniu 16.08.2011 r. ustalającej nowy sposób korzystania z gruntów. Również , przyjmując za punkt wyjścia umowę quoad usum, zamiar podjęcia działalności rolniczej był już ustalony znacznie wcześniej. Tym samym nieuprawnione jest wysnuwanie z tego samego faktu, tj. podjęcia działalności rolniczej przez K. R. w dniu 16.08.2011 r., wniosku o rozdrobnieniu produkcji i zamierzonym bezpośrednim działaniu nastawionym na uzyskanie wyłącznie pomocy finansowej. K. R. jako współwłaściciel miała prawo skorzystać z dobrodziejstwa umowy quoad usum w momencie, który już wcześniej został przez strony zaplanowany w umowach. Przy podziale quoad usum z nieruchomości korzysta każdy ze współwłaścicieli w umówionym czasie lub w określonej części. Zgodzić się ze stroną skarżącą należy, że umowa quoad usum nie wymaga określonej formy i może dojść do skutku poprzez takie zachowanie współwłaścicieli, które w danych okolicznościach nie budzi wątpliwości co do ujawnionej w taki sposób ich woli (art. 65 k.c.). Umowa taka może być zawarta także w sposób dorozumiany. Nie muszą być w niej określone zasady podziału korzyści i dochodów oraz wydatków i ciężarów. Dokonując takiego podziału strony umawiają się również w sposób dorozumiany, że ciężary i wydatki dotyczące zajętej części rzeczy ponosi tylko ten, kto z niej korzysta z wyłączeniem innych (porównaj postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2012r. V CSK 526/11, niepubl.). Nie rozporządza się w ten sposób własnością, ani nie ingeruje w udziały we współwłasności, a tylko określa sposób korzystania, jest to jednak określenie wiążące kontrahentów , którzy umowę muszą wykonywać zgodnie z jej treścią ( art. 354 k.c.). Wynika z powyższego, że współwłaściciele nie mieli obowiązku zawierania umowy quoad usum, ponieważ wystarczyłoby uzewnętrznione zachowanie K. R. poprzez dokonanie zasiewów i zbiorów i dorozumiana zgoda M. G. na te czynności by uznać, że strony dokonały podziału quoad usum. Subiektywna ocena organu I instancji co do pozorności umów quoad usum zawieranych pomiędzy M. G. a K. R. , uznana przez organ II instancji jest oceną dowolną i nie popartą żadnymi kontrdowodami. Tym samym obydwa organy naruszają art. 75 § 1 k.p.a. uznając, że wyłącznie umowa co najmniej z datą pewną może być dowodem tego, że strony w ten sposób ustaliły korzystanie ze wspólnej nieruchomości. W ocenie organów pomoc jest przeznaczona dla podmiotów będących producentami, a nie podejmującymi produkcję. W tej kwestii Organ opiera się na uzasadnieniu orzeczenia WSA w Warszawie z dnia 13.04.2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3538/14, którego stan faktyczny zupełnie odbiega od stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. Orzeczenie zostało wydane w sprawie, w której utworzono grupy producentów rolnych z 5 członków, w sytuacji gdy 3 członków prowadziło działalność rolniczą wyłącznie na dzierżawionych gruntach - wcześniej będących w posiadaniu innego członka - i rozpoczęło działalność dopiero wraz z wydzierżawieniem gruntów, bezpośrednio przed założeniem grupy. Organy ARiMR uznały - co następnie stwierdził również Sąd - że doszło do podziału gospodarstwa, celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów prawa. W sprawie dotyczącej A. Sp. z o.o. nie mamy do czynienia z podziałem gospodarstwa poprzez wydzierżawienie gruntów przez jednego członka grupy innemu członkowi. M. G. i K. R. są współwłaścicielami gruntów położonych na działce ewidencyjnej o nr [...] położonej w S. Współwłasność jest prawem niepodzielnym. Niepodzielność oznacza, że każdemu ze współwłaścicieli przysługuje prawo do całej rzeczy, a nie do jej części odpowiadającej udziałowi (art. 195 k.c.). Strony jedynie mogą umówić się co do korzystania z rzeczy. Należy też zauważyć, że faktu stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści niezgodnych z celami wsparcia nie można wywodzić jedynie z minimalnej produkcji K. R. . Przepisy dotyczące funkcjonowania grup producentów rolnych nie wprowadzają limitu produkcji w odniesieniu do każdego z członków grupy, lecz określają minimalny roczny limit produkcji całej Grupy ( tak NSA w sprawie II GSK 382/11 z 17 kwietnia 2012 r.). Jak wskazał w w/w. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, w rozporządzeniu z dnia 9 kwietnia 2008 r., określono minimalne roczne wielkości produkcji towarowej, w tym także w zakresie nasion zbóż i nasion roślin oleistych, w odniesieniu do jednego podmiotu, a mianowicie grupy producenckiej. Gdyby rzeczywiście warunkiem uzyskania wsparcia było wytworzenie przez każdego z członków grupy, w każdym roku działalności, ziarna zbóż, dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona, prawodawca z pewnością owe limity minimalnej produkcji odniósłby do poszczególnych członków grupy. Zdaniem Sądu, obowiązku wykonywania corocznie określonej produkcji przez każdego członka grupy nie można domniemywać. Wspólna realizacja celów wskazanych w art 35 rozporządzenia nr 1698/2005, przez poszczególnych członków grupy producenckiej nie oznacza, że każdy z nich musi dokonywać wszystkie te czynności odrębnie, w tym także w zakresie czynności w postaci produkcji ziarna zbóż, dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona". W zaskarżanej decyzji organ dowodzi, że K. R. jako "najmniejszy" producent produktu ze względu na który Grupa została uznana funkcjonuje w grupie tylko po to, by spełnić warunek minimalnej liczby członków Grupy – z uwagi na opisana powyżej okoliczność rozpoczęcia działalności rolniczej, dysproporcję w posiadanym potencjale produkcyjnym, a także brak niezależności w zakresie środków produkcji ( brak własnej bazy ). Niewątpliwie są to elementy, które mogą wskazywać na zaistnienie sztucznych warunków, jednak nie są one wystarczające. Aby je wykazać organy winny udowodnić stronie zamiar ( element subiektywny), co wymagałoby w pierwszej kolejności skutecznego podważenia wiarygodności wspominanej umowy quoad usum. W ocenie Sądu, ciężar udowodnienia niespełnienia celów w niniejszej sprawie ciąży na organach. W szczególności nie można pominąć i nie oceniać w ogóle wyjaśnień strony i dowodów składanych w trakcie postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się że "stwierdzenie przez organ, iż doszło do sztucznego stworzenia przez skarżącą warunków do uzyskania płatności, możliwe jest dopiero w wyniku spójnego podsumowania zdarzeń wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony ubiegającej się o tę płatność. Konieczna jest także równoczesna wszechstronna i logiczna ocena tych wszystkich okoliczności wynikających z wniosku innego podmiotu czy podmiotów oraz ich innych działań, świadczących o zamiarze innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych ukierunkowanych wyłącznie na to, by osiągnąć zamierzony przez beneficjenta skutek prawny w postaci pomocy. Punktem odniesienia przeprowadzanej przez organ oceny powinny być cele ustanowione przez prawodawcę unijnego i krajowego, uzasadniające przyznanie płatności, a obowiązkiem Sądu oceniającego zgodność z prawem decyzji w tym przedmiocie jest zbadanie czy organ wykazał w sposób staranny, wszechstronny, logiczny i przekonywujący, że miało miejsce sztuczne, pozorne w istocie, stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Konieczne jest zatem dokładne określenie nie tylko korzyści finansowej, którą miała zamiar osiągnąć skarżąca, ale również celu płatności, o którą ubiegało się skarżąca, a który zdefiniowany został w art 35 ust.1 rozporządzenia nr 1698/2005. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, Organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania. W odniesieniu do treści art. 21 ust. 3 in fine ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie może jednak umykać z pola widzenia, że to organ wywodzi skutki prawne (odmawiając płatności) z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia i to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków. Ustalenia takie winny zaś w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania sztucznego stworzenia przez dany podmiot warunków w cela uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia" ( vide: wyrok NSA z dnia 28.03.2017 r., II GSK 138/17). Równocześnie podkreśla się, że nie może umykać z pola widzenia, że to organ wywodzi skutki prawne (odmawiając płatności) z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia; to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia (vide: wyrok NSA z dnia 28.03.2017 r. sygn. akt II GSK 1960/15). Jak już wyżej zostało wskazane analiza organu w przedmiotowej sprawie powinna się ograniczać do stwierdzenia, czy zachodzą obiektywne i subiektywne okoliczności, pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty któryś z celów określonych w art. 35 Rozporządzenia nr 1698/2005. Zarówno doktryna jak i orzecznictwo sądów administracyjnych akcentuje konieczność wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu II instancji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania (por. np. P. Przybysz - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz LEX 2017, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 979/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1464/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 180/05). W wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn, akt IV SA 274/97 (LEX nr 48234), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego o podstawowym znaczeniu jest również przywołanie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji. W ocenie Sądu, organ nie wykazał, że nie wszyscy członkowie grupy prowadzili działalność rolniczą przed założeniem grupy. Organ twierdzi, że K. R. rozpoczęła działalność rolniczą w 2012 r. bezpośrednio przed założeniem grupy. Jak wynika natomiast z wyjaśnień strony, a także powoływanej umowy quoad usum , której prawdziwości organom dotychczas nie udało się zakwestionować, K. R. już od 16.08.2011 r. rozpoczęła działalność rolniczą - planowała i dokonywała prac polnych oraz zasiewów. W 2012 roku złożyła pierwszy wniosek obszarowy, dokonała też wpisu do ewidencji producentów. Zaprzecza , że miało to na celu wykreowanie piątego członka grupy, zaś organowi nie udało się tego twierdzenia skutecznie zakwestionować. Na koniec należy zauważyć, że zarzuty organu I instancji były dalej idące, aczkolwiek naszkicowane w uzasadnieniu decyzji niezwykle pobieżnie . Dotyczyły także podziału gospodarstwa H. G. po rozwodzie ( co jest ewidentnie nietrafne ), przesunięć majątkowych pomiędzy M. G. a matką ( brak związku czasowego z powstaniem Grupy), ale także ze sprzedażą prawie całej produkcji Grupy do podmiotu powiązanego z Grupą. Te okoliczności nie znalazły swojego miejsca w rozważaniach organu II instancji. Ponieważ organ odwoławczy wychodzi od powiązań pomiędzy poszczególnymi członkami Grupy nie jest do końca jasne czy podtrzymuje zarzuty organu I instancji , co w sposób oczywisty narusza obowiązek wyczerpującego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego. Organ powinien wyraźnie wskazać czy podtrzymuje stanowisko organu I instancji czy też się z niego wycofuje. Należy też pamiętać, że każdy dokument czy też okoliczność, na którą się organy powołują w swych orzeczeniach, powinny znajdować się w aktach sprawy, aby umożliwić kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Jest to odrębne postępowanie, nawet jeśli pewne okoliczności wynikają ze spraw o płatności za lata wcześniejsze, dowody powinny zostać przeprowadzone stosownie do wymogów k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ponownie rozważy czy można zarzucić Grupie stworzenie sztucznych warunków do otrzymania płatności, a także rozważy spełnienie innych warunków , od których to prawo i jego wysokość zależą (sprzedaż poza grupę). Mając na względzie treść art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło