V SA/Wa 420/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2011 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę. W dniu [...] listopada 2007 r. do P. Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął złożony przez E. S. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych". Wnioskowi został nadany numer [...]. Weryfikacja wniosku Skarżącego wykazała, że wymaga on uzupełnienia braków formalnych, dlatego też pismem z dnia [...] października 2008 r. (data otrzymania [...].10.2008r.) Zastępca Kierownika Biura Wsparcia Inwestycyjnego P. Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych w postaci m.in. potwierdzenia tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego, wyjaśnienia rozbieżności w powierzchni użytków rolnych oraz poprawienia planu rozwoju gospodarstwa. W wezwaniu wskazano termin uzupełnienia na 21 dni kalendarzowych od dnia otrzymania pisma. W odpowiedzi na wezwanie E.S. nadesłał pismo, w którym zwrócił się o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków wniosku z uwagi na trudności w zgromadzeniu wszelkich niezbędnych dokumentów, na które otrzymał odpowiedź w postaci przedłużenia terminu do uzupełnienia wniosku do dnia [...] stycznia 2009 r. Następnie w dniu [...] stycznia 2009r. (data wpływu do Oddziału Regionalnego ARiMR) wnioskodawca złożył m.in. uzupełniony (poprawiony) wniosek oraz plan rozwoju gospodarstwa, akt notarialny z [...].02.2008 r. i zawiadomienie o wpisie do księgi wieczystej [...] z dnia [...].02.2008 r. Z uwagi na nieuzupełnienie wniosku zgodnie z pismem z [...] października 2008 r., P. Oddział Regionalny ARiMR w wezwaniu z [...] stycznia 2009 r. ponownie zobowiązał zainteresowanego do uzupełnienia braków wniosku, wskazując jednocześnie na nieprawidłowości w złożonych przez wnioskodawcę dokumentach. W szczególności wezwano skarżącego do złożenia dokumentów potwierdzających zgodnie z instrukcją tytuł prawny do gospodarstwa oraz do wyjaśnienia rozbieżności między powierzchnią gospodarstwa podaną we wniosku w tabeli III.A a powierzchnią podaną w planie rozwoju gospodarstwa. Skarżący otrzymał wezwanie w dniu [...] lutego 2009 r. W związku z otrzymanym wezwaniem, E. S. zwrócił się ponownie z prośbą o przedłużenie terminu do złożenia stosownych dokumentów. Organ, przychylając się do wniosku zainteresowanego poinformował, iż przedłużony termin do złożenia niezbędnej dokumentacji upływa w dniu [...] marca 2009 r. We wskazanym terminie do ARiMR wpłynęło uzupełnienie wniosku w postaci 1. strony wniosku i strony określającej zestawienie rzeczowo-finasowe operacji. Wnioskodawca dostarczył do Agencji również odrębnym odręcznym pismem wyjaśnienie, że: 1. działka nr [...] nie jest już jego własnością i została błędnie ujęta we wniosku, 2. działki nr [...] i [...] nie są obecnie w użytkowaniu wnioskodawcy, nie jest ich posiadaczem i nie wnioskuje o dopłaty, 3. powierzchnia działki nr [...], ewidencyjna i rzeczywista wynosi [...] ha, a dane zawarte tabeli III.A. tj. [...] są błędne, 4. powierzchnia ewidencyjna i rzeczywista działki nr [...] wynosi [...] ha, 5. powierzchnia ewidencyjna i rzeczywista działki nr [...] wynosi [...] ha, natomiast we wniosku "obszarowym" podawał "do 2 miejsc po przecinku i stąd różnica", 6. powierzchnia rzeczywista działki nr [...] wynosi [...] ha, a ewidencyjna [...] ha. Wnioskodawca nie dokonał w tym terminie innych uzupełnień treści wniosku czy planu rozwoju gospodarstwa, nie dostarczył też wszystkich dokumentów wskazanych dwoma wezwaniami Agencji. Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. P. Oddział Regionalny ARiMR odmówił przyznania wnioskowanej przez E. S. pomocy. Organ wskazał, że wniosek zainteresowanego nie został uzupełniony w zakresie wskazanym w wezwaniach z dnia [...] października 2008 r. i [...] stycznia 2009 r. Dalej wyjaśniono, iż zgodnie z treścią § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 193, poz. 1397, ze zm.) jeżeli wnioskodawca, pomimo ponownego wezwania do usunięcia braków, nie usunął wszystkich braków w terminie, Agencja nie przyznaje pomocy. Następnie wskazano, iż wnioskodawca był dwukrotnie wzywany do uzupełnienia wniosku, miał dwukrotnie wydłużany termin do uzupełnienia, ale nie dostarczył dokumentów potwierdzających tytuł prawny do gospodarstwa, jak również poprawionych stron z Planu Rozwoju Gospodarstwa. Wobec powyższego organ, w oparciu o treść § 14 ust. 5 ww. rozporządzenia, odmówił przyznania pomocy. Skarżący odebrał pismo w dniu [...] kwietnia 2009 r. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. (data wpływu do P. Oddziału Regionalnego ARiMR) E. S. zwrócił się do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Wskazał, że złożony przez niego wniosek spełniał wszystkie określone przepisami prawa wymogi i nieprawdą jest, iż brakuje niezbędnych dokumentów. W szczególności Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem, że nie dostarczył dokumentów potwierdzających własność gospodarstwa rolnego, gdyż złożył do Agencji postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia [...].09.2001 r. w sprawie [...] o dział spadku, postanowienie PBN w W. z dnia [...].05.1980 r. o założeniu księgi wieczystej [...] oraz akty notarialne z dnia [...].11.2003 r. , [...].07.2007 r., [...].07.1996 r. i [...].02.2008 r. Ponadto w dniu [...].03.2009 r. w siedzibie Agencji poprawił plan rozwoju gospodarstwa. W piśmie datowanym [...] września 2009 r. organ udzielił odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu pisma wskazano, iż w myśl § 14 ust. 3 rozporządzenia jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie spełnia innych niż określone w ust. 1 i 2 wymagań Agencja wzywa wnioskodawcę w formie pisemnej do usunięcia braków w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania. Jednocześnie w myśl § 14 ust. 4 rozporządzenia, jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania do usunięcia braków, nie usunął w terminie wszystkich braków Agencja wzywa ponownie wnioskodawcę do ich usunięcia. Jeżeli i wówczas nie zostaną one uzupełnione, Agencja nie przyznaje pomocy. W szczególności Agencja wskazała, że nie zostały dostarczone tytuły prawne do działek nr ewid. [...], ponadto nie dostarczono poprawionych stron Planu Rozwoju Gospodarstwa. Pismo to skarżący otrzymał w dniu [...] września 2009 r. Skargą z dnia [...] stycznia 2010 r. skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po przywróceniu Skarżącemu postanowieniem tut. Sądu z dnia 15 marca 2010 r. terminu do wniesienia skargi, E. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu Dyrektora ARiMR P. Oddziału Regionalnego w B. z dnia [...] kwietnia 2009r. i o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż w wyznaczonym przez organ terminie złożył wszystkie wymagane dokumenty, a w planie rozwoju gospodarstwa dokonał stosownych poprawek. Mimo to jego wniosek został odrzucony. Wskazał, że Agencja naruszyła przepis art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego przez odmowę uznania prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...].09.2001 r. w sprawie [...] jako tytułu prawnego do działek [...] położonych w obrębie wsi P. gmina K. Agencja naruszyła prawo nie przyznając mu pomocy finansowej, podczas gdy spełniał wszystkie przewidziane prawem warunki. Ustosunkowując się w odpowiedzi na skargę do powyższych zarzutów organ wyjaśnił, iż z uwagi na fakt, że złożony przez skarżącego wniosek z dnia [...] listopada 2007 r. był niekompletny i nieprawidłowo wypełniony, pismem z dnia [...] października 2008 r. organ wezwał wnioskodawcę do przedłożenia kompletnej, prawidłowej dokumentacji i należytego wypełnienia wniosku. Następnie, po przedłużeniu terminu, w dniu [...] stycznia 2009 r. wnioskodawca złożył dokumenty, które jednak okazały się niewystarczające. Wobec powyższego organ, pismem z [...] stycznia 2009 r. ponownie zwrócił się do zainteresowanego o dostarczenie wymaganych dokumentów. Jednakże - mimo kolejnego przedłużenia terminu do [...] marca 2009 r. – E. S. nie przedstawił tytułu prawnego do gospodarstwa, na którym będzie realizowana inwestycja, ponadto nie dostarczył poprawionych stron Planu Rozwoju Gospodarstwa. Wobec powyższego organ wniósł o oddalenie skargi, gdyż na podstawie § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. prawidłowo odmówił przyznania pomocy. W dniu 4 marca 2010 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącego – radca prawny D. K. – dokonała sprecyzowania skargi w imieniu swojego mandanta. Wskazano, że stanowisko Agencji narusza przepisy prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisu: • art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju w związku z treścią § 2 ust. 1 pkt 1 i § 6 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 17.10.2007 r. poprzez nieprzyznanie pomocy wnioskodawcy mimo spełnienia przez niego wszystkich warunków, jakie prawo stawia wnioskowi, jak i wnioskodawcy • oraz art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju w związku z treścią § 14 ust. 5 i § 2 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 17.10.2007 r. poprzez jego błędną interpretację i zastosowanie, że wnioskodawca może wykazać posiadanie gruntu wyłącznie aktualnym odpisem księgi wieczystej i brak odpisu księgi wieczystej dla nieruchomości objętej wnioskiem uzasadnia odmowę przyznania pomocy z powodu niespełnienia prawnych warunków jej przyznania. Ponadto wskazano naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 22 ust. 2 w związku z art. 21 ust. 2 pkt 1, 2, 3 i ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy oraz brak wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego i normami prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie Sąd zwraca uwagę, że tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach wymienionego działania reguluje rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1), ustawa z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm., dalej: ustawa) oraz wydane na podstawie upoważnienia w niej zawartego rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. - w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 193, poz. 1397, dalej: rozporządzenie). Rozpoznawana sprawa dotyczy wniosku Skarżącego o przyznanie pomocy w ramach działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych PROW 2007 - 2013" rozpatrywanego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. Jak wynika z art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy pomoc jest przyznawana na wniosek m. in. osoby fizycznej, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy. Z kolei stosownie do § 14 ust. 3 rozporządzenia jeżeli wniosek nie spełnia innych niż określone w ust. 1 i 2 wymagań, Agencja wzywa wnioskodawcę w formie pisemnej, do usunięcia braków formalnych w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. Jednocześnie, w myśl § 14 ust. 4 rozporządzenia: "jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania do usunięcia braków, nie usunął w terminie: 1. żadnego z braków, Agencja nie przyznaje pomocy (...); 2. wszystkich braków, Agencja wzywa ponownie wnioskodawcę w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. " Zgodnie zaś z § 17 rozporządzenia Agencja na uzasadnioną prośbę wnioskodawcy może wyrazić zgodę na przedłużenie terminu wykonania przez wnioskodawcę określonych czynności w toku postępowania. Stosownie do art. 22 ust. 2 ww. ustawy do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 21 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Natomiast zgodnie z art. 22 ust. 3 powyższej ustawy, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Jak wcześniej wskazano, wnioskodawca dwukrotnie był wzywany do dokonania uzupełnień wniosku i dwukrotnie, na jego prośbę przedłużano mu termin do dokonania uzupełnień, mimo to nie zostały uzupełnione wymagane dokumenty oraz poprawiono wszystkich koniecznych załączników do wniosku, zatem nie zostały spełnione wszystkie wymagania formalne do przyznania pomocy. Pierwszym z braków, który stał się podstawą od odmowy przyznania pomocy był brak dokumentów potwierdzających prawo własności do działek [...] położonych w obrębie wsi P. gmina K. Wnioskodawca w odniesieniu do tych nieruchomości był wzywany do przedłożenia odpisów z ksiąg wieczystych lub potwierdzenia, że złożył wniosek o dokonanie wpisu do księgi danych wynikających z treści postanowienia sądu o podziale spadku. Należy zwrócić uwagę na fakt, że wnioskodawca do wniosku załączył postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia [...].09.2001 r. w sprawie [...] o podziale spadku, w którego skład wchodziły działki nr [...]. Strona posiadała ów dokument od ponad 6 lat, nie złożyła jednak wniosku do sądu powszechnego o dokonanie wpisu do księgi wieczystej. Sąd analizując wskazane powyżej przepisy stwierdza, że zarzut podniesiony w uzupełnieniu skargi zasługuje na uwzględnienie, albowiem w świetle przepisów prawa unijnego, ustawy o wspieraniu rozwoju, jak również rozporządzenia osoba fizyczna wnioskująca o przyznanie pomocy w ramach działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych PROW 2007 - 2013" musi wykazać się posiadaniem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego w rozumieniu Kodeksu cywilnego – co wynika wprost z § 2 ust. pkt 1 rozporządzenia, żaden przepis prawa wymienionych aktów prawnych nie wskazuje zaś na obowiązek przedkładania organom Agencji aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych lub potwierdzenia o złożeniu do sądu wniosku o dokonanie wpisu do księgi danych wynikających z treści postanowień sądu o podziale spadku, o nabyciu spadku czy aktów notarialnych. Dopiero w "Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych" dla wersji wniosku PROW na lata 2007 – 2013" można znaleźć zapis informujący o takim obowiązku, wskazany w treści: II. Załączniki dotyczące prowadzonej działalności oraz operacji w punkcie 14. Dokument potwierdzający tytuł prawny do gospodarstwa, w którym będzie realizowana operacja. Tym samym należy stwierdzić, że żądanie przez Agencję od wnioskodawcy dokumentów w postaci odpisów z ksiąg wieczystych lub potwierdzenia, że złożył wniosek o dokonanie wpisu do księgi danych wynikających z treści postanowienia sądu o podziale spadku - na potwierdzenie samoistnego posiadania gospodarstwa rolnego - wykraczało poza ramy zakreślone przepisami powszechnie obowiązującego prawa i nie mogło stanowić w świetle cytowanych wcześniej przepisów powodu do odmowy przyznania pomocy. Kolejnym - wskazanym przez Agencję w piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. - nieusuniętym brakiem była niespójność między wykazem działek ewidencyjnych - w tabeli III.A. wniosku, a tabelą 2.1 stanowiącą załącznik do Planu Rozwoju Gospodarstwa. Analogicznie do wcześniej wymienionych uchybień, już w pierwszym wezwaniu wskazano na nieczytelność danych zawartych w Planie Rozwoju Gospodarstwa. Z akt sprawy wynika, że złożone w wyniku tego wezwania przez wnioskodawcę formularze w dalszym ciągu zawierają zarzucaną niezgodność. Zgodnie z tabelą III.A wniosku, złożoną przez wnioskodawcę w dniu[...] stycznia 2009 r., a zawierającą Informację o powierzchni działek ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa, którego dotyczy operacja objęta wnioskiem: 1. wnioskodawca wskazał działki o nr [...] (powierzchnia użytków rolnych [...] ha przy powierzchni rzeczywistego użytkowania [...] ha) i [...] (powierzchnia użytków rolnych [...] ha przy powierzchni rzeczywistego użytkowania [...] ha); 2. działka nr [...] ma podaną wartość ewidencyjną [...] ha, powierzchnię użytków rolnych [...] ha przy powierzchni rzeczywistego użytkowania [...] ha; 3. działka nr [...] ma podaną wartość ewidencyjną [...] ha, powierzchnię użytków rolnych [...] ha przy powierzchni rzeczywistego użytkowania [...] ha; 4. działka nr [...] została odręcznie wykreślona przez wnioskodawcę. Łączna powierzchnia użytków rolnych została określona na [...] ha, przy powierzchni rzeczywistego użytkowania [...] ha. Natomiast z Planu Rozwoju Gospodarstwa (tabela 2.1. Użytki rolne w gospodarstwie w roku bazowym - wg użytkowanej powierzchni), również złożonego przez wnioskodawcę w dniu [...] stycznia 2009 r., wynika powierzchnia [...] ha. Nawet biorąc pod uwagę treść pisma, które w dniu [...] marca 2009 r. E. S. złożył w siedzibie Agencji, należy wskazać, że nie dokonał on stosownych poprawek w treści wymienionych powyżej dwóch dokumentów, stanowiących integralną część wniosku. Treść pisma, złożonego przez wnioskodawcę, można traktować jedynie informacyjnie, bowiem zgodnie z art. 10 ust. 1 i art. 29 ust. 1 pkt 1 ppkt a) i b) ustawy oraz § 1 pkt 2 i § 14 ust. 1, 3 4 i 5 rozporządzenia jeżeli wniosek, którego treść określa Minister na podstawie upoważnienia ustawowego, nie został wypełniony we wszystkich wymaganych pozycjach – Agencja nie przyznaje pomocy. W rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie wypełnił i nie poprawił prawidłowo wszystkich wymaganych przepisami prawa powszechnie obowiązującego elementów wniosku w postaci tabeli III.A. oraz Planu Rozwoju Gospodarstwa. Z tych wszystkich przyczyn należy stwierdzić, iż ocena wniosku Skarżącego o przyznanie pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" dokonana przez Agencję nie narusza prawa. Uchybienia i braki wniosku podlegające usunięciu zostały objęte dwoma wezwaniami organu, zgodnie z § 14 ust. 3 i 4 pkt 2 rozporządzenia, wobec ich nieusunięcia przez wnioskodawcę organ zgodnie z prawem – na podstawie § 14 ust. 5 rozporządzenia – odmówił przyznania pomocy. Sąd ponadto stwierdza, że ocena dokonana przez Agencję była dokonana z poszanowaniem zasad postępowania w takich sprawach określonych w art. 21 i 22 ustawy z 7 marca 2007 r., nie naruszała też mających zastosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Ocena ta była wyczerpująca i nie przekraczała zasad dopuszczalnej swobody w ocenie materiału dowodowego. Dlatego też skarga jako pozbawiona podstaw, na podstawie art.151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.