V SA/Wa 417/19
WyrokWSA w Warszawie2019-11-07
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Tomasz Zawiślak, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR, utrzymując w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie przyznania płatności bezpośrednich, prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa, w szczególności w kontekście wytycznych zawartych w poprzedniej decyzji kasacyjnej tego samego organu odwoławczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy nie zbadał, czy organ pierwszej instancji wykonał wytyczne zawarte w poprzedniej decyzji kasacyjnej, a także oparł się na dowodach, które nie zostały przedstawione skarżącemu do wypowiedzenia się. Ponadto, organ odwoławczy nie wyjaśnił wystarczająco wątpliwości skarżącego dotyczących szerokości żywopłotu i nie zastosował zasady interpretowania wątpliwości na korzyść rolnika.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2016. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez organ odwoławczy i ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji wydał kolejną decyzję, która została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Skarżący zakwestionował sposób weryfikacji powierzchni użytków rolnych, w szczególności dotyczące wykluczenia części działek z powodu obecności żywopłotu i zadrzewień, a także sposób wykorzystania dowodów (zdjęcia Google Earth, ortofotomapa).Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia ... stycznia 2019 r. nr ... w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich uchyla zaskarżoną decyzję.
Przedmiotem skargi wniesionej przez M. W. (dalej: "Wnioskodawca", "Skarżący", "Strona") jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2019 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] z dnia [...] listopada 2018 r. wydanej w sprawie o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.
U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.
Postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem Skarżącego złożonym w dniu 16 czerwca 2016 r. a podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2017 poz.
278) wraz z załącznikami graficznymi. W złożonym wniosku Skarżący zadeklarował
łączną powierzchnię działek rolnych 1,89 ha, w tym obszar 0,81 ha położony na
działce ewidencyjnej nr ..., obszar 0,75 ha na działce ew. nr ..., obszar 0,05
ha na działce ewidencyjnej nr ..., obszar 0,26 ha położony na działce ... oraz
0,02 ha na działce ....
W dniu [...] lutego 2017 r. Kierownik BP ARiMR [...] wydał w sprawie decyzję nr [...] , na mocy której przyznał wnioskodawcy jednolitą płatność obszarową w wysokości 457,43 zł oraz płatność za zazielenienie w wysokości 474,45 zł.
Skarżący złożył odwołanie od decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r.
W dniu [...] kwietnia 2017 r. Dyrektor Mazowieckiego OR ARiMR jak organ
odwoławczy wydał decyzję, na mocy której uchylił skarżoną decyzję organu I
instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W dniu 13 sierpnia 2018 r. do Mazowieckiego OR ARiMR wpłynęło pismo
Strony zatytułowane Skarga i odwołanie. W treści pisma strona wskazuje, że nie
został rozpatrzony wniosek za rok 2016, a dotychczasowa decyzja została uchylona i
nie wydano w sprawie nowego rozstrzygnięcia.
Dyrektor Mazowieckiego OR ARiMR uznał skargę za zasadną i wyznaczył
termin załatwienia sprawy na dzień 19 listopada 2018 r.
W dniu [...] listopada 2018 r. Kierownik BP ARiMR W. ... wydał
decyzję nr [...], na mocy której przyznał wnioskodawcy jednolitą
płatność obszarową w wysokości 572,94 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o
180,20 zł oraz płatność za zazielenienie w wysokości 505,46 zł.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji organ I instancji w wyniku dokonanej
weryfikacji powierzchni PEG przez Biuro Kontroli na Miejscu Wydział ds. weryfikacji
powierzchni MKO, wykluczył powierzchnię 0,25 ha działki ewidencyjnej nr ... w
oparciu o powierzchnię maksymalnego kwalifikowalnego obszaru PEG/MKO
odpowiadającego powierzchni użytkowanej rolniczo, która została wyznaczona w
oparciu o ortofotomapę z roku 2016. Organ I instancji wskazał, że wykluczono
budynek, zadrzewienia i obszary nieużytkowane rolniczo.
Płatność JPO przyznano do powierzchni stwierdzonej i pomniejszono o 1,5
krotność stwierdzonej różnicy. Płatność za zazielenienie przyznano do powierzchni
zatwierdzonej.
Skarżący złożył odwołanie od decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] listopada
2018 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia
bezpośredniego na rok 2016.
Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. wskazaną na wstępie i
zaskarżoną w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARiMR z dnia
[...] listopada 2018 r. Wyjaśnił, iż tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz
warunki uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok
2016 reguluje ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów
wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2017 poz. 278). Przytoczył brzmienie art. 7
oraz art. 8 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Wskazał, iż w przypadku
stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku stosuje się przepisy rozporządzenia
Komisji (WE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do
zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub
wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do
płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady
wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48).
Organ odwoławczy zauważył, iż na materiale graficznym działki ewidencyjnej
nr ... i ... Wnioskodawca oznaczył cyframi obszary:
1. zarośla w postaci akacji, które zostały zlikwidowane w lutym 2015 r.,
2. zarośla w rowie z wierzby szarej - zlikwidowane w lutym 2015 r. zachowane w
rowie jako żywopłot o szerokości poniżej 2 m,
3.Brak zarośli w odległości około 10 m,
4.Pas szerokości 15-20 m stanowiący zadrzewienia usunięte w roku 2013 przez
przedsiębiorstwo energetyczne - obszar doprowadzony do stanu łąki,
5.Zwały ziemi wokół stawu usunięte w roku 2015 - przywrócono łąkę,
6.Zarośla usunięte jesienią 2015 r. i wiosną 2016 r.
Następnie Dyrektor ARiMR stwierdził, iż organ I instancji dokonał weryfikacji
powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru dla działek ewidencyjnych nr
..., ... i ... w kampanii roku 2016 ustalając obszar MKO odpowiednio w
wysokości 0,56 ha (deklarowano 0,81 ha); 0,75 ha (deklarowano 0,75 ha) i 0,25 ha
(deklarowano 0,26 ha). Jak wynika z informacji email z dnia 13.11.2018 do
wyznaczenia powierzchni MKO wykorzystano zdjęcie Google Earth datowane na
dzień 16 września 2016 r.
Analizując prawidłowość wyznaczenia powierzchni MKO dla działki
ewidencyjnej nr ... (różnica między powierzchnią zadeklarowaną 0,81 ha i
wyznaczoną/stwierdzoną 0,56 ha wyniosła 0,25 ha), Dyrektor ARiMR wskazał, że do
powierzchni uznanej za użytkowaną rolniczo zaliczone zostały obszary wskazane
przez wnioskodawcę na załączniku graficznym jako: 1 - zarośla usunięte w roku
2015,4 - usunięte zadrzewienia w pasie o szerokości 15-20 m, 6 - zarośla usunięte w
2015 i wiosną 2016 roku. Uwzględniona została również powierzchnia oznaczona
cyfrą 3 - pas 10 m pozbawiony zarośli.
Jedynym obszarem zakwestionowanym przez organy ARiMR i nie zaliczonym
do obszaru użytkowanego rolniczo i obszaru MKO na działce ewidencyjnej nr ...
jest oznaczony numerem 2 - obszar porośnięty zaroślami - żywopłotem. W ocenie
organów ARiMR żywopłot porastający rów ma szerokość 3,01 m - według pomiaru na
ortofotomapie w systemie IACS.
Zgodnie zaś z § 3 rozporządzenia MRiRW z 6 marca 2015 r. w sprawie
elementów krajobrazu uznawanych za część kwalifikującego się obszaru działki
rolnej oraz ich szerokości (Dz.U.2015 poz.336) powierzchnię zajmowaną przez
elementy krajobrazu (min. rowy i żywopłoty) zalicza się do całkowitej powierzchni
działki rolnej, jeżeli ich całkowita szerokość nie przekracza 2 m.
Zdaniem organu odwoławczego, występowanie żywopłotu - zarośli w tym
miejscu o szerokości widocznej na ortofotomapie potwierdza zaś zdjęcie Google
Earth datowane na dzień 16 września 2016 r. - tj. z okresu po 31 lipca 2016 r., do
którego należało przeprowadzić koszenie i niezbędne prace pielęgnacyjne.
Zdjęcie Google Earth zaprezentowane przez skarżącego w odwołaniu z dnia 31
marca 2017 r. datowane jest na dzień 24 marca 2016 r. - w miejscu oznaczonym
cyfrą 2 brak jest widocznych zarośli i żywopłotu w miejscu gdzie przebiega rów.
Porównując tą fotografię ze zdjęciem Google Earth z 16 września 2016 r. należy - w
opinii organu II instancji - zatem wywnioskować, że w okresie roku 2016 w
podmokłym rowie nastąpił wzrost roślinności, która ostatecznie utworzyła żywopłot.
Istnienie żywopłotu potwierdza sam wnioskodawca, kwestią sporną jest jego
szerokość, która według uzyskanego przez ARiMR pomiaru wynosi 3 metry, tj. ponad
2 metry.
Wykluczenie zatem powierzchni rowu/żywopłotu w miejscu oznaczonym na
załączniku graficznym cyfrą 2 było, w ocenie organu odwoławczego, uzasadnione.
Organ II instancji podkreślił również, że do obszaru MKO zaliczono pas 15-20
metrów działki ... biegnący wzdłuż granicy z działką ewidencyjną nr ... w
kierunku wschodnim tj. w miejscu, które nie zostało oznaczone jako działka rolna
A/A1. Powierzchnia zadeklarowana przez wnioskodawcę na obszarze wskazanym
na załączniku graficznym na działce ewidencyjnej nr ... z pewnością nie może
stanowić powierzchni 0,81 ha. Obszar zmierzony - zidentyfikowany przez organy
ARiMR w obrębie działki ewidencyjnej nr ... wynosi bowiem 0,56ha, zaś w
obrębie działki ... nie znajdują się powierzchnie widoczne jako użytkowane
rolniczo, które mogłyby zostać dodatkowo uwzględnione, tak aby można było uznać
cała powierzchnię zadeklarowaną przez rolnika w tym miejscu.
Odnośnie wyznaczonego obszaru MKO dla działki ewidencyjnej nr ... to
podczas wyznaczania tego obszaru uwzględniono fakt usunięcia zwałów ziemi w
roku 2015 i przywrócenia łąki w tym miejscu - (powierzchnie te zostały zaliczone do
obszaru MKO. Wykluczono w tym przypadku powierzchnie stawu, według wskazania
rolnika na załączniku graficznym. Obszar kwalifikujący się do płatności zmierzony
przez ARiMR w systemie 1ACS wyniósł - 0,25 ha, wobec 0,26 ha zadeklarowanej
przez Wnioskodawcę powierzchni.
Łączna powierzchnia wykluczona z wniosku - jako przekraczająca
maksymalny kwalifikowalny obszar i nie stanowiąca powierzchni użytkowanej
rolniczo wyniosła - 0,25+0,01= 0,26 ha.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący, który wniósł do
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w
administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Wniósł o uchylenie
zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia
przez Kierownika BP ARiRM, albo o zadecydowanie wyrokiem i przyznanie jemu
dopłaty za cały wnioskowany obszar 1,89 ha.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, iż wydając zaskarżoną decyzję
Dyrektor ARiMR popełnił błędy polegające na:
- ponownym rozpatrzeniu sprawy, zamiast ustalenia, czy druga decyzja
Kierownika BP, od której odwołanie rozpatrywał, została wydana zgodnie z prawem,
w szczególności zgodnie z art. 80 i 107 § 3 k.p.a;
- błędnym zastosowaniu dwóch różnych form odwołania w postępowaniu -
pierwsza decyzja Kierownika BP, która została uchylona, cierpi na dokładnie te same
wady, na które cierpi druga decyzja Kierownika BP, która została utrzymana w mocy;
- naruszeniu art. 80 i 107 k.p.a., gdyż organ oparł się na wątpliwych dowodach
(zdjęcia Google Earth) lub nie wykonał podstawowej czynności mającej ustalić fakty
(np. wizyta lokalna mierząca żywopłot), ani nie wykazał skąd wzięła się łącznie
wykluczona powierzchnia 0,25 ha;
- interpretację prawną, nakazującą nagle rolnikowi, funkcjonującemu w
ramach stworzonego przez ARiMR systemu ubiegania się o dopłaty, przestawiania
jakiś nowych dowodów o których wcześniej przez wiele lat nigdy nie było mowy.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową
argumentację i wystąpił o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o
postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.;
dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji
publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając
skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego
bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.,
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i
wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a, który
jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania.
W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji skargę
należało uwzględnić, bowiem w ocenie Sądu, rozstrzygnięcia organu drugiej instancji
zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które to naruszenie
mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału
Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia
2019 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR
[...] z dnia [...] listopada 2018 r. wydanej w sprawie o
przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.
Na wstępie Sąd zauważa, że podstawowym warunkiem wydania niewadliwego
orzeczenia w danej sprawie jest prawidłowe ustalenie wszystkich okoliczności stanu
faktycznego, mających znaczenie (istotnych) do prawidłowego załatwienia tejże
sprawy. W szczególności zaś decyzje odmowne lub nakładające sankcje względem
wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów,
jak i co do prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla
sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie
jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż
organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez
stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub
nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia
życiowego. Uzasadnienie realizować winno, wyrażoną w art 11 k.p.a. zasadę
przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać
stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w
ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez
potrzeby stosowania środków przymusu.
Sąd stwierdza, iż zasadnie Skarżący w skardze wskazuje, że Dyrektor ARiMR
decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. uchylił decyzję organu I instancji w całości i
przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego
ARiMR.
Sąd stwierdza, że w decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. Dyrektor ARiMR
wskazał:
- "W niniejszej sprawie ponownej weryfikacji wymagają ustalenia w zakresie
działek rolnych zgłaszanych do płatności. Dokonując oceny stanu faktycznego
ustalonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, organ odwoławczy
stwierdził, iż powierzchnia uprawniona do płatności na spornych działkach nie
została wyznaczona z należytą starannością. Analiza ortoobrazów spornych działek
nie przesądza o zasadności wykluczenia powierzchni. Organ I instancji powinien
przeprowadzić dogłębną analizę ortofotomapy. Uwzględniając iż sprawa dotyczy
kampanii na rok 2016, wydaje się całkowicie uzasadnionym przeprowadzenie
weryfikacji terenowej powierzchni PEG na działkach zgłaszanych przez rolnika,
szczególnie w kontekście twierdzeń Strony oraz fotografii spornego obszaru
zawartych w piśmie odwoławczym (podkreślenie Sądu).";
- "Biorąc pod uwagę, zarzuty odwołania oraz niezadowolenie Strony z
wydanego rozstrzygnięcia, organ I instancji powinien podjąć czynności, aby ustalić
stan faktyczny aktualny dla roku składania wniosku, tj. dla kampanii 2016 roku.";
- "Ortofotomapa działki ewidencyjnej znajdująca się w systemie informacji
geograficznej stanowi dowód, na podstawie którego należy, dokonać weryfikacji
powierzchni uprawnionej do przyznania płatności w ramach danej działki
ewidencyjnej. Jednakże, przy wydaniu decyzji w zakresie przyznawania płatności,
organy administracji nie mogą przyjmować wyznaczonej na podstawie ortofotomapy
powierzchni ewidencyjno-gospodarczej, bezkrytycznie. Organ I instancji na
podstawie art. 3 ust. 2 w/w ustawy, był zobowiązany w sposób wyczerpujący
rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Powinien dokonać weryfikacji prawidłowości
ustalenia niniejszej powierzchni, a nie mechanicznie uwzględniać ją w toku
postępowania administracyjnego. Organ takiej weryfikacji nie przeprowadził.".
Istotne w sprawie również jest, iż w dniu [...] października 2018 r. organ II
instancji wydał postanowienie uznające zażalenie Skarżącego na niezałatwienie
sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy
do dnia 19 listopada 2018 r.
Należy podkreślić, że w sposób bardzo wyraźny organ nadzoru wskazał, iż
skoro decyzja nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. w wyniku
przeprowadzonego postępowania odwoławczego została uchylona, to organ I
instancji winien wydać w sprawie nowe rozstrzygnięcie, w terminie nie późniejszym
niż miesiąc lub dwa miesiące w sytuacji gdy sprawa ma szczególnie skomplikowany
charakter.
Organ odwoławczy stwierdził w ww. postanowieniu z dnia [...] października
2018 r., iż "Z zebranego materiału dowodowego nie wynika jednak, aby Kierownik
Biura Powiatowego ARiMR w [...] powiadomił Stronę o niezałatwieniu
sprawy w terminie i powiadomił o przyczynach zwłoki w wydaniu decyzji w sprawie
przyznania płatności na rok 2016. Z akt sprawy nie wynika także aby organ I instancji
prowadził czynności wyjaśniające w tej konkretnie sprawie.".
W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie wypowiedział się co do tego, czy
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wykonał wytyczne
zawarte w cytowanej decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. uchylającej decyzję
Kierownika BP w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia
bezpośredniego Nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. i przekazującą sprawę
do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Nie sposób nie zauważyć, iż organ II instancji rozpatrując ponownie odwołanie
Skarżącego od decyzji organu I instancji, nie tylko nie zbadał czy wykonano jego
własne wytyczne co do sposobu procedowania z wnioskiem Skarżącego o płatność,
ale również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odwołał się do dowodów, które
powinny być mu znane również na dzień wydawania pierwszej decyzji po odwołaniu
Strony w dniu [...] kwietnia 2017 r.
I tak organ odwoławczy przywołał w zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia
2019 r. zdjęcie Google Earth datowane na dzień 16 września 2016 r., jak również
zdjęcie Google Earth zaprezentowane przez Skarżącego w pierwszym odwołaniu z
dnia 31 marca 2017 r.
Budzi zdziwienie dlaczego dopiero w ponownym postępowaniu odwoławczym
w 2019 r. Dyrektor ARiMR uznał za zasadne sięgnięcie do tych dowodów i ich
szczegółową analizę porównawczą, skoro były one znane i istniały w trakcie
postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2017 r.
Podobne uwagi dotyczą oparcia rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku
Skarżącego o płatności bezpośrednie na ortofotomapie z dnia 18 maja 2017 r. Sąd
podziela stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w decyzji z dnia [...]
kwietnia 2017 r., iż ortofotomapa działki ewidencyjnej znajdująca się w systemie
informacji geograficznej stanowi dowód, na podstawie którego należy, dokonać
weryfikacji powierzchni uprawnionej do przyznania płatności w ramach danej działki
ewidencyjnej. Jednakże, przy wydaniu decyzji w zakresie przyznawania płatności,
organy administracji nie mogą przyjmować wyznaczonej na podstawie ortofotomapy
powierzchni ewidencyjno-gospodarczej, bezkrytycznie. A właściwym sposobem - jak
to słusznie wskazał Dyrektor ARiMR w decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. – "było
przeprowadzenie weryfikacji terenowej powierzchni PEG na działkach zgłaszanych
przez rolnika, szczególnie w kontekście twierdzeń Strony oraz fotografii spornego
obszaru zawartych w piśmie odwoławczym".
W odpowiedzi na skargę stwierdza się, iż "w ocenie organu odwoławczego
przeprowadzenie wizytacji w terenie, w momencie kiedy od roku 2016 upłynęło 2
lata, nie byłoby miarodajne. Podnieść zaś należy, że strona w prowadzonym
postępowaniu przed organem I instancji oraz w treści składanych odwołań nie
wnosiła o przeprowadzenie takiej wizytacji".
Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko organu II instancji jest po pierwsze
sprzeczne z wytycznymi tegoż organu zawartymi w przywołanej wielokrotnie decyzji
z dnia [...] kwietnia 2017 r., a po drugie po cóż Skarżący miałby żądać
przeprowadzenia wizytacji w terenie, skoro zlecił to już organ nadzoru nad
Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w [...].
Strona miał prawo oczekiwać wykonania zaleceń organu odwoławczego. W
realiach niniejszej sprawy można z dużą dozą prawdopodobieństwa uznać, iż
wniosek Skarżącego o wizytację byłby zignorowany przez organ I instancji, tak jak
zalecenia organu II instancji.
Sąd przypomina, iż w postępowaniu w przedmiocie przyznania płatności w
ramach systemów wsparcia bezpośredniego przepisy postępowania
administracyjnego stosuje się w takim zakresie, w jakim postępowanie to nie zostało
uregulowane w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach
systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.). Zgodnie
treścią art. 3 tej ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w
przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach
indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu
postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności
faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków
będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium
postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im
wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 3 ust.
2 ustawy).
Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby
uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane
przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z
prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na
osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Należy podkreślić, iż prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym
legalność działania organów administracyjnych - w pierwszym rzędzie weryfikowana
poprzez prymat podstawowych zasad postępowania administracyjnego - stanowi
bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej
akceptacji działania aparaty administracji rządowej, jak też samorządowej,
przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego Państwa (vide P. Piszczek:
Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego w świetle orzecznictwa
NSA, Episteme 2008, nr 79, s. 21-54).
W opinii Sądu, nie można uznać, iż organ II stał na straży praworządności w
sprawie z wniosku Skarżącego o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia
bezpośredniego na rok 2016, skoro zaakceptował fakt, że decyzja organu I instancji
została wydana z naruszeniem prawa procesowego, a w szczególności organ nie
wykonał wytycznych organu odwoławczego zawartych w decyzji z dnia ...kwietnia
2017 r.
W rozpatrywanej trudno również uznać, iż organ odwoławczy zapewnił Stronie
czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji, umożliwił
wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,
skoro wskazane powyżej mapa Google Earth i ortofotomapa z dnia 18 maja 2017 r.
nie były okazane Skarżącemu pomimo dwóch postępowań odwoławczych w sprawie,
a już po pierwszym w 2017 r., powinien był zostać o tych dowodach poinformowany
tak aby mógł się do nich ustosunkować przed organem II instancji, a nie dopiero w
skardze do sądu.
Sąd przypomina również stanowisko organu odwoławczego z decyzji z dnia
[...] kwietnia 2017 r., gdzie wskazano: "Organ odwoławczy wykazując wady
postępowania organu I instancji uznał, że nie zaistniała w sprawie sytuacja
umożliwiająca sanowanie braków pierwszoinstancyjnego postępowania
wyjaśniającego, gdyż powyższe wiąże się z koniecznością ponownej analizy
zebranego w sprawie materiału dowodowego i ponownej analizy prawidłowości
rozstrzygnięcia w przedmiocie płatności. Może to nastąpić jedynie poprzez ponowne
przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji; przeciwne
rozwiązanie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 138 § 2 k.p.a.
(por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Ke 634/09).
Tym samym błędne jest stanowisko organu II instancji zawarte w zaskarżonej
decyzji, iż skoro dowody (mapa Google Earth i ortofotomapa z dnia 18 maja 2017 r.)
te były znane organowi I instancji, lecz ten w uzasadnieniu decyzji nie wspomniał o
nich uznając wyznaczony w systemie informatycznym maksymalny kwalifikowalny
obszar i wskazując ogólnie jakie powierzchnie podlegały wykluczeniu (budynek,
zadrzewienia, obszary nieużytkowane rolniczo), to organ odwoławczy mógł w
zaskarżonej decyzji dokonać sanowania uzasadnienia decyzji organu I instancji.
Rację ma Skarżący podnosząc w skardze, iż "organ odwoławczy nie działał w
sprawie jak organ II instancji, ale niczym organ I instancji od nowa rozpatrujący
sprawę, analizujący dowody i budujący teorię uzasadniającą zaskarżoną decyzję
organu I instancji".
Nie mogą też obciążać Skarżącego zaniedbania organu I instancji dotyczące
wydania decyzji w przedmiocie wniosku o płatność, po uchyleniu decyzji z dnia [...]
lutego 2017 r. Nie dość, że organ I instancji bez żadnych działań w przedmiocie
wniosku, w okresie od kwietnia 2017 r. do listopada 2018 r. prowadził postępowanie
administracyjne, to w istocie oparł się ponownie na analizie ortoobrazów spornych
działek (w tym ponownie na ortofotomapie z 2016 r.). W tym miejscu należy
przypomnieć, iż Dyrektor ARiMR wydając wytyczne wyraźnie stwierdził, iż "analiza
ortoobrazów spornych działek nie przesądza o zasadności wykluczenia powierzchni".
Weryfikacji ustaleń, co do powierzchni działek rolnych służy także kontrola na
miejscu. Jej celem jest ustalenie w sposób jednoznaczny, jaka jest rzeczywista
powierzchnia działki rolnej uprawnionej do płatności (por. wyrok NSA z dnia 6 maja
2015 r., sygn. akt II GSK 824/14, LEX nr 1775180).
W związku z tym wskazać należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie
wyjaśniono w sposób jasny i przekonujący podnoszonych przez Skarżącego
powyższych wątpliwości odnośnie szerokości żywopłotu. Skarżący konsekwentnie
wskazuje, iż żywopłot ma mniej niż 2 m szerokości, ponieważ sam go mierzył.
Podnosi również, że "nie sposób jest udowodnić w materiale pisemnym ile ma
szerokości. Zgodnie z Pierwszą Decyzją Odwoławczą, organ administracji nie
powinien po prostu odrzucić moich twierdzeń w oparciu o jakieś niedostępne mi
zdjęcie. Szerokość żywopłotu jestem w stanie udowodnić na miejscu, bo go
mierzyłem".
Skoro nie było celowe przeprowadzenie wizytacji w momencie kiedy od roku
2016 upłynęło 2 lata, to zaniedbanie organu I instancji nie może negatywnie wpływać
na sytuację prawną obywatela. Jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a
stwierdzoną jest niewielka, to organ odwoławczy wszelkie wątpliwości powinien
interpretować na korzyść rolnika, czego nie zrobił.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela wyrażane w
orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że określona art. 8 k.p.a. zasada
pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji nakazuje szczególnie
starannie uzasadniać te decyzje, w których obywatelowi odmawia się
zadośćuczynienia jego żądaniom, bowiem "obywatel ma być przekonany a nie
pokonany" ma zastosowanie także w sprawach płatności na rzecz rolników. Jej
przestrzeganie jest szczególnie istotne w sytuacjach, kiedy organ uznaje, że obszar
zgłoszony do pomocy jest niezgodny z rzeczywistą powierzchnią uprawnioną do
płatności (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2015 r., II GSK 824/14, LEX nr 1775180).
Bezsporne jest, że na podstawie art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w
ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały wyłączone niektóre z zasad
postępowania dowodowego wynikających z k.p.a., w szczególności zasady w
zakresie rozkładu ciężaru dowodów co do zaistnienia określonych faktów. W ww.
ustawy postanowiono, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z
tego faktu wywodzi skutki prawne. Należy jednak podkreślić, że w tych samych
przepisach ustawodawca zdecydował, iż organ ma stać na straży praworządności,
wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz, na żądanie stron, udzielać im
niezbędnych informacji i zapewnić czynny udziału w postępowaniu.
Obowiązek strzeżenia praworządności, a następnie wyczerpującego
rozpatrzenia materiału dowodowego, oznacza, że ten materiał dowodowy musi
pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na
wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony.
Sąd podkreśla, iż decyzja kasacyjna z dnia [...] kwietnia 2017 r. jest ostateczna
i w sytuacji kiedy nie została wzruszona w ramach nadzwyczajnych trybów, to
Dyrektor ARiMR przy ponownym orzekaniu w niniejszej sprawie - zgodnie z
przepisem art. 110 k.p.a. - jest nią związany co do treści (a zatem i oceny prawnej w
niej wyrażonej) i formy rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2013 r.,
sygn. akt I FSK 1230/12).
Należy uznać, że w sytuacji, gdy organ I instancji nie wykona wskazanych w
uzasadnieniu decyzji kasacyjnej zaleceń wyjaśnienia określonych okoliczności
sprawy, organ odwoławczy ma podstawę do wydania kolejnej decyzji kasacyjnej.
Jeżeli takiej decyzji nie wyda, to powinien w pierwszej kolejności w
uzasadnieniu wydanej decyzji wskazać, dlaczego nie zaistniały przesłanki do
wydania kolejnej decyzji kasacyjnej. W sytuacji kiedy zaś organ odwoławczy
decyduje się na zmianę dotychczas prezentowanego, wydaje się korzystnego dla
Skarżącego stanowiska, to w celu realizacji art. 6 i 8 k.p.a. w związku z art. 11 i art.
107 § 3 k.p.a., obowiązany jest szczegółowo wyjaśnić Skarżącemu, dlaczego
możliwa jest zmiana stanowiska organu odwoławczego w sprawie.
Ponadto, rozpoznając ponownie sprawę organ administracji zapozna
Skarżącego z dowodami w sprawie tj. emailem z dnia 13 listopada 2018 r., zdjęciem
Google Earth datowanym na dzień 16 września 2016 r., ortofotomapą z dnia 18 maja
2017 r.
Nie do zaakceptowania jest taka, jak w niniejszej sprawie sytuacja, kiedy
Kierownik BP ARiMR [...] bez żadnych konsekwencji nie wykonuje
wytycznych wynikających z decyzji kasacyjnej. Natomiast Dyrektor ARiMR ponownie
rozpoznając odwołanie sanuje niejako rozstrzygnięcie organu I instancji, powołując
się na dowody, na które ani nie wskazywał w decyzji kasacyjnej, ani też nie
przedstawiono Skarżącemu celem wypowiedzenia się co do ich treści, zarówno
przed organem I instancji, jak i organem odwoławczym.
Skarżący przez ponad półtora roku oczekiwał na wykonanie wytycznych z
decyzji kasacyjnej. Gdyby nie jego skarga na bezczynność, prawdopodobnie czekał
by znacznie dłużej na orzeczenie Kierownika BP ARiMR [...]. W tej
sytuacji organ administracji musi Skarżącemu udzielać niezbędnych informacji i
zapewnić czynny udziału w postępowaniu, albowiem jakiekolwiek inne działanie
organu ARiMR narusza zasadę praworządności w działaniach Agencji.
Z wyżej powołanych względów, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art.
145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło