V SA/Wa 416/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Jolanta Bożek po rozpoznaniu w dniu 7 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J.P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Skarżąca złożyła - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Uzasadniając wniosek wskazała, iż jest osobą bardzo schorowaną, na leki wydaje miesięcznie około [...] zł, co znacznie uszczupla jej budżet domowy. Zamieszkuje sama, doraźnie pomagają jej córki. Ze względów zdrowotnych nie może podjąć żadnej dodatkowej pracy. Po opłaceniu miesięcznych świadczeń często brakuje jej środków finansowych na żywność. Wobec powyższego nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty sądowej oraz profesjonalnego prawnika. Skarżąca posiada dom o pow. [...] m² oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Dochody skarżącej z własnej działalności wynoszą [...] zł brutto miesięcznie. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie referendarza sądowego skarżąca wskazała, iż na utrzymanie miejsca zamieszkania wydaje miesięcznie około [...] zł. Wydatki związane z utrzymaniem własnym wynoszą [...] zł (poza kosztami utrzymania miejsca zamieszkania) w tym leki – [...] zł i wyżywienie – [...] zł. Skarżąca wyjaśniła, iż przez określenie "własna działalność" rozumie działalność rolniczą i pozarolniczą. Prowadzi gospodarstwo rolne, w którym pomaga jej sąsiad, ponadto pracuje jako pomoc w biurze rachunkowym, jednak prace wykonuje we własnym domu. Chciałaby podjąć jeszcze jakąś pracę jednak stan zdrowia jej nie pozwala. Gospodarstwo rolne dostarcza niewielkie dochody, głównie są to płody rolne, które zaspokajają własne potrzeby. Dotacje z ARiMR jedynie wspomagają uprawy (opryski, nawozy). Skarżąca ma dwie dorosłe córki, które pomagają jej w miarę możliwości, wspomagają finansowo, wykupują leki, robią zakupy. Skarżąca nadesłała wyciągi z rachunku bankowego w [...] z saldem niezmiennym i bez żadnych operacji na rachunku od marca 2010 r., tj. kwotą ok. [...] zł. W wyniku rozpoznania wniosku referendarz sądowy postanowieniem z 23 lipca 2010r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu referendarz sądowy podkreślił, m.in., iż analiza podanych przez skarżącą okoliczności, nadesłanych dokumentów oraz akt administracyjnych dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż skarżąca złożyła nierzetelne oświadczenie o stanie majątkowym i nie można na tej podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się skarżąca. Pismem z dnia 19 sierpnia 2010r. skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego zarzucając błędną ocenę zebranego materiału i wnosząc o uchylenie ww. postanowienia. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej: p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Natomiast instytucja prawa pomocy stanowi od niej wyjątek i przyznanie prawa pomocy następuje tylko w określonych w cytowanej ustawie przypadkach. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu (art. 260 p.p.s.a.).. Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF z 27 kwietnia 2010 r. wraz z twierdzeniami podniesionymi w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie strona skarżąca będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu, jak i jej możliwości finansowych. Biorąc pod uwagę powyższe oraz znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy, Sąd uznał, iż wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 244 §1 ustawy p.p.s.a. - prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). W myśl art. 245 §1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Spełnienie tej przesłanki obliguje do przyznania prawa pomocy w stosownym zakresie. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Podkreślenia wymaga, iż to wnioskodawca - na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy - winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Nadesłany przez wnioskodawcę materiał dowodowy winien być wyczerpujący, pozwalający na ocenę sytuacji materialnej wnioskującego o prawo pomocy. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że skarżąca nie wywiązała się w sposób należyty z powyższego obowiązku. Wskazane wydatki nie znajdują pokrycia w uzyskiwanych przez skarżącą dochodach, natomiast pomoc uzyskiwana od córek skarżącej nie może zostać dokładnie zdefiniowana. Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni ma możliwość - przy umiejętnym dysponowaniu posiadanymi środkami pieniężnymi - przeznaczenia ich części na koszty sądowe. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, czego – na podstawie zebranego materiału dowodowego - nie można powiedzieć o wnioskodawczyni. W tym stanie rzeczy - na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a. - orzeczono jak w sentencji postanowienia.