V SA/Wa 415/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników"; 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z [...] września 2016 roku nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie na rzecz D. S. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania D. S. pomocy w ramach operacji "Premie dla młodych rolników". Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych: w dniu [...] kwietnia 2016 r. D. S. złożył w Biurze Kierownika Powiatowego ARiMR w S. wniosek wraz z załącznikami i biznesplanem o przyznanie pomocy w ramach operacji "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników". Następnie na żądanie organu wnioskodawca złożył wyjaśnienia oraz złożył korektę wniosku. W dniu [...] września 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję w sprawie odmowy przyznania D. S. wnioskowanej pomocy wskazując, że nie spełnił on warunku przyznania premii dla młodych rolników, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" (Dz. U. z 2015 r. poz. 982 ze zm.), ponieważ rozpoczął urządzanie gospodarstwa rolnego wcześniej niż 18 miesięcy przed złożeniem wniosku. Wnioskodawca złożył od przedmiotowej decyzji odwołanie, w którym zakwestionował stanowisko organu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. Dyrektor OR ARiMR w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił ustalony stan faktyczny sprawy, przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie i wskazał, że wnioskodawca w dniu [...] lipca 2008 r. nabył w wyniku spadkobrania udział w gospodarstwie rolnym o łącznej powierzchni 25,0672 ha. W dacie nabycia spadku był niepełnoletni, pełnoletność uzyskał w dniu [...] lutego 2013 r. Przed tym dniem nie posiadał gruntów rolnych, zgodnie zatem z treścią § 4 ust. 1 w zw. z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 lipca 2015 r., w tym dniu rozpoczął urządzanie gospodarstwa rolnego, miało to więc miejsce wcześniej niż 18 m-cy przed terminem złożenia wniosku, co uzasadniało odmowę przyznania wnioskowanej pomocy. Organ wskazał, że należy odróżnić urządzanie gospodarstwa od kierowania nim, ponieważ urządzanie polega na podejmowaniu czynności zmierzających do podjęcia kierowania gospodarstwem rolnym, jakkolwiek rozporządzenie krajowe, nie precyzuje jakie to czynności, wyjąwszy nabycie własności lub posiadania gospodarstwa o powierzchni co najmniej 1 ha. Zatem spełnienie tego warunku, np. w drodze spadkobrania jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie jest wystarczające do uznania, że rolnik rozpoczął urządzanie gospodarstwa. Organ wskazał ponadto, że jak wynika ze zgromadzonych dowodów, w dniu [...] marca 2015 r. wnioskodawca zarejestrował siedzibę stada, następnie w dniu [...] maja 2015 r. wystąpił o przyznanie płatności w ramach płatności bezpośrednich i taką płatność otrzymał. Od powyższej decyzji Dyrektora OT ARiMR wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił błędne ustalenie podstawy faktycznej i w efekcie błędną podstawę prawną rozstrzygnięcia, w związku z czym wniósł o jej uchylenie i przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania . W uzasadnieniu wskazał, że nigdy nie figurował w rejestrze producentów ARiMR jak również nie rejestrował stada i nie otrzymał żadnych płatności. Ponadto w dniu uzyskania pełnoletniości tj. [...] lutego 2013 r. nie rozpoczął urządzania gospodarstwa rolnego jako właściciel i posiadacz, jak również nie był osobą kierującą gospodarstwem, zatem brak jest podstaw do uznania stanowiska organów odmawiających udzielenia mu pomocy za uzasadnione. Podkreślił, że dopiero rozpocznie jako właściciel i kierujący gospodarstwem urządzanie gospodarstwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało uwzględnić. Na wstępie należy przypomnieć, że kwestie pomocy dla młodych rolników są uregulowane zarówno przepisami aktów prawnych unijnych jak i krajowych. Zgodnie z zapisami motywu 17 preambuły Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 347, poz. 487 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1305/2013") zasadnicze znaczenie dla rozwoju obszarów wiejskich ma tworzenie i rozwój nowej działalności gospodarczej w postaci nowych gospodarstw, które powinno ułatwiać młodym rolnikom rozpoczęcie działalności i strukturalne dostosowanie ich gospodarstw rolnych po rozpoczęciu działalności. Zapis ten znajduje potwierdzenie w treści artykułu 7 rozporządzenia , który stanowi, że: 1. W celu przyczynienia się do realizacji priorytetów unijnych w zakresie rozwoju obszarów wiejskich państwa członkowskie mogą włączać do swoich programów rozwoju obszarów wiejskich podprogramy tematyczne, które są ukierunkowane na szczególne potrzeby. Takie podprogramy tematyczne mogą między innymi odnosić się do: a) młodych rolników; Zgodnie zaś z art. 19 ust. 1 lit. a pkt (i) rozporządzenia wsparcie w ramach działania "Rozwój gospodarstw i działalności gospodarczej" obejmuje pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników. Wsparcia tego udziela się młodym rolnikom (art. 19 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013). Art. 2 ust. 1 lit. n rozporządzenia zawiera definicję "młodego rolnika". Jest to osoba, która w chwili składania wniosku ma nie więcej niż 40 lat, posiada odpowiednie umiejętności i kwalifikacje zawodowe i po raz pierwszy rozpoczyna działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym. W myśl art. 19 ust. 4 rozporządzenia 1305/2013, wsparcie uzależnione jest od przedłożenia planu biznesowego. Realizacja planu biznesowego musi rozpocząć się w terminie dziewięciu miesięcy od daty decyzji o przyznaniu pomocy. W przypadku młodych rolników otrzymujących wsparcie na mocy art. 19 ust. 1 lit. a pkt (i) rozporządzenia plan biznesowy musi przewidywać, że młody rolnik spełnia wymogi art. 9 rozporządzenia 1307/2013 w odniesieniu do definicji rolników aktywnych zawodowo w terminie 18 miesięcy od daty rozpoczęcia działalności. Jak wynika zatem z treści przedstawionych powyżej przepisów rozporządzenia 1305/2013 młody rolnik musi być kierującym gospodarstwem rolnym na dzień składania wniosku o pomoc, być rolnikiem aktywnym zawodowo a wniosek nie może być złożony później niż 18 miesięcy od daty rozpoczęcia działalności . Zgodnie zaś z treścią rozporządzenia z 13 lipca 2015 r. w brzmieniu na datę rozstrzygania przez organy tj. § 2 ust. 1 pomoc finansowa na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem, jest przyznawana osobie fizycznej, która nie podjęła działań, o których jest mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia oraz m.in : 1) rozpoczęła urządzanie gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, z późn. zm.), zwanego dalej "gospodarstwem", przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, lecz nie wcześniej niż w okresie 18 miesięcy przed dniem złożenia tego wniosku; 3) w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy jest pełnoletnia i ma nie więcej niż 40 lat; 4) posiada kwalifikacje zawodowe określone w § 5 ust. 1; 5) przedłożyła biznesplan dotyczący rozwoju gospodarstwa oraz zobowiązała się do zrealizowania tego biznesplanu; 6) najpóźniej w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy rozpocznie jako kierujący prowadzenie działalności, o której mowa w ust. 2, w gospodarstwie: a) o łącznej powierzchni gruntów ornych, sadów, łąk trwałych, pastwisk trwałych, gruntów rolnych zabudowanych, gruntów pod stawami i gruntów pod rowami, zwanych dalej "użytkami rolnymi", równej co najmniej powierzchni minimalnej, którą stanowi średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, a w przypadku gdy gospodarstwo jest położone w województwie, w którym średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie jest niższa niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju - średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie w województwie oraz nie większej niż 300 ha, b) którego wielkość ekonomiczna jest nie mniejsza niż 13 000 euro i nie większa niż 150 000 euro; Zgodnie z § 4 ust. 1,2 i 3 w.w. rozporządzenia uznaje się, że osoba fizyczna rozpoczęła urządzanie gospodarstwa, jeżeli stała się właścicielem lub weszła w posiadanie gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha. 2. Jeżeli właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha stała się: 1) osoba niepełnoletnia - za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uzyskania przez tę osobę pełnoletności; 2) osoba fizyczna w wyniku dziedziczenia - za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia, chyba że dziedziczy osoba niepełnoletnia - wówczas za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uzyskania przez nią pełnoletności, jeżeli uzyskanie pełnoletności nastąpiło po dniu uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia. 3. Urządzanie gospodarstwa kończy się z dniem zakończenia realizacji biznesplanu. Odnosząc powyższe zapisy do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że niesporne jest, że skarżący w dniu [...] lipca 2008 r. nabył w wyniku spadkobrania udział w gospodarstwie rolnym o łącznej powierzchni 25,067 ha. W dacie nabycia spadku był niepełnoletni, pełnoletność uzyskał w dniu [...] lutego 2013r. Organy zgodnie z treścią § 2 ust. 1 w zw. z § 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia PMR uznały więc, że w związku z datą uzyskania pełnoletniości skarżący stał się urządzającym gospodarstwo rolne. Biorąc pod uwagę stanowisko organów zaznaczyć należy, o czym była już mowa, że § 4 ust. 1 rozporządzenia przewiduje, że za urządzającego gospodarstwo uznaje się osobę, która stała się właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha z uwzględnieniem § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Nie ulega wątpliwości, bo wynika to z treści prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...] września 2009 r. sygn. akt [...], że skarżący stał się współwłaścicielem gospodarstwa rolnego dziedzicząc jedynie udział w nim w wysokości 3/20. Treść postanowienia jest zatem jedynie dowodem na to, że skarżącemu przysługuje tytuł prawny w postaci współwłasności do gospodarstwa rolnego stanowiącego spadek. Postanowienie to nie stanowi dowodu na to, że skarżący stał się współposiadaczem, czy tym bardziej posiadaczem gospodarstwa, niezależnie od treści art. 206 k.c., który stanowi, że "Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli". Jest bowiem niewątpliwe, że współwłaściciele mogą postanowić o posiadaniu rzeczy wspólnej w sposób zgodny z ich wolą i najlepszym interesem czyli tylko przez niektórych lub jednego z nich. W odniesieniu do kwestii posiadania, skarżący wskazuje, że nigdy nie posiadał gospodarstwa, nie występował o dopłaty, przy czym jak wynika z akt wnioski takie ( np. za 2016) składał jego ojciec M. S. a więc jak należy uznać - posiadacz gospodarstwa. Jak wynika także z umowy z dnia [...] kwietnia 2016 r. złożonej do akt, skarżący w posiadanie działki nr [...] o pow. 1,15 ha wszedł z dniem jej zawarcia. W ocenie Sądu okoliczności dotyczące faktycznego wykonywania prawa własności, czy też wejścia w posiadanie gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha, mają istotne znaczenie dla uznania młodego rolnika za urządzającego gospodarstwo w rozumieniu rozporządzenia krajowego z uwzględnieniem przede wszystkim wiążących zapisów rozporządzenia nr 1305/2013. Zgodnie ze stanowiskiem organu urządzanie gospodarstwa rolnego przez młodego rolnika w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia krajowego dotyczy czynności wstępnych przed objęciem takiego gospodarstwa jako osoba kierująca. Zdaniem Sądu stanowisko organu w tym zakresie, nie jest prawidłowe i nie może zostać uznane za decydujące o uprawnieniach takiej osoby do uzyskania pomocy. Zaznaczenia bowiem wymaga, że skoro zgodnie z rozporządzeniem 1305/2013 na datę złożenia wniosku młody rolnik musi być osobą kierującą gospodarstwem rolnym to ten wymóg – rozumiany jako osobiste podejmowanie decyzji w zakresie zarządzania gospodarstwem, ponoszenia związanych z tym kosztów, czerpania korzyści, należy uznać za przesądzający. Tym samym niezależnie od treści §4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia krajowego, organ biorąc pod uwagę zapisy rozporządzenia nr 1305/2013 i zapisy rozporządzenia krajowego, musi badać w okolicznościach konkretnej sprawy, kiedy faktycznie młody rolnik objął w faktyczne posiadanie gospodarstwo rolne lub stał się jego właścicielem (a nie współwłaścicielem), co umożliwiało mu podejmowanie decyzji w zakresie jego urządzania, a co może zapewnić wyłącznie to, że nim kierował. Uznać zatem należy, że zapis § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia krajowego dotyczący osoby niepełnoletniej, dziedziczącej gospodarstwo rolne, którą uznaje się za osobę urządzającą gospodarstwo rolne w dacie uzyskania pełnoletności, może doznać ograniczenia w okolicznościach konkretnej sprawy ze względu na konieczność zbadania rzeczywistych okoliczności dotyczących urządzania gospodarstwa w rozumieniu kierowania nim. W przeciwnym przypadku rozumienie tego przepisu w sposób zaprezentowany przez organy pozbawiłby poszczególnych młodych rolników prawa do uzyskania pomocy, stałby zatem w sprzeczności z założeniami i priorytetami, o jakich mowa jest w rozporządzeniu nr 1305/ 2013, które to założenia powinny znaleźć odzwierciedlenie w przepisach krajowych. W związku z powyższym Sąd uznaje wykładnię § 4 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 tego przepisu rozporządzenia krajowego za nieprawidłową, co biorąc pod uwagę również naruszenie treści art. 7 i 77 § 1 kpa , a więc naruszenie w zakresie zebrania i oceny materiału dowodowego, powoduje konieczność uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ ARiMR uwzględni wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną i ustali, czy skarżący posiadał numer producenta rolnego, czy występował kiedykolwiek o dopłaty, czy zarejestrował stado zwierząt, czy o dopłaty w zakresie gospodarstwa rolnego ( w tym spadkowego ) występował M. S. - przy czym dane dotyczące powyższych kwestii, są możliwe do uzyskania przez organ z urzędu- a następnie dokona analizy całego, zgromadzonego materiału dowodowego. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku, zaś o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm).