V SA/Wa 420/10

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. S. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (... Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B.) z dnia ... kwietnia 2009 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych p o s t a n a w i a: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi E. S. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż prowadzi ... hektarowe gospodarstwo położone na bardzo słabych glebach. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie, co w sytuacji samotnego prowadzenia gospodarstwa ma kluczowe znaczenie dla jego funkcjonowania. Zachodzi też konieczność wynajmu pracowników do ciężkich i skomplikowanych prac. Z tego też powodu został zmuszony do ograniczenia produkcji do mniej pracochłonnej, a tym samym mniej dochodowej. Rok 2009 cechował się szybkim wzrostem cen środków do produkcji rolnej i spadkiem cen produktów rolnych. Skarżący zamieszkuje w domu drewnianym o pow. ... m², nie posiada innych nieruchomości ani przedmiotów wartościowych, jak również oszczędności pieniężnych. Budynki w gospodarstwie są stare i niefunkcjonalne, co ogranicza rozwój hodowli zwierząt, a praca w takich warunkach jest ciężka, a efekty niskie. Budynki wymagają remontów. Dochody skarżącego wynoszą około ... zł i pochodzą ze sprzedaży mleka oraz świadczenia rentowego. Skarżący opłaca energię – ... zł, telefon – ... zł oraz wodę. W lutym br. padła mu krowa o wartości ... zł, powodując znaczną stratę gospodarczą. Dochody skarżącego ze sprzedaży mleka są zajęte przez komornika. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wskazał, iż miesięcznie na utrzymanie wydaje około ... zł, a na opłacenie kosztów utrzymanie domu około ... zł. Uzyskuje dopłaty do gruntów rolnych – za rok 2008 w marca 2009 r. otrzymał .... zł. Wydatki związane z zatrudnianiem osób do pomocy w gospodarstwie maja charakter sezonowy i wynoszą około ... zł miesięcznie. Skarżący ponosi także wydatki na zakup części zamiennych do maszyn, remonty maszyn, koszty usług, leczenia własnego i zwierząt, zakup środków produkcji rolnej i wiele innych. Skarżący podniósł, iż urząd gminy odmówił mu wydania zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego wskazał jednak, iż jego gospodarstwo ma ... ha przeliczeniowych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Z uwagi na wyjątkowy charakter prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. W sytuacji, gdy strona posiada jakiekolwiek środki majątkowe lub finansowe powinna partycypować w kosztach postępowania. Jednocześnie zakres w jakim zostaje przyznane prawo pomocy zależy od rzeczywistej potrzeby, która podlega ocenie przy uwzględnieniu możliwości finansowych strony. W związku z powyższym zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono z uwzględnieniem obciążeń finansowych, jakie będzie zobowiązany ponieść w toczącym się postępowaniu oraz jego możliwości finansowych. Biorąc powyższe pod uwagę oraz kierując się celem instytucji prawa pomocy jakim jest zapewnienie stronie dostępu do sądu należało uznać, iż wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, nie jest natomiast zasadny w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący prowadzi gospodarstwo rolne dużych rozmiarów (...ha), z którego roczne dochody szacuje się w wysokości ... zł (... ha przeliczeniowych x 2056 zł - przeciętny roczny dochód z 1 ha). Ponadto uzyskuje on pomoc w postaci dopłat do gruntów i upraw – za rok 2008 r. - ponad ... zł. Skarżący uzyskuje również zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej oraz rentę z tytułu czasowej niezdolności do pracy (... zł miesięcznie), co potwierdza nadesłany wyciąg z rachunku bankowego. Skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu, prowadzi sam gospodarstwo domowe. Wysokość uzyskiwanych dochodów, pomimo konieczności zatrudniania do pomocy pracowników sezonowych (koszt ... zł miesięcznie) oraz z uwzględnieniem wskazanych kosztów utrzymania i opłacenia mieszkania daje możliwość poniesienia przewidywanych kosztów sądowych, które w przedmiotowej sprawie nie są wysokie. Zauważyć należy, iż na obecnym etapie postępowania skarżący zobowiązany będzie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Porównując natomiast jego sytuację majątkową z obciążeniem finansowym wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.