V SA/Wa 4080/15
WyrokWSA w Warszawie2017-01-18
Skład orzekający: Arkadiusz Tomczak, Justyna Mazur, Piotr Piszczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekazanie własności gospodarstwa rolnego synowi, któremu nie przyznano renty strukturalnej, skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, mimo choroby żony beneficjenta i planów syna związanych z programem "Młody Rolnik"?Ratio decidendi
Przekazanie własności gospodarstwa rolnego synowi przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, w sytuacji gdy synowi nie przyznano renty strukturalnej, skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych płatności. Brak jest podstaw do zastosowania przepisów o sile wyższej (art. 39 rozporządzenia 817/2004) ani do uznania działania beneficjenta za działanie w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004), co wyklucza możliwość odstąpienia od żądania zwrotu środków.Stan faktyczny
Skarżący otrzymał płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Następnie przekazał swoje gospodarstwo rolne synowi na mocy umowy darowizny, nie informując o tym organu w wymaganym terminie i nie spełniając warunków dotyczących renty strukturalnej. Organ uznał płatności za nienależnie pobrane i nakazał ich zwrot. Skarżący podnosił argumenty dotyczące choroby żony, planów syna związanych z programem "Młody Rolnik" oraz wadliwości postępowania organów. Sąd oddalił skargę, uznając zasadność decyzji organu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Justyna Mazur (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych oddala skargę
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 roku nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. P. (dalej także: "skarżący") utrzymał, w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia
[...] lipca 2012 roku podpisaną przez Zastępcę Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
W dniu 14 listopada 2006 r. J. P. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR
w S. wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstwa niskotowarowego. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r., wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznano skarżącemu płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie 4 788,75 zł, w tym środki unijne 3 829,69 zł, środki krajowe 959,06 zł. Płatność została zrealizowana na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta czterokrotnie w łącznej wysokości: 19 603,13 zł:
- I płatność – 4 788,75 zł w dniu 28 marca 2007 r.,
- II płatność – 4 491,87 zł w dniu 8 kwietnia 2008 r.,
- III płatność – 5 191,88 zł w dniu 9 kwietnia 2009 r.,
- IV płatność – 5 130,63 zł w dniu 6 kwietnia 2010 r.
W dniu 11 kwietnia 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynął akt notarialny – umowa darowizny z dnia [...] marca 2011 r. (Rep. A Nr [...])
z którego wynikało, że wnioskodawca wraz z małżonką przekazali całe gospodarstwo rolne na rzecz syna – M. P..
Wobec powyższego w dniu [...] maja 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję Nr [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W dniu [...] lipca 2011 r. organ II instancji – Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał powyższą decyzję w mocy.
Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji
z dnia [...] lutego 2007 r.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wobec informacji, iż J. P. złożył do WSA
w Warszawie skargę na decyzję z dnia [...] lipca 2011 roku. W dniu 6 lutego 2012 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wpłynął odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2011 r. (sygn. akt V SA/WA 1849/11), oddalający skargę J. P. na tę decyzję. Wyrok ten uprawomocnił się. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. podjęto z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Z postanowieniem tym nie zgodził się skarżący. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. Prezes ARiMR utrzymał
w mocy zaskarżone postanowienie.
W dniu [...] lipca 2012r. Zastępca Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, wydał decyzję
nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, ustalając do zwrotu kwotę płatności w wysokości 19 603,13 zł.
Od decyzji tej J. P. złożył odwołanie w dniu 19 lipca 2012 r. (data nadania). W odwołaniu wniósł o umorzenie zwrotu ww. płatności. Podniósł, iż żona skarżącego T. P. złożyła w dniu 9 września 2010 r. wniosek o przyznanie renty strukturalnej, syn w Programie Młody Rolnik. Syn otrzymał decyzję pozytywną
i miał termin 180 dni na przejęcie gospodarstwa rolnego. Gospodarstwo to zostało przekazane w dniu 7 marca 2011 r. Tymczasem żona otrzymała decyzję odmawiającą przyznania wnioskowanej renty. W listopadzie 2010 r. u żony wykryto n.. Choroba spowodowała niezdolność do pracy w rolnictwie. Skarżący zaś od 2005 r. pobiera rentę inwalidzką z powody wypadku przy pracy w rolnictwie. Do 2010 r. gospodarstwo prowadziła żona wraz synem. Wskutek jej choroby nie jest to obecnie możliwe.
Odwołanie zostało rozpoznane przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, który decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi J. P., wyrokiem z dnia 20 maja 2013 r. w sprawie V SA/Wa 2593/12 m.in. stwierdził nieważność ww. decyzji z dnia [...] października 2012 r. (pkt 1) i uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] (pkt 2). W odniesieniu do stwierdzenia nieważności decyzji Sąd wskazał, iż wydanie przez Dyrektora Oddziału decyzji z dnia [...] października 2012 r. w wyniku rozpoznania środka odwoławczego od decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. wydanej przez Prezesa ARiMR nastąpiło z naruszeniem przepisów o właściwości i stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2013 r. uchylił zaskarżony wyrok
w punkcie 2, tj. uchylającym decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] i postępowanie sądowoadminstracyjne w tym zakresie umorzył, w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalił, odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego
w całości. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż wniosek J. P. z dnia 19 lipca 2012 r. powinien doprowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia w całokształcie przez właściwy organ i dopiero tak rozpoznana sprawa podlegać będzie kontroli sądu administracyjnego w granicach zakreślonych art. 134 p.p.s.a., po wniesieniu skargi na podstawie art. 53 § 1 p.p.s.a.
Z uwagi na powyższe Prezes ARiMR rozpatrzył złożone przez J. P. odwołanie z dnia 19 lipca 2012 r., uzupełnione w dniu 11 maja 2015 r. i decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r.
w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.
W uzasadnieniu decyzji Prezes ARiMR przytoczył przebieg postępowania
w sprawie, następnie zaś wskazał, iż przeprowadził postępowanie odwoławcze
z uwzględnieniem wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego, przywołując jednocześnie art. 153 p.p.s.a. Przywołując art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r.
o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm., dalej: "ustawa o Agencji") oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
7 grudnia 2004r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870, ze zm., dalej: "rozporządzenie WGN"), podniósł, iż wypłacone nienależnie skarżącemu środki finansowe dla gospodarstwa niskotowarowego pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji. Wskazał, iż zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia WGN, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności. Stosownie do § 3 ust. 3 rozporządzenia WGN, zobowiązanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lit. b, nie dotyczy przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną. W myśl zaś § 10 rozporządzenia WGN, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, z zastrzeżeniem § 11. Prezes ARiMR wskazał jednocześnie na treść aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia
[...] marca 2011 r., który wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu
11 kwietnia 2011 r., a z którego wynika, że J. P. wraz z małżonką T. P. przenieśli umową darowizny na rzecz syna M. P. własność gospodarstwa rolnego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Skarżący nie miał przyznanej renty strukturalnej.
W dniu 30 maja 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wstrzymał J. P. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpoznaniu odwołania skarżącego decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W tych okolicznościach organ odwoławczy podniósł, iż J. P., przekazując w dniu 7 marca 2011 r., własność gospodarstwa niskotowarowego uchybił przyjętemu zobowiązaniu do nieprzenoszenia własności gospodarstwa przez okres pięciu lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Powyższe zaś powoduje, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu
i zwrotowi. Odnosząc się do wskazywanej przez skarżącego okoliczności długotrwałej niezdolności do pracy żony, spowodowanej chorobą n. podniósł, iż skarżący nie zawiadomił na piśmie o tym zdarzeniu w terminie 10 dni roboczych od jej ustania, co nakazuje art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2004. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1849/11 wydany w wyniku rozpoznania skargi J. P. na ww. decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. (oddalający skargę) jest prawomocny. Obecnie zaś rozpatrywana jest sprawa ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, która jest konsekwencją uprzednio rozstrzygniętej sprawy w przedmiocie wstrzymania płatności. Tym samym J. P. zobowiązany jest do zwrotu wypłaconych płatności w kwocie 19 603,13 zł (wraz z należnymi odsetkami).
Odnosząc się do złożonego przez skarżącego odwołania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, organ odwoławczy stwierdził, iż nie zawiera ono żadnych wyjaśnień
i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
Prezes ARiMR podniósł, iż rozporządzenie WGN nie przewiduje żadnych wyjątków, poza wyżej wspomnianym przeniesieniem własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, jako przesłanki warunkującej brak konieczności zwrotu wypłaconych płatności w sytuacji przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego.
J. P. nie znalazł się na liście z informacją o kolejności wnioskodawców, którym została do wiadomości publicznej w dniu 28 stycznia 2011 r., zatem przekazując gospodarstwo w dniu 7 marca 2011 r. miał świadomość, iż nie został zakwalifikowany do udziału w programie renty strukturalne ze względu na wyczerpanie limitu środków finansowych. Skarżący składając w dniu 14 listopada 2006 r. wniosek o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych miał świadomość ww. warunków, które musi spełnić, gdyż oprócz restrukturyzacji swego gospodarstwa zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, poprzez wykonanie zadeklarowanych przedsięwzięć, zobowiązał się także do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności
z wyjątkiem przeniesienia własności tego gospodarstwa na rzecz następcy w zamian za rentę strukturalną. Rozdysponowanie środków oraz fakt zrealizowania przedsięwzięcia określonego w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie, podobnie jak sytuacja finansowa skarżącego.
Odpowiadając na zarzuty zawarte w piśmie z dnia 11 maja 2015 r. organ odwoławczy podniósł, iż brak jest w ww. piśmie wyjaśnień i argumentów mających wpływ na rozstrzygnięcie. Podniósł, iż z akt sprawy wynika, że w roku 2011 skarżący nie kwestionował faktu, że akt notarialny dotyczący przeniesienia własności gospodarstwa rolnego na syna wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 11 kwietnia 2011 r. Dołączony do uzupełnienia odwołania z dnia 11 maja 2015 r. dokument w postaci "Potwierdzenia przyjęcia dokumentów" z dnia 10 marca 2011 r. został wydany przez [...] Oddział Regionalny ARiMR w W., a złożony akt notarialny dotyczy zupełnie innego postępowania tj. postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" prowadzonego przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. W odpowiedzi na argument skarżącego dotyczący zastosowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności art. 39 Rozporządzenia Komisji (WE) 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30 kwietnia 2004 r.; dalej: "rozporządzenie 817/2004") organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 39 ust. 2
o przypadkach siły wyższej (wymienionych w art. 39 ust. 1) zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Organ odwoławczy podniósł przy tym, że przepis art. 39 rozporządzenia 817/2004 odnosi się do beneficjenta działania, zaś z dokumentów przedstawionych przez skarżącego wynika, że ma przyznaną rentę rolniczą od 1 maja 2003 r. Wskazał zatem, iż skoro skarżący nabył uprawnienie do renty na długo przed złożeniem wniosku o pomoc na wspieranie gospodarstw niskotowarowych, to deklarując przedsięwzięcia do realizacji miał świadomość swojej niezdolności do pracy i nie można tego zdarzenia traktować jako nadzwyczajne i losowe. Argumenty dotyczące wystąpienia siły wyższej z powodu choroby małżonki skarżącego pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranych płatności, ponieważ wystąpienie siły wyższej w postaci długotrwałej niezdolności do pracy, może być rozpatrywane w odniesieniu do beneficjenta pomocy, a nie jego rodziny. W odpowiedzi na argument dotyczący naruszenia art. 36 rozporządzenia nr 817/2004 Prezes ARiMR podniósł, iż brzmienie art. 36 rozporządzenia nr 817/2004 wskazuje na jego fakultatywność. Oznacza to dowolność przy wprowadzeniu do porządku prawnego danego Państwa Członkowskiego ww. zapisu prawa. W polskim prawodawstwie brak jest przedmiotowej regulacji w związku z tym nie może zostać zastosowana. Wyjaśnić jednocześnie, że stosowanie ulg w spłacie należności, w tym ich umarzanie, odraczanie lub rozkładanie na raty, uregulowane jest przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). Powyższe wymaga jednak złożenia odrębnego wniosku, a postępowanie w sprawie umorzenia, odroczenia bądź rozłożenia na raty nienależnych płatności jest postępowaniem odrębnym od postępowania
w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Dodał także, iż w sprawie nie zaistniały okoliczności skutkujące brakiem obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności, wymienione w art. 73 ust. 4
i w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Zawiadomienie Zastępcy Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, działającego z upoważnienia Prezesa ARiMR, nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych zostało doręczone za potwierdzeniem odbioru w dniu 13 grudnia 2011 r.,
a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Również zaskarżona, decyzja Prezesa ARiMR Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r., została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 9 lipca 2012 r., czyli przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Natomiast od daty pierwszej raty płatności (w dniu 28 marca 2007 r.), do daty pierwszego powiadomienia J. P. o nieuzasadnionym charakterze płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, upłynęło więcej niż cztery lata. Organ odwoławczy uznał zatem za zasadne rozważenie czy działanie skarżącego nosiło cechy działania w dobrej wierze, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W ocenie Prezesa ARiMR w niniejszej sprawie nie można uznać, iż skarżący działał w dobrej wierze, ponieważ składając wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych, J. P. złożył podpis pod oświadczeniem, iż znane są mu zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oraz że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji tego działania. Beneficjent wiedział zatem, iż przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności skutkuje wstrzymaniem i zwrotem płatności. Ponadto przekazując synowi gospodarstwo przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności niskotowarowej dla tego gospodarstwa, posiadał informację, iż T. P. nie znajduje się na liście wnioskodawców, którym będzie przysługiwała renta strukturalna.
Organ odwoławczy wskazał także, iż brak jest podstaw do uznania, iż działanie skarżącego nosiło znamiona dobrej wiary, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Przeniesienie posiadania gruntów rolnych
w trakcie trwania programu niskotowarowego zależy bowiem wyłącznie od rolnika,
a intencje tego przekazania nie podlegają kontroli. Jest to zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej i w przypadku, gdy nie zostaną dochowane warunki związane
z przejęciem zobowiązań przez następcę, beneficjent pomocy powinien mieć na uwadze obowiązek zwrotu pobranych płatności. Przejęcie zobowiązań przez nowego posiadacza i przystąpienie do programu jest dobrowolne. Następca może, ale nie musi przejąć zobowiązania, które dotyczy nie tylko prowadzenia gospodarstwa według określonych zasad, ale i ewentualnej odpowiedzialności finansowej następcy dotyczącej pobranych przez poprzedniego rolnika płatności.
Pismem z dnia 1 września 2015 r. J. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., wnosząc o jej uchylenie.
Wskazał, iż decyzja została wydana w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny, albowiem nie jest prawdą, że akt notarialny z dnia [...] marca 2011 r. wpłynął do Biura Powiatowego w dniu 11 kwietnia 2011 r. Zastosowanie w sprawie powinien mieć art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W ocenie skarżącego nie może on ponosić ujemnych konsekwencji naruszenia przez organ art. 64 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia jego braków. Skarżący, zaś, jak podnosi, nie został wezwany do usunięcia żadnych braków zgłoszenia w dniu [...] marca 2011 r.
Pismem procesowym z dnia 23 maja 2016 r. skarżący, działaniem pełnomocnika uzupełnił zarzuty i argumenty skargi, stwierdzając, iż organ naruszył:
1. przepisy art. 78 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w zakresie daty
i okoliczności poinformowania organu o zbyciu nieruchomości oraz jego przyczynach. Przepisy art. 9 k.p.a. i art. 64 k.p.a. poprzez niepouczenie skarżącego w brakach jego zgłoszenia dokonanego na gruncie art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004
z dnia 29 kwietnia 2004 r.
2. art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej poprzez jego niezastosowanie,
3. art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 r. poprzez przyjęcie, iż skarżący działał w złej wierze,
4. art. 36 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. poprzez jego niezastosowanie, jak również stwierdzenie jego nieobowiązywania na gruncie polskiego porządku prawnego.
W uzasadnieniu pisma podniósł, iż skarżący w piśmie uzupełniającym wniosek
o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2012r. stwierdził, że nie jest prawdą, że akt notarialny z dnia [...] marca 2011 r. wpłynął do Biura Powiatowego ARIMR w dniu 11 kwietnia 2011 r. Oświadczył, iż po spisaniu aktu notarialnego w dniu [...] marca 2011 r. wraz z żoną i synem zgłosił się do ARiMR Oddział w S. i powiadomił ww. biuro o zaistniałej sytuacji i podał przyczynę. Główną przyczyną przekazania gospodarstwa była długotrwała niezdolność do pracy obojga współwłaścicieli. Podał też, iż żona złożyła wniosek o rentę strukturalną i Państwo P. muszą zaczekać do momentu otrzymania decyzji. Decyzja odmowna
w sprawie renty strukturalnej została wydana w dniu [...] kwietnia 2011 r. Według ARiMR data rejestracji aktu notarialnego to 11 kwietnia 2011 r. Z tego wynika, iż w dniu wydania decyzji zarejestrowano akt notarialny. Na potwierdzenie tych okoliczności skarżący wniósł o przesłuchanie jako świadków: syna i pracownika ARiMR, który spotkał się z nim w dniu 7 marca 2011 r. Organ zaś wadliwie tych dowodów nie przeprowadził. Za chybione skarżący uznał argumenty organu, iż kwestia daty poinformowania organu o przeniesieniu własności nieruchomości została rozstrzygnięta w postępowaniu dotyczącym wstrzymania płatności, zakończonym wyrokiem w sprawie V SA/Wa 1849/11. Argumentując zasadność zastosowania art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 skarżący podniósł, iż choroba żony skarżącego winna zostać uznana za siłę wyższą w rozumieniu ww. przepisu. Żona zaczęła chorować pod koniec 2010 r., a rentę uzyskała od 1 czerwca 2011 r. po zwolnieniu lekarskim trwającym pół roku. Na spotkaniu w dniu 7 marca 2011 r. skarżący informował o powyższych faktach w oddziale Agencji w S., przekazując kopię aktu notarialnego. W ocenie skarżącego nie można się także zgodzić z twierdzeniem organu o działaniu przez skarżącego w złej wierze w rozumieniu art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 w oparciu o przedstawioną przez organ argumentację. Wskazał, iż art. 36 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 wbrew twierdzeniom organu ma bezpośrednie zastosowanie i nie wymaga krajowego przepisu wprowadzającego.
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ww. ustawy).
Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.").
Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa
i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie wskazać wypada, iż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. zostały wydane w oparciu o postanowienia art. 29 ustawy o Agencji, przy czym brzmienie powyższego przepisu zostało z dniem 1 sierpnia 2012 r. zmienione ustawą z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 243) - art. 5 pkt 1 i art. 13 pkt 2. Nowelizacja wprowadziła zmianę organu właściwego w sprawach ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Powyższe oznacza, że w odniesieniu do płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych organem właściwym jest od dnia 1 sierpnia 2012 r. właściwy miejscowo Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa. Zmianie uległ także tryb weryfikacji tego rodzaju decyzji. Odwołanie może być bowiem wnoszone do organu wyższego stopnia, to jest Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Okoliczności te na gruncie niniejszej sprawy, jak wskazano wyżej podlegały ocenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie V SA/Wa 2593/12 oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II GSK 1795/13. Z orzeczeń tych wynika, iż wydanie decyzji z dnia 19 października 2012 r. przez Dyrektora Oddziału Agencji
w wyniku rozpoznania środka zaskarżenia od decyzji Prezesa Agencji z dnia [...] lipca 2012r. nastąpiło z naruszeniem przepisów o właściwości. W tych okolicznościach,
w świetle ww. wyroków Prezes ARiMR, kierując się brzmieniem art. 153 p.p.s.a. prawidłowo odczytał swoją właściwość do rozpoznania środka zaskarżenia w niniejszej sprawie. Związanie wynikające z art. 153 p.p.s.a. rozciąga się także na niniejsze postępowanie sądowoadministarcyjne.
Jak wynika z zaskarżonej decyzji, jej przedmiotem było ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W toku postępowania orzekające w sprawie organy ustaliły, iż na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r., wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznano skarżącemu płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie 4 788,75 zł, w tym środki unijne 3 829,69 zł, środki krajowe 959,06 zł. Płatność ta została zrealizowana czterokrotnie w łącznej wysokości:
19 603,13 zł:
- I płatność – 4 788,75 zł w dniu 28 marca 2007 r.,
- II płatność – 4 491,87 zł w dniu 8 kwietnia 2008 r.,
- III płatność – 5 191,88 zł w dniu 9 kwietnia 2009 r.,
- IV płatność – 5 130,63 zł w dniu 6 kwietnia 2010 r.
Orzekające w sprawie organy ustaliły jedocześnie, iż w dniu 11 kwietnia 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynął akt notarialny – umowa darowizny
z dnia [...] marca 2011 r. (Rep. A Nr [...]), z którego wynikało, że wnioskodawca wraz z małżonką przekazali całe gospodarstwo rolne na rzecz syna – M. P.. Powyższe okoliczności stały się przyczyną wydania w dniu [...] maja 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzji o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, która to decyzja w dniu [...] lipca 2011 r. została przez organ II instancji – Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymana w mocy, a skarga skarżącego na ostateczną w administracyjnym toku instancji ww. decyzję prawomocnie oddalona (wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 grudnia 2011 r.
w sprawie V SA/Wa 1849/11). Z tego względu wszczęte zostało postępowanie
w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2007 r., zakończone zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją. Organy nie dopatrzyły się okoliczności uzasadniających odstąpienie od obowiązku zwrotu wskazanych w decyzji płatności.
W sprawie bezsporne są okoliczności wypłacenia wskazanych w decyzji płatności, zarówno co do dat, kwot, jak i tytułu. Bezsporna jest także okoliczność przekazania przez skarżącego gospodarstwa rolnego synowi. Sporem zaś objęte jest ustalenie organów o braku zaistnienia okoliczności uzasadniających odstąpienie od żądania zwrotu płatności, w tym daty, w której akt notarialny – umowa darowizny z dnia [...] marca 2011 r. (Rep. A Nr [...]) został przez skarżącego złożony.
Tym samym, jak wynika z niekwestionowanych ustaleń orzekających w sprawie organów płatności, uznane za nienależnie pobrane, zostały skarżącemu wypłacone na jego wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych, rozpoznany decyzją z dnia 8 lutego 2007 r., na warunkach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U.
z 2004 r., Nr 286, poz. 2870 ze zm.; określanego także jako: "rozporządzenie WGN"). Zgodnie z § 10 ww. rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, z zastrzeżeniem § 11. W myśl § 11 ust. 1 rozporządzenia WGN w przypadku gdy w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje temu następcy, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tego gospodarstwa złoży oświadczenie, w którym zobowiąże się do:
1) realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz
2) nieprzenoszenia własności tego gospodarstwa
- do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzedniego właściciela tego gospodarstwa.
Z powyższych przepisów wynika, iż w przypadku przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności, płatność nie podlega wstrzymaniu i zwrotowi jedynie w przypadku, gdy przeniesienie własności tego gospodarstwa następuje na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, a następca złoży oświadczenia wskazane w § 11 ust. 1 rozporządzenia WGN.
W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący (beneficjent płatności) wraz
z małżonką T. P. drogą umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 2011 r. (rep. A nr [...]) przenieśli własność gospodarstwa rolnego na rzecz syna M. P.. Przeniesienie własności nastąpiło zatem przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności. W sprawie zaistniały zatem okoliczności z § 10 rozporządzenia WGN. Jednocześnie, co jest bezsporne, nie zaistniały okoliczności z § 11 ust. 1 – to jest przyznanie producentowi rolnemu renty strukturalnej. W tych okolicznościach w oparciu o przepisy ww. rozporządzenia brak jest podstaw do poszukiwania okoliczności uwalniających skarżącego od obowiązku zwrotu przyznanych i wypłaconych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, a ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, o którym mowa w zaskarżonej decyzji na gruncie § 10 ww. rozporządzenia jest zasadne.
W ocenie Sądu brak jest także podstaw do uznania, iż w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r. str. 18-58, z późn. zm; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243,
z późn. zm.; także jako: "rozporządzenie nr 796/2004") oraz art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30 kwietnia 2004 r., także jako: "rozporządzenie nr 817/2004").
Zgodnie z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Przepis ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż płatność niskotowarowa przyznana została prawidłowo, natomiast producent rolny, jak to wskazano nie dotrzymał zobowiązania do nie przenoszenia własności gospodarstwa przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Realizacja płatności nie nastąpiła więc wskutek błędu organu. W myśl art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. W okolicznościach niniejszej sprawy wypłata płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 28 marca 2007 r. (I rata płatności), 8 kwietnia 2008 r. (II rata płatności), 9 kwietnia 2009 r. (III rata płatności) oraz 6 kwietnia 2010 r. (IV rata płatności). Zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego
w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych zostało doręczone
w dniu 13 grudnia 2011 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Również decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] lipca 2012r., została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 9 lipca 2012 r. przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Z powyższego wynika, iż J. P. został zawiadomiony o nienależnie pobranej płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Jednocześnie od daty pierwszej raty płatności (w dniu 28 marca 2007 r.), do daty pierwszego powiadomienia skarżącego o nienależnym charakterze płatności z tytułu wpierania gospodarstw niskotowarowych upłynęło więcej niż cztery lata.
Uznanie, iż powyższy termin przedawnienia ma zastosowanie w niniejszej sprawie wymaga jednak ustalenia, że skarżący działał w dobrej wierze. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skargi brak jest podstaw do takiej oceny, a należy podzielić w tej mierze twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Zauważyć bowiem należy, iż J. P. złożył podpis pod oświadczeniem, iż znane są mu zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oraz, że jest świadomy skutków niewykonywania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Tym samym nie ulega wątpliwości, iż skarżący wiedział, że przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego przed upływem
5 lat od dnia przyznania płatności skutkować będzie wstrzymaniem i zwrotem płatności. Jednocześnie przekazując gospodarstwo przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności niskotowarowej dla tego gospodarstwa, posiadał informację, iż T. P. nie znajduje się na liście wnioskodawców, którym będzie przysługiwała renta strukturalna. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji informacja o tym, że nie został zakwalifikowany do programu renty strukturalne i nie będzie skarżącemu przysługiwała renta strukturalna została podana do publicznej wiadomości w dniu 28 stycznia 2011 r. Okoliczność tą skarżący w swoich twierdzeniach pomija. Ma ona tymczasem istotne znaczenie dla oceny istnienia po stronie skarżącego dobrej wiary w podejmowanych działaniach.
Brak jest też podstaw do uznania, iż zaistniały w okolicznościach niniejszej sprawy warunki do zastosowania art. 39 rozporządzenia nr 817/2004.
Zgodnie z art. 39 ww. rozporządzenia bez uszczerbku dla rzeczywistych okoliczności, które należy uwzględnić w indywidualnych przypadkach, Państwa Członkowskie mogą uznać, w szczególności, następujące kategorie siły wyższej:
a) śmierć rolnika;
b) długoterminową niezdolność rolnika do wykonywania zawodu;
c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania;
d) klęskę żywiołową poważnie dotykającą grunty rolne gospodarstwa;
e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;
f) chorobę epizodyczną dotykającą część lub całości należących do rolnika zwierząt gospodarskich.
Z art. 39 ust. 2 wynika zaś, iż o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ
w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Ten termin może zostać przedłużony o 20 dni roboczych, w przypadku gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania.
Treść art. 39 rozporządzenia nr 817/2004 wskazuje zatem, iż zastosowanie tej regulacji wymaga wystąpienia siły wyższej i zawiadomienia o powyższym na piśmie właściwego organu we wskazanym w ust. 2 tego przepisu terminie. W ocenie Sądu trafnie wskazuje organ odwoławczy, iż kategorie siły wyższej wskazane w art. 39 ust. 1 ww. rozporządzenia, kierowane są do podmiotu podejmującego zobowiązanie. Wnioskodawcą i beneficjentem w okolicznościach niniejszej sprawy jest skarżący
i z tego względu okoliczność długoterminowej niezdolności rolnika do wykonywania zawodu, o której mowa w art. 39 ust. 1 lit. b rozporządzenia 817/2004 należy odnosić do skarżącego. Trafnie w tej mierze wskazuje organ odwoławczy, iż w przypadku gdy skarżący podjął zobowiązanie w stanie niezdolności do wykonywania zawodu, mając świadomość powyższego i przy niezmienności co do stanu zdrowia w tym względzie, okoliczność ta nie może być potraktowana w kategorii siły wyższej w rozumieniu art. 39 ust. 1 ww. rozporządzenia. Skarżący zaś nie wskazuje na zmiany okoliczności co do własnego stanu zdrowia w kontekście niezdolności do pracy w rolnictwie. Podnosi, iż
w odniesieniu do jego zobowiązania należy w ten sposób ocenić okoliczności co do stanu zdrowia małżonki skarżącego, powodujących wystąpienie niezdolności do pracy w rolnictwie. Tymczasem nawet przy odmiennej ocenie co do podmiotu, do którego skierowane są kategorie siły wyższej i przyjęcia, że choroba T. P. mogłaby stanowić siłę wyższą w niniejszej sprawie, z okoliczności sprawy nie wynika, aby ta okoliczność miała decydujące znaczenie przy podjęciu decyzji o przeniesieniu własności gospodarstwa rolnego. Przeniesienie własności gospodarstwa miało bowiem miejsce w dniu [...] marca 2011 r., podczas gdy choroba T. P. swój początek ma, jak wskazuje skarżący w końcu 2010 r., zaś renta rolnicza została przyznana od dnia 1 czerwca 2011 r. Brak jest tym samym powiązania daty przekazania gospodarstwa rolnego synowi z chorobą T. P.. Jednocześnie z treści odwołania z dnia 19 lipca 2012 r., jak i z pisma zatytułowanego "Odwołanie" nadanego w dniu 13 sierpnia 2012 r. (karta 182 akt administracyjnych) wynika, iż przekazanie gospodarstwa rolnego miało związek z przystąpieniem przez syna skarżącego do programu "Młody Rolnik". W piśmie z dnia 13 sierpnia 2012 r. skarżący wskazuje na "ścisły związek" przekazania gospodarstwa rolnego ze złożeniem przez T. P. wniosku o rentę strukturalną, a syna do udziału w programie "Młody Rolnik". Jednocześnie brak jest dowodu na to, iż skarżący o wystąpieniu siły wyższej zawiadomił właściwy organ na piśmie. Z treści aktu notarialnego z dnia 7 marca 2011 r. zawierającego umowę darowizny gospodarstwa rolnego synowi nie wynikają przyczyny takiej decyzji darczyńców i obdarowanego. Także skarżący zarówno w piśmie z dnia 11 maja 2015 r., zawierającym wnioski dowodowe, jak i w skardze i jej uzupełnieniu nie wskazuje na przekazanie takiej informacji w formie pisemnej. Tymczasem jest to konieczny warunek, jaki należy spełnić aby skutecznie uwolnić się od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. W tych okolicznościach brak jest podstaw do uznania, iż nie uwzględnienie przez organ odwoławczy wniosków dowodowych, mających na celu wykazanie przekazania informacji o wystąpieniu siły wyższej w formie ustnej ("po wysłuchaniu argumentów" – strona 2 pisma z dnia 11 maja 2015 r.) doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i miało wpływ na rozstrzygnięcie oraz stanowiło naruszenie art. 78 i art. 80 k.p.a. Brak jest też podstaw do uznania za zasadny zarzut naruszenia art. 64 k.p.a. w powiązaniu z art. 9 k.p.a. Art. 64 k.p.a. dotyczy bowiem braków podania (pisma wszczynającego postępowanie w sprawie)
i brak jest podstaw do odniesienia jego treści do zawiadomienia, o którym mowa w art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004.
W ocenie Sądu brak jest też podstaw do uznania za mający wpływ na rozstrzygnięcie zarzut naruszenia art. 36 rozporządzenia nr 817/2004. Stawiając ten zarzut skarżący podnosi bowiem zaistnienie okoliczności niewykonalności przejęcia zobowiązania przez następcę. Tymczasem przyczyną ustalenia, iż płatności pobrane przez skarżącego są nienależne i podlegają zwrotowi jest działanie skarżącego polegające na przeniesieniu własności gospodarstwa rolnego wbrew podjętemu zobowiązaniu, mimo odmowy przyznania renty strukturalnej. Nie zachodzi zatem okoliczność wystąpienia dopuszczalności przejęcia zobowiązania przez następcę, które to przejęcie okazuje się niewykonalne.
Z tych względów wobec braku podstaw do stwierdzenia przesłanek uzasadniających uwzględnienie skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, orzekając jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło