V SA/Wa 405/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2010 r. ze skargi R. G. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2009 r. nr [...]; 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz R. G. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dnia [...] Listopada 2007 r. R.G. złożył w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych". Pismem z dnia [...] listopada 2008 r. ARiMR wezwała wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku (k.140 - 144 akt adm.). Konieczność uzupełnienia lub korekty dotyczyła 20 punktów wniosku. W punkcie 3 pisma Agencja wskazała, że nie dostarczono ofert na zakup nowych maszyn i urządzeń, wskazując równocześnie wymogi formalne jakie musi spełnić składana oferta. Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. Agencja po raz drugi wezwała wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku z [...] listopada 2007 r. ( k.148-151 akt adm.). Pismo zawiera wezwanie do usunięcia braków określone w dziesięciu punktach. Osiem punktów stanowi ponowne wezwanie, w dwóch punktach (7,8) sformułowano nowe wnioski. Na wniosek strony przedłużono termin do uzupełnienia wniosku do dnia [...] marca 2009 r. W punkcie 2 poinformowano wnioskodawcę, że w ofercie na zakup [...] podano nieprawidłowy adres wnioskodawcy. Wskazano również, że złożone oferty straciły ważność i wezwano do złożenia nowych ofert. Pismem z dnia [...] lipca 2009 r. Agencja po raz trzeci wezwała wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku. W piśmie tym wezwano wnioskodawcę do usunięcia sześciu rodzajów braków wniosku. Pismem z dnia [...] września 2009 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformowała wnioskodawcę o odmowie przyznania pomocy z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w §14 ust.5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja Gospodarstw Rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Uzasadniając rozstrzygnięcie ARiMR stwierdziła, że w ramach uzupełnień wniosku złożonych w dniu [...] sierpnia 2009 r. nie dostarczono oferty na zakup [...]. Ponadto w dostarczonych uzupełnieniach stwierdzono błędy: 1.W zestawieniu rzeczowo- finansowym błędnie podano jednostki miar [...], a także nie wypełniono sum poszczególnych grup zadań; 2. W części IV wniosku- finansowanie operacji błędnie zostały wyliczone punkty: 21.2; 21.7; 21.8; 21.11 i 26.2; 3. W kosztorysie na [...] stwierdzono błędy rachunkowe. Od tego pisma R. G. wniósł do ARiMR pismo zatytułowane "odwołanie od decyzji ARiMR o odmowie udzielenia pomocy z dnia [...].10.2009 r." W piśmie wyjaśnił, że oferty na zakup [...] złożył dwukrotnie. Wyjaśnił, że zestawienie rzeczowo-finsnowe zostało przygotowane w oparciu o instrukcję IW-1 -121/135 rozdział B punkt V, a przygotowane zestawienie uwzględniało uwagi prowadzącego. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w punkcie 2 wyjaśnił, że punkty zostały skorygowane zgodnie z uzgodnieniami z prowadzącym i w odniesieniu do aktualnie realizowanych zadań i instrukcji IW-1-121/135 . Wyjaśnił, że kosztorys został przygotowany przez generalnego wykonawcę i nie zawiera błędów rachunkowych, a może istnieć różnica między Agencją a wykonawcą w podejściu do wyceny. W odpowiedzi na ww. pismo będące w istocie wezwaniem do usunięcia naruszenia Prawa Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. stwierdziła, że nie doszło do naruszenia prawa przez Agencję. W piśmie Agencja wyjaśniła, że oferta na zakup [...] nie została dostarczona w terminie wskazanym na uzupełnienia, w aktach sprawy nie ma oferty z dnia [...].04.2009 r. Wyjaśniła szczegółowo, na czym polegały błędy w zestawieniu rzeczowo-finansowym dostarczonym w dniu [...] sierpnia 2009 r. oraz na czym polegały błędy w kosztorysie inwestorskim dostarczonym w tej dacie. Na rozstrzygnięcie z dnia [...] września 2009 r.(v: k.14 kat sądowych) R. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, uzupełnioną "Repliką skarżącego do odpowiedzi na skargę". W skardze zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu, że zostało wydane z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art.,7, 8 i 9 oraz z naruszeniem przepisów art.21 i 22 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. , a także naruszeniem §15 i 19 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. Zarzucił także naruszenie punktu V "Zestawienie rzeczowo-finansowe operacji" instrukcji ARiMR IW-1 121/135 ustalającej zasady wypełniania wniosków. Podkreślił, że oferta na zakup [...] została złożona przy piśmie przewodnim z [...].08 2009 r. i nie była to pierwsza złożona w sprawie oferta na sprzedaż [...]. W obszernej replice do odpowiedzi na skargę pełnomocnik skarżącego podniósł, że Agencja rozpoznając sprawę przekroczyła określony rozporządzeniem 4 miesięczny termin rozpatrzenia wniosku oraz termin na rozpatrzenie poprawek, przyczyniając się do tego, że oferta na sprzedaż [...] straciła ważność. Podkreślił, że skarżący doręczył ofertę na sprzedaż [...] w dniu [...] sierpnia 2009 r. na co wskazuje treść pisma przewodniego, przy który złożono ofertę. Podniósł, że prawo Unii, w szczególności rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005, do którego ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich jest aktem wykonawczym nie wprowadzają zasady obciążenia wnioskodawcy ciężarem dowodu w zakresie okoliczności sprawy. Podkreślił, że organy państwa członkowskiego są zobowiązane do stosowania prawa Unii bezpośrednio, w przypadku kolizji z pierwszeństwem prawa Unii przed prawem krajowym, a wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z celem i treścią norm prawa UE. Wskazał, że błąd wniosku, o którym mowa w punkcie 1 zaskarżonego pisma pojawił się po raz pierwszy właśnie w tym piśmie, wobec czego odmowa przyznania pomocy była sprzeczna z przepisem §14 ust.4 i 5 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków..., gdzie dopiero ponowne wezwanie daje podstawę do odmowy przyznania pomocy. Stwierdził, że jeżeli organ orzekający uważa, iż ma do czynienia z brakiem to powinien brak ten szczegółowo opisać i wyjaśnić na czym polega błąd wnioskodawcy, a w odniesieniu do braku z pkt. 1 pisma brak został wskazany właśnie w tym piśmie. Wyjaśnił ponadto, że zarzut z punktu 1 jest niezasadny bowiem wnioskodawca wypełnił rubryki zgodnie z instrukcją. Odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie 2 zaskarżonego pisma wskazał, że kwoty zapisane w punkcie IV wniosku są kwotami prawidłowymi i wynikają z załączonych dokumentów, ponadto Agencja nie wzywała wcześniej do usunięcia braków wskazanych w tej części aktu. Odnosząc się do zarzutu ujętego w punkcie 3 zaskarżonego pisma, zauważył, że jest on ogólnikowy i nie precyzuje na czym miałyby polegać błędy rachunkowe w kosztorysie [...]. Jeden z błędów skarżący poprawił, nie wiadomo natomiast czy istniały jeszcze inne błędy. Przywołując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (syg.akt VIII SA/Wa 252/10) wskazał, że odmawiając przyznania pomocy Agencja musi wskazać jakie zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. Zarzucił, że w rozpoznawanej sprawie przesłanki odmowy przyznania pomocy zostały opisane enigmatycznie. W odpowiedzi na skargę Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosła o jej odrzucenie lub oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania, którego podstawowym celem jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem . Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie pod tym względem Sąd stwierdził, że podlega ono uchyleniu. Warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "modernizacja gospodarstw rolnych" uregulowane zostały w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.Nr 64, poz.427 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" oraz w wydanym na podstawie ustawy rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. Nr 193,poz.1397 ze zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 22 ustawy pomoc w ramach wymienionych działań, w tym działania "modernizacja gospodarstw rolnych" jest przyznawana na podstawie umowy. Do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy, prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 21 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Przepisy art. 21 ust 2 i 3 ustawy stanowią , że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Sąd nie podziela wyrażonego w "replice" stanowiska, że obciążenie wnioskodawcy ciężarem dowodu jest sprzeczne z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1698/2005. Przepisy rozporządzenia nie zabraniają wprowadzenia zasady takiego rozłożenia ciężaru dowodu. Zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne nie narusza ani celów rozporządzenia, ani zasad ogólnych prawa UE, ani zasady proporcjonalności. Zgodnie z §14 ust.3 rozporządzenia jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie spełnia wymagań (poza tymi, które bez wezwania powodują odmowę przyznania pomocy lub pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia ), Agencja wzywa wnioskodawcę, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. Jeżeli część braków nie zostanie usunięta Agencja ponowne wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 21 dni. Zgodnie natomiast z § 14 ust.5 rozporządzenia jeżeli wnioskodawca pomimo ponownego wezwana nie usunął wszystkich braków w terminie Agencja nie przyznaje pomocy. Agencja na uzasadnioną prośbę wnioskodawcy może wyrazić zgodę na przedłużenie terminu wykonania przez wnioskodawcę określonych czynności w toku postępowania w sprawie przyznania pomocy (§17). Z przytoczonych przepisów wynika, że Agencja prowadząca postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "modernizacja gospodarstw rolnych", w przypadku stwierdzenia we wniosku braków, które mogą być usunięte na skutek wezwania, ma prawo i obowiązek dwukrotnego wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków wniosku o płatność. W przepisach brak jest podstawy prawnej uprawniającej Agencję do wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków po raz trzeci. Wręcz przeciwnie §14 ust. 5 rozporządzenia stanowi, że jeżeli wnioskodawca nie usunął braków w terminie pomimo ponownego wezwania, Agencja nie przyznaje pomocy. W świetle przywołanego przepisu Agencja nie miała prawa wzywać wnioskodawcy po raz trzeci do uzupełnienia braków wniosku i powinna była dokonać jego oceny na podstawie dokumentacji posiadanej po uzupełnieniu wniosku na skutek drugiego wezwania. Ponieważ uzasadnienie informacji z dnia [...] września 2009 r. o odmowie przyznania pomocy odnosi się do stanu wniosku po uzupełnieniu go przez wnioskodawcę na skutek trzeciego wezwania, Sąd nie może ocenić czy wniosek po jego drugim uzupełnieniu kwalifikował wnioskodawcę do przyznania pomocy czy nie. Fakt kolejnego – trzeciego wezwania do uzupełnienia braków wniosku stanowi o tym, że ARiMR uznała , że wniosek nie jest wypełniony prawidłowo, czego jednak Sąd, wobec braku określonego przepisem art. 22 ust.3 ustawy stanowiska Agencji, odnoszącego się do stanu sprawy zaistniałego w wyniku drugiego wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków, ocenić nie może. Równocześnie Sąd wskazuje, że w znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy "Wyciągu z instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania Modernizacja Gospodarstw Rolnych dla wersji wniosku PROW na lata 2007-2011" w dziale II zatytułowanym "Załączniki dotyczące prowadzonej działalności lub operacji" w punkcie 17 (str.39 z 54 PROW 121/09/01 k.290 akt adm.) znajduje się zapis: "Dołączona do wniosku oferta powinna być ważna na dzień złożenia wniosku". Identyczny zapis znajduje się w obowiązującej na datę złożenia wniosku "Instrukcji wypełniania wniosku".... ( str. 27/52 PROW 121/07/01; http://WWW.arimr.gov.pl) W świetle tego zapisu Instrukcji brak było podstaw do wzywania wnioskodawcy do przedłożenia nowych ofert ze względu na to, że złożone przez wnioskodawcę utraciły ważność. Oceniając wniosek ponownie, Agencja dokona oceny ofert znajdujących się w aktach sprawy na dzień [...] marca 2009 r. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się oferta cenowa dot. [...]. Jest to oferta firmy [...] z dnia [...].10.2008 r. ważna 3 miesiące (k.68 akt adm.) oraz oferta [...] z [...].10.2008r. ważna do [...]03.2008 (?) (k.67 akt adm.), a także oferty [...] ww. firm. Na ofertach tych znajduje się prezentata [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] listopada 2008 r. , co wskazuje na fakt złożenia tych ofert w wykonaniu wezwania z dnia [...] listopada 2008 r. Rozpoznając sprawę ponownie w wyniku uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przeanalizuje przeprowadzone postępowanie, biorąc pod uwagę uzupełnienia wniosku i wyjaśnienia składane w toku postępowania przez wnioskodawcę i oceni czy wnioskodawca spełnił warunki do udzielenia mu wnioskowanej pomocy finansowej, przy czym oceny dokona na podstawie dokumentów złożonych przez wnioskodawcę dnia [...] listopada 2007 r. oraz w odpowiedzi na pierwsze i drugie wezwanie do uzupełnienia wniosku , w terminie wynikającym z pisma ARiMR o przedłużeniu terminu do wykonanie uzupełnień wniosku. Termin na wykonanie ww. czynności przedłużono do dnia [...] marca 2009 r.( k.224 akt adm.). Ponadto Sąd wskazuje, iż pismo informujące, o nieprzyznaniu pomocy w powodu nieuzupełnienia braków wniosku powinno w sposób szczegółowy opisywać popełnione przez wnioskodawcę błędy z odniesieniem się do stanowiska zaprezentowanego przez stronę w tym zakresie w toku postępowania, w szczególności z wyjaśnieniem dlaczego stanowisko strony nie zostało uwzględnione. Zaskarżone pismo tego wymogu nie spełniało. Uznając, że ocena wniosku została dokonana z naruszeniem przepisów § 14 ust.5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013., Sąd na podstawie art.146§1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a., art. 205 p.p.s.a. i §18 ust.1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.(Dz.U.Nr 163, poz.1348 ze zm.).