V SA/Wa 409/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - K. Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - I. Kudiura, Sędzia NSA - P. Piszczek (spr.), Protokolant - K. Kotulińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2004 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie - oddala skargę - Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. - stosownie do treści art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) - postanowił utrzymać w mocy własną decyzję z dnia [...].06.2004 r. o pozbawieniu uprawnień wdowy po kombatancie Panią [...]. W motywach wskazano, że z racji zatrudnienia męża strony w organach bezpieczeństwa publicznego, stosownie do powyższych przepisów, należałoby go pozbawić uprawnień kombatanckich. Uprawnienia przysługujące wdowom po kombatantach mają charakter pochodny, a zatem nie mogą istnieć bez uprawnień pierwotnych, co uzasadnia podjęcie wskazanych wyżej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] wskazała, że uprawnień tych została pozbawiona już w 1992 r. w oparciu o decyzję z dnia [...].09.1992 r. Akt ten okazał się być dotknięty wadą nieważności gdyż został wydany 12 lat po śmierci jej męża. Następnie skarżąca - wskazując na konkretne przepisy oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego - podniosła, że w ww. decyzjach wskazanych na wstępie nie dostrzega się, iż jej zmarły mąż miał nadane uprawnienia nie tylko z uwagi na utrwalanie władzy ludowej, lecz także ze względu na pobyt w niemieckich obozach koncentracyjnych i więzieniach. W odpowiedzi na skargę - żądając jej oddalenia - Kierownik Urzędu podniósł argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. W powyższym kontekście - oceniając wniesiony środek zaskarżenia - wskazać trzeba, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Z karty 39 akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że J. P. figuruje w kartotece osobowej byłych funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa. Pismo Instytutu Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 21.03.2003 r. – [...] jednoznacznie wskazuje, iż ww. pełnił nawet funkcje kierownicze. Mając to na względzie wskazać należy, że zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a w zw. z art. 25 ust. 2 lit. a cyt. ustawy osoby zatrudnione w strukturach urzędów bezpieczeństwa pozbawia się uprawnień kombatanckich, albowiem sama przynależność do tych struktur stanowi obligatoryjną przesłankę do wydania takiego rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę to, że uprawnienia wdów po kombatantach są uprawnieniami pochodnymi, to ich zachowanie jest nierozerwalnie związane z uprawnieniami pierwotnymi. Z istoty zatem praw pochodnych wynika, że nie mogą one istnieć bez uprawnień pierwotnych. Zwrócić tez należy uwagę, ze posiadanie przez zmarłego męża uprawnień z innych tytułów - w sytuacji zatrudnienia w organach bezpieczeństwa publicznego - jest bez znaczenia dla oceny trafności rozstrzygnięcia. Zatrudnienie w tych organach bezpieczeństwa przekreśla wcześniejsze zasługi. Wreszcie podnoszona w skardze kwestia wypłaty dodatku kombatanckiego za lata 1992-2004 winna być rozpatrzona przez właściwy organ emerytalno-rentowy. Z tych względów - na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.