V SA/Wa 4234/15

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "R[...]" R. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy R. G. (dalej: "Skarżący", "Strona") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnią córką, a podstawę utrzymania rodziny stanowi dochód w łącznej wysokości 8.291,16 zł, w tym z tytułu wykonywania pracy w wysokości 1.291,16 zł oraz sprawowania funkcji Prezesa Zarządu w wysokości od 1.500 zł do 7.000 zł. Skarżący nie wykazał żadnego majątku nieruchomego. Wskazał, że spłaca kredyt bankowy w wysokości 75.000 zł (zaciągnięty na zakup samochodu). Do stałych wydatków zaliczył opłatę czynszową (1.700 zł), ubezpieczenie zdrowotne (190 zł), opłatę telefoniczną (130 zł), alimenty (200 zł) oraz spłatę kredytu (1.028,59 zł). Wykazał również oszczędności w wysokości 30.000 zł oraz wyjaśnił, że utrzymuje córkę. Odpowiadając na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów oraz przedstawienia dodatkowych informacji Skarżący przedstawił umowę o pracę na stanowisku magazyniera, protokół z posiedzenia zgromadzenia wspólników - powołanie na stanowisko Prezesa, protokół z posiedzenia - ustanowienie wysokości wynagrodzenia Prezesa, cztery wyciągi bankowe - przelewy wynagrodzenia prezesa, KW od marca do grudnia - wypłata gotówkowa wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę, dwa ostanie rachunki telefoniczne, zawiadomienie o wysokości czynszu, polisę ubezpieczenia inwestycyjnego córki, umowę kredytową samochodu i ostatnią wpłatę raty, wyciąg z konta potwierdzający wpłaty na konto byłej żony związane z utrzymaniem córki, potwierdzenie opłaty za kurs języka angielskiego dla córki, PIT-36L za 2014r), wyciąg z konta od 01.08.2015r. do 31.12.2015r. Skarżący wyjaśnił, że w 2013 r. nie uzyskał dochodu, obecnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w Ł. w mieszkaniu należącym do zmarłej matki (sprawy spadkowe nie są uregulowane). Opłaty związane z mieszkaniem miesięcznie wynoszą: czynsz - 678 zł, opłata za komórkę - 35 zł, opłata za energię przeciętnie - 100 zł, ochrona bloku - 59 zł. Wyjaśnił, że jego córka mieszka z matką, a od piątku do poniedziałku przebywa ze Skarżącym. Do miesięcznych wydatków zaliczył: obiady córki w szkole (od 150 zł do 160 zł), alimenty - 200 zł, korepetycje z muzyki - 120 zł, kurs języka angielskiego dla córki - 149 zł, kredyt samochodowy - 1028 zł, paliwo - od 1500 zł do 2000 zł, rachunek telefoniczny - od 130 zł do 170 zł, prowadzenie biura firmy R[...]w W. - 295 zł, ubezpieczenie córki 300 zł, wyżywienie - od 1500 zł do 2000 zł, wypoczynek córki - obóz zimowy (890 zł) oraz obóz letni (1.400 zł), ubrania dla córki – (średnio 300 zł - 400zł cztery razy w roku), książki do szkoły, gitara -1500 zł (córka uczęszcza do szkoły muzycznej). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Oceniając wniosek zgodnie z powyższymi regulacjami, uznać należało, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem Skarżący nie wykazał tego, że spełnia ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przed wyłożeniem motywów dla których odmówiono przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W przedmiotowej sprawie rozpoznanie skargi zależy od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 4.587 zł. Z przedstawionych informacji wynika, że Skarżący uzyskuje miesięczny dochód z tytułu wykonywanej pracy w wysokości 1.291,16 zł oraz z tytułu sprawowanej funkcji Prezesa Zarządu w przedziale od 1.500 zł do 7000 zł. Skarżący przedstawił protokół z posiedzenia Zgromadzenia Wspólników Spółki A[...] Sp. z o.o. - ustanowienie wysokości wynagrodzenia Prezesa na którym podjęto uchwałę w sprawie ustanowienia wynagrodzenia Prezesa Zarządu w wysokości 7.000 zł miesięcznie. Przyjąć więc należy, że Skarżący uzyskuje dochód w wysokości 8.291,16 zł. Skarżący nie wykazał majątku a miesięczne wydatki oszacował na kwotę 3.249 zł zaliczając do nich spłatę kredytu, alimenty, ubezpieczenie zdrowotne, telefon, czynsz. Bardzo istotne jest również, że Skarżący posiada oszczędności w wysokości 30.000 zł. Już wskazana okoliczność, tj. wysokie oszczędności, wyklucza możliwość zwolnienia Skarżącego z kosztów sądowych, w tym z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego (4.587 zł). Wskazać również należy, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy znaczenie mają jedynie wydatki niezbędne, konieczne do zaspokojenia podstawowych potrzeb wnioskodawcy i jego rodziny. Nie wydaje się zasadne zaliczenie do niezbędnych kosztów utrzymania rodziny wydatków na nieobowiązkowe ubezpieczenie córki (300 zł), wątpliwości dotyczą również wydatków na dodatkowe zajęcia szkolne (korepetycje z muzyki, kurs języka angielskiego), a to w związku z bezpłatnym kształceniem w szkołach publicznych oraz kosztów spłaty kredytu na zakup samochodu (rata wynosi 1.028 zł). Ponadto zwrócić uwagę należy, że z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego za okres od 1 sierpnia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. wynika, że w okresie 5 miesięcy konto Skarżącego zostało obciążone w łącznej wysokości 71.999,17 zł, wpływy wyniosły natomiast 72.631,25 zł. Wysokość obrotów na rachunku bankowym nie wskazuje, że Skarżącego można traktować jako osobę ubogą, niezdolną do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny. Wskazuje na powyższe również przedstawione zeznanie podatkowe PIT-36L za 2014 r. z którego wynika, że Skarżący uzyskał dochód w wysokości 225.205,57 zł. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Skarżący nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający aby zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko w wypadku, gdy wnioskodawca nie dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi lub jeśli zapłata kosztów postępowania sądowego mogłaby spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów postępowania nie może być brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.