V SA/Wa 4180/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi G. sp.z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność; oddala skargę. Skarga z dnia 7 września 2015 r. wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Grupę Producentów Rolnych [...] Sp. z o. o z siedzibą w K. dotyczy postanowienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], którym organ II instancji utrzymał w całości postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] czerwca 2015 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność w ramach działania ,.Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 9 stycznia 2014 r. do 8 stycznia 2015 r. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym ustalonym przez organy obu instancji: Grupa Producentów Rolnych [...] Sp. z o.o., na podstawie decyzji wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego w dniu [...] marca 2012 r., nr [...], o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w okresie od dnia 9 stycznia 2012 r. do 8 stycznia 2017 r., złożyła w dniu [...] marca 2015 r. wniosek o płatność za okres od 9 stycznia 2014 r. do 8 stycznia 2015 r., tj. za trzeci rok korzystania z pomocy. W dniu [...] marca 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję, nr [...], o odmowie przyznania płatności w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, za okres od 9 stycznia 2014 r. do 8 stycznia 2015 r., tj. za trzeci rok korzystania z pomocy, W dniu [...] kwietnia 2015 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek Strony (uzupełniony pismami z dnia [...] kwietnia 2015 r. i [...] maja 2015 r.) o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o płatność. W dniu [...] czerwca 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał postanowienie, nr [...], którym odmówił Grupie przywrócenia terminu na złożenie wniosku o płatność za okres od 9 stycznia 2014 r. do 8 stycznia 2015 r., tj. za trzeci rok korzystania z pomocy. Organ zajął stanowisko, iż termin do złożenia wniosku o przyznanie pomocy jest terminem prawa materialnego i jako taki nie podlega przywróceniu. Niemniej organ I instancji przeprowadził także wywód na gruncie art. 58 kpa, zajmując stanowisko, iż w sprawie nie zaszły pozytywne przesłanki do przywrocenia terminu . Strona, pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. (uzupełnionym pismem z dnia [...] lipca 2015 r.), złożyła zażalenie na postanowienie z dnia [...] czerwca 2015 r., w którym wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu na złożenie wniosku o płatność, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Strona wnosiła także o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka na okoliczność udzielenia błędnej informacji przez pracownika organu I instancji co do terminu złożenia wniosku o płatność i związanych z tym konsekwencjami. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], utrzymał w całości postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] czerwca 2015 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność w ramach działania ,.Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 9 stycznia 2014 r. do 8 stycznia 2015 r. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, iż instytucja przywrócenia terminu, unormowana w Kpa, dotyczy jedynie terminów procesowych. Natomiast 30 – dniowy termin do złożenia wniosku o płatność, określony w § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych'" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 81. poz. 550, z późn. zm.), jest terminem prawa materialnego. Terminem materialnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Wniosek o płatność składa się do oddziału regionalnego Agencji właściwego ze względu na siedzibę grupy w terminie 30 dni od dnia upływu okresu prowadzenia działalności przez grupę tj. 12 miesięcy liczonych od dnia wydania decyzji o wpisie grupy do właściwego rejestru. Paragraf 6 ust. 3 z kolei stanowi, że wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji dyrektora oddziału regionalnego Agencji, która jest wydawana w terminie 90 dni od dnia złożenia wniosku o płatność. Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że płatność za dany rok wypłacana jest na podstawie złożonego wniosku. Niezłożenie wniosku bądź jego złożenie z uchybieniem terminu skutkuje wygaśnięciem prawa do wypłaty płatności za dany okres. Zgodnie z § 6 ust. 2a rozporządzenia z 20 kwietnia 2007 r. właściwy ze względu na siedzibą grupy dyrektor oddziału regionalnego Agencji, na pisemną prośbą grupy, w przypadku gdy grupa uprawdopodobni, że złożenie wniosku o płatność w terminie jest niemożliwe albo znacznie utrudnione z powodu działania siły wyższej lub wystąpienia wyjątkowych okoliczności, o których mowa w art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006, mających wpływ na funkcjonowanie grupy, wydłuża ten termin o czas niezbędny do dokonania tej czynności". Zatem z uwagi na materialny charakter terminu na złożenie wniosku o płatność wprowadzona została możliwość przedłużenia go ze względu na wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006. Organ wskazał, iż Grupa, do czasu upływu 30-dniowego terminu na złożenia wniosku o płatność, nie złożyła stosownego wniosku do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR o jego wydłużenie. Prezes Agencji stwierdził, iż skoro terminy prawa materialnego nie podlegają przywróceniu, zatem instytucja przywrócenia terminu określona w art. 58-59 Kpa, nie ma do nich zastosowania chociaż organ I instancji dokonał prawidłowej analizy niespełnienia przez Stronę przesłanek wskazanych w art. 58 Kpa. Podsumowując organ II instancji wskazał, że chcąc otrzymać pomoc finansową za okres od 9 stycznia 2014 r. do 8 stycznia 201.5 r. Grupa powinna złożyć wniosek o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, do 9 lutego 2015 r. Grupa złożyła ten wniosek w dniu [...] marca 2015 r., a zatem ponad miesiąc po przypisanym prawem terminie. Pismem z dnia [...] września 2015 r. Grupa Producentów Rolnych "[...]" sp. z o.o. w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa ARiMR z dnia [...] sierpnia 2015 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] czerwca 2015 r. Zaskarżonemu postanowieniu Grupa zarzuciła naruszenie: - art. 58 § 1 kpa poprzez: a/ niezastosowanie wskazanego przepisu z uwagi na uznanie terminu do złożenia wniosku o płatność wskazanego w § 6 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 20.04.2007r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej ... (zwanego dalej Rozporządzeniem) za termin materialnoprawny, a nie procesowy, b/ niezastosowanie wskazanego przepisu z uwagi na nieuwzględnienie uprawdopodobnienia braku winy co do terminu złożenia wniosku o płatność w kontekście art. 9 kpa i na zasadzie analogii art. 112 kpa poprzez błędne pouczenie w rozmowie telefonicznej przez pracownika organu I instancji co do terminu złożenia wnioski oraz błędne pouczenie w pisemnej instrukcji wypełniania wniosków o płatność o terminie ich składania, mające wpływ na datę złożenia wniosku o płatność, i w konsekwencji obarczenie skarżącej skutkami nieprawdziwego pouczenia; - art. 7 kpa poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów, przez co nie ustalono okoliczności istotnych dla rozpoznania sprawy przywrócenia terminu :łożenia wniosku o płatność; - art. 8 i 11 kpa poprzez brak wyjaśnienia jakimi przesłankami kierował się organ II instancji uznając, iż błędne pouczenie w instrukcji wypełniania wniosku o płatność nie uprawdopodabnia braku winy po stronie skarżącej. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od strony przeciwnej na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Grupa podniosła, iż zaskarżonym postanowieniem organ II instancji naruszył art. 58 § 1 kpa poprzez uznanie terminu do złożenia wniosku o płatność wskazanego w § 6 ust. 2 rozporządzenia za termin materialnoprawny, a zatem nie podlegający przywróceniu. Takie stanowisko, zdaniem Skarżącej nie znajduje uzasadnienia ani w treści przepisu ani w orzecznictwie. Na potwierdzenie swego stanowiska Grupa przywołała orzeczenie NSA z dnia 22 listopada 2012 r. (sygn. akt II GSK 1728/11), w którym Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu, że przepisy § 6 ust 1 i 2 rozporządzenia z 2007 r. jak i § 5 ust 2 i 3 rozporządzenia z 2004 r. należą do unormowań materialnoprawnych. W konsekwencji Skarżąca, stojąc na gruncie art. 58 § 1 kpa, nie podzieliła stanowiska organów obu instancji, że nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o płatność. Powołała się na błędne pouczenie ustne przez pracownika organu oraz w instrukcji wypełniania wniosków o płatność o terminie ich składania, co miało wpływ na datę złożenia przez nią wniosku o płatność, a w konsekwencji obarczenie jej skutkami nieprawdziwego pouczenia. Według Skarżącej, jej działania powinny być zweryfikowane w kontekście zachowania należytej staranności dla zachowania terminu. W odpowiedzi na skargę organu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.). Rozpoznając sprawę w aspekcie legalności Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna. Termin, w jakim należy złożyć wniosek o płatność w ramach pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych objętej programem rozwoju obszarów wiejskich reguluje § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zgodnie z którym, środki z tytułu pomocy wypłacane są na wniosek grupy złożony w terminie 30 dni od dnia upływu okresu prowadzenia działalności przez grupę tj. 12 miesięcy liczonych od dnia wydania decyzji o wpisie grupy do właściwego rejestru. Paragraf 6 ust. 3 cytowanego powyżej rozporządzenia stanowi, że wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji dyrektora oddziału regionalnego Agencji, która jest wydawana w terminie 90 dni od dnia złożenia wniosku o płatność. Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że płatność za dany rok kalendarzowy wypłacana jest na podstawie złożonego wniosku. Niezłożenie wniosku bądź jego złożenie z uchybieniem terminu skutkuje wygaśnięciem prawa do wypłaty płatności za dany okres. Zatem uchybienie terminowi do złożenia wniosku o płatność powoduje wywołanie określonych skutków w sferze uprawnień i obowiązków strony kształtowanych materialnym stosunkiem administracyjnoprawnym. W związku z powyższym termin, o którym mowa w § 6 ust. 2 rozporządzenia, należy uznać za termin materialny. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Tak więc termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego, zaś konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Ustalenia faktyczne organu, iż w rozpoznawanej sprawie termin na złożenie wniosku o płatność za okres od 9 stycznia 2014 r. do 8 stycznia 2015 r., upłynął w dniu 9 lutego 2015 r. są prawidłowe. Skarżąca Grupa złożyła wniosek o płatność w dniu [...] marca 2015 r., uchybiając tym samym terminowi do jego złożenia. Bezsporne jest, iż Spółka nie złożyła wniosku w trybie § 6 ust. 2a rozporządzenia o wydłużenie terminu o czas niezbędny do dokonania czynności z uwagi na okoliczności uniemożliwiające złożenie wniosku w terminie. Stojąc na stanowisku materialnoprawnego charakteru terminu z § 6 ust. 2 rozporządzenia Sąd nie odnosi się o rozważań organów i zarzutów Strony na gruncie art. 58 kpa. Sąd ma wiedzę, iż kwestia charakteru terminu przewidzianego regulacją § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. była przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego i że orzecznictwo nie jest jednolite. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, stojąc na stanowisku materialnoprawnego charakteru tego terminu odwołuje się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2015 r., sygn. II GSK 2134/14, w którym NSA dokonując niejako przeglądu orzeczeń i rozważając charakter terminu określonego w § 6 rozporządzenia MRiRW z dnia 20 kwietnia 2007 r. stwierdził, że przy ocenie charakteru (procesowego czy też materialnego) terminu uwzględnienia wymaga nadto kontekst normatywny przepisu określającego ten termin. Wobec powyższego zauważył, że kwestię pomocy udzielanej grupie producentów – przez ukształtowanie ich uprawnienia - reguluje § 3-5 rozporządzenia z 20 kwietnia 2007 r. Wypłata zaś tej pomocy - dokonywana także na podstawie decyzji - jest regulowana cytowanym wyżej § 6. W tym stanie rzeczy za zasadne uznał przyjęcie, że wniosek o płatność z jednej strony inicjuje postępowanie, jednocześnie dotyczy jednak pomocy już przyznanej, co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia, iż "Żadną miarą nie można się zaś zgodzić z autorem skargi kasacyjnej, że termin przewidziany § 6 ust. 2 rozporządzenia ma charakter terminu instrukcyjnego/porządkowego." Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i oddalił ją z mocy art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.