V SA/Wa 405/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Marzenna Zielińska, Sędziowie: WSA - Joanna Zabłocka, asesor WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - ref. sąd. Aneta Opyrchał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2005 r. sprawy ze skargi O. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2002 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. kwotę 228,40 zł (dwieście dwadzieścia osiem złoty i 40 groszy) na rzecz O. W. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2002 r., nr [...], działając w powołaniu na art. 23 § 7, art. 29 § 1 i art. 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania O. W., uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] maja 2002 r., nr [...], w części dotyczącej określenia podstawy prawnej i orzekł w tym zakresie, w pozostałej części utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu [...] maja 2002 r. O. W. zgłosili do procedury dopuszczenia do obrotu, na podstawie JDA SAD nr [...] samochód osobowy marki Volvo V40 kombi wyprodukowany w 1999 r., nadwozia [...] o pojemności silnika 1783 cm3, rok produkcji 2000. Do zgłoszenia celnego strona załączyła m.in. rachunek nr [...] z dnia 15.02.2002 r. dotyczący zakupu samochodu na kwotę 5.000, 00 EURO oraz deklarację wartości celnej. Decyzją z dnia [...] maja 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej sprowadzonego samochodu i określił wartość celną przedmiotowego towaru na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 32.437,10 PLN.- tj. wyższą niż wskazana w zgłoszeniu celnym (18.611,00 PLN). Decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy w zakresie powołanej w niej podstawy prawnej, w pozostałym zakresie została utrzymana w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Celnej w W. podniósł, że o zakwestionowaniu wartości transakcyjnej wykazanej w rachunku, zadecydowała niska cena sprowadzonego towaru - 5.000,00 EURO- co zostało potwierdzone w wyniku analizy cen tego typu pojazdów na rynku kraju eksportu. Jak wynika z informacji zawartej w katalogu samochodowym nr 5/2002 Eurotax Schwacke Liste (danych porównawczych) cena samochodu tej marki w Niemczech wynosiła 11.400,00 EUR. Konsekwencją zakwestionowania wartości transakcyjnej wynikającej z ww. rachunku była konieczność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu Volvo na podstawie jednej z metod zastępczych. W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25-29 Kodeksu celnego (art. 24 § 1 Kodeksu celnego). Przepisy dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 25 i 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów samochodowych Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej uznał za problematyczne. Niemożliwym jest bowiem znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia. Kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) może znaleźć zastosowanie, zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, co do zasady, wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary dla których ustalana jest wartość celna. Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej (art. 28 Kodeksu celnego). Używane pojazdy samochodowe nie są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę. Ustalenie wartości celnej używanych pojazdów samochodowych jest natomiast możliwe w oparciu o przepis art. 29 Kodeksu celnego, czyli według metody "ostatniej szansy". Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., w przypadku ustalania wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę "ostatniej szansy", istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism, zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Organ celny I instancji do obliczeń przyjął informacje wynikające ze specjalistycznego wydawnictwa podającego ceny używanych pojazdów samochodowych na rynku polskim, tj. katalogu "Eurotax" nr 5/2002. Katalog ten podaje informacje dotyczące średnich cen pojazdów, ustalonych na podstawie ogólnopolskich badań rzeczoznawczych, prowadzonych w sposób fachowy przez specjalistów w dziedzinie motoryzacji. Wartość rynkową pojazdu ustalono w wysokości 40.800,00 PLN w ten sposób, że w związku z brakiem danych za 1999 r. dla sprowadzonego modelu samochodu, zastosowano sposób podany na str. 7 informatora. Obliczono mianowicie różnicę wartości pojazdów wyprodukowanych w 2000 r. oraz 2001 r., która wyniosła 9.600,00 zł. Następnie różnice tę odjęto od wartości samochodu wyprodukowanego w 2000 r. i wyliczono wartość rynkową pojazdu wyprodukowanego w 1999 r. w wysokości 40.800 zł. W celu ustalenia wartości celnej towaru metodą "ostatniej szansy" - wartość rynkową pojazdu - "bazową", tj. 40.800 PLN, pomniejszono o podatek VAT w wys. 22 % oraz podatek akcyzowy w wys. 3,1 %. Ostatecznie wartość celną pojazdu ustalono na kwotę 32.437,10 PLN. Ustosunkowując się do zarzutu odliczenia - przy ustalaniu wartości celnej samochodu- podatku akcyzowego wg. stawki 3,1 % a nie jak podniosła w odwołaniu strona w wysokości 27,1%, Dyrektor Izby Celnej w W. wyjaśnił, iż ustalenie wartości celnej metodą ,,ostatniej szansy-- i pomniejszenie wartości celnej o stawkę akcyzy w wysokości 3,1 % wynika z zasady jednakowego traktowania wszystkich importerów pojazdów. Inny sposób obliczania wartości celnej metodą ,,ostatniej szansy--- na podstawie art. 29 Kodeksu celnego powodowałaby dyskryminowanie innych importerów. Natomiast obliczenie podatku akcyzowego należnego za importowany pojazd następuje na podstawie wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Finansów z 1 marca 2002 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. 2002r. nr 18, poz.175). W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. niezgodność z prawem w zakresie: 1. Bezpodstawnego i bez uzasadnionych przyczyn nieuznania wiarygodności dokumentu jakim jest Rachunek (Rechung) Nr [...] z dnia 15.05.2002 r. wystawionego przez firmę [...] GmbH Co. KG Im T. [...] E.)Germany. 2. Ustalenia wartości celnej samochodu marki Volvo V40 nr nadwozia [...] nie na podstawie ustawowych załączników, katalogów, lecz na podstawie niusankcjonowanych ustawowo wydawnictw-czasopism takich jak Eurotax SchwalckeListe i Informator Rynkowy ,,Eurotax--. 3. Posłużenia się w obliczeniach podstawy opodatkowania (wartości celnej) oraz wyliczenie kwot podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług sposobami i wzorami, które nie są uprawnione przepisami i ustawami na polskim obszarze celnym. 4. Nieuwzględnienie okoliczności, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające odbyło się bez czynnego udziału skarżącego, co stanowi naruszenie art. 123 paragraf 1 ordynacji podatkowej (Dz. U. Z 1997 r Nr 137 poz. 926). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi, tak jak w niniejszej sprawie, zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 23 §7 Kodeksu celnego, wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, o której mowa w §1, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one załączone do zgłoszenia celnego. Organ celny pierwszej instancji, po porównaniu ceny transakcyjnej sprowadzonego pojazdu, wskazanej w rachunku eksportera z dnia 15 maja 2002 r. (5.000,00 EUR), z ceną tego typu pojazdów na rynku niemieckim, publikowaną w katalogu "Schwacke Liste", gdzie cena ta określona została w wysokości 11.400,00 EUR, miał uzasadnioną podstawę do zakwestionowania ceny transakcyjnej podanej na rachunku dołączonym do zgłoszenia celnego. W sytuacji, gdy wartość celna sprowadzonego pojazdu nie mogła być ustalona na podstawie art. 23 w oparciu o cenę transakcyjną, organ celny, w myśl art. 24 § 1, obowiązany był ustalić tę wartość, stosując w kolejności art. 25-28 Kodeksu celnego. Powołując się na postanowienia Studium 1.1. - postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych - opracowanego przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (str. 151 - 156 wyjaśnień dotyczących wartości celnej - zał. do rozp. Ministra Finansów z 15.09.1999 r. - Dz.U. Nr 80, poz. 908) organ celny wyjaśnił, z jakich przyczyn nie było możliwe ustalenie w nin. sprawie wartości celnej na podstawie art. 25-28 Kodeksu celnego. W ocenie Sądu stanowisko to jest trafne i nie podważa go podniesiony przez skarżącego zarzut, że organ celny nie wskazał obiektywnego dokumentu ani wymiernych danych przy kwestionowaniu wartości transakcyjnej - określonej w art. 23 § 1 Kodeksu celnego. W konsekwencji, organ celny postąpił prawidłowo uznając, że wartość celna przedmiotowego pojazdu powinna być ustalona na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego, tj. według metody nazywanej metodą "ostatniej szansy". Ustalając wartość celną na podstawie tej metody, organ celny powołał się na mające zastosowanie w sprawie postanowienia ww. Studium 1.1. i ustalił wartość pojazdu w sposób określony w katalogu wydawnictwa "EUROTAX". Analiza akt administracyjnych wskazuje, że zarówno w dniu dokonania zgłoszenia celnego w Urzędzie Celnym [...] w W. ([...].05.2002 r.) jak i w dalszym postępowaniu administracyjnym przed organami celnymi obu instancji, strona nie miała ustanowionego przedstawiciela (pełnomocnika). Tak więc dokonując zgłoszenia celnego, wnosząc odwołanie oraz pismo w toku postępowania celnego -strona działała osobiście. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, nie jest zasadny zarzut skarżącej, o prowadzeniu postępowania bez jej udziału, tym bardziej, że na powołanych w skardze pismach (z dnia 22.05.2002 r., 29.05.2002 r.) oraz na decyzji organu I instancji znajdują się adnotacje wraz z podpisem ,,O. W.--. Ponadto uznanie stanowiska skarżącego, w powyższym zakresie, doprowadzić powinno do wniosku, iż nie odebrał on decyzji organu I instancji (pomimo zawartej tam adnotacji), podczas gdy odwołanie od tej decyzji strona wniosła w terminie. W pełni zasadny jest natomiast zarzut dotyczący wysokości podatku akcyzowego, odliczonego od wartości rynkowej pojazdu - przy ustalaniu jego wartości celnej. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W., dokonując ustalenia wartości celnej pojazdu na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego, odliczył od wartości rynkowej pojazdu podatek akcyzowy w wysokości 3,1%, zastosował zatem stawkę podatku akcyzowego dla importowanych samochodów osobowych, określoną w poz. 25 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269 ze zm.). Z treści § 7 ust. 2 powołanego rozporządzenia wynika jednak, iż do samochodów osobowych importowanych po upływie dwóch lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy, zastosowanie znajduje podwyższona stawka akcyzy, obliczana według wzoru określonego w tym przepisie, która w dacie dokonania zgłoszenia celnego, dla samochodów wyprodukowanych tak jak importowany pojazd w 1999 r., wynosiła 27,1 %. Wskazać trzeba, iż zgodnie z wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej opublikowanymi w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz. U. Nr 80, poz. 908) można oprzeć się przy ustalaniu wartości celnej na katalogach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych samochodów, ale w takim wypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia, a także brać pod uwagę i to, że "orientacyjne ceny katalogowe mogą obejmować opłaty i podatki importowe". Nie jest więc dopuszczalne przy korzystaniu z cen katalogowych odstąpienie od uwzględniania wieku pojazdu stanowiącego materiał porównawczy przy odliczaniu kwoty podatku akcyzowego, w sytuacji gdy nie zostało wyjaśnione jaką stawką akcyzy był obciążony ten pojazd. Ustalając wartość celną w oparciu o art. 29 Kodeksu celnego organy celne nie mogą stosować środków, które byłyby niezgodne z przepisami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. stanowiącymi, iż wartość celna towarów importowanych nie będzie zawierać ceł i podatków w kraju importu. W tym stanie rzeczy konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji celem umożliwienia organom celnym przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, zmierzającego do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności związanych ze zgromadzonym materiałem porównawczym. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję, jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie dotyczące wykonania zaskarżonej decyzji zostało wydane przez Sąd na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zawarte w wyroku rozstrzygnięcie w części kosztów postępowania zostało wydane przez Sąd na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.