V SA/Wa 425/07

WyrokWSA w Warszawie2007-07-10

Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Małgorzata Rysz, Piotr Kraczowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawczyni?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Brak było przesłanek do umorzenia wynikających z przepisów o całkowitej nieściągalności, a także nie wykazano, aby zapłata zadłużenia pociągnęłaby za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej. Sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej, choć trudna, nie uzasadniała nadzwyczajnej instytucji umorzenia, zwłaszcza w kontekście możliwości rozłożenia należności na raty i długiego okresu przedawnienia.
Stan faktyczny
Skarżąca J. S. wniosła o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Organ rentowy odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności oraz ważnego interesu zobowiązanej. Po stwierdzeniu nieważności pierwszej decyzji z przyczyn proceduralnych i ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję odmawiającą umorzenia. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując stanowisko organu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oddala skargę Wnioskiem z dnia 23 marca 2005r.( który wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P., Inspektorat w M. w dniu 24 marca 2005r.) J. S. wniosła o umorzenie należności z tytułu nieopłacenia składek. W piśmie wskazała, że ze względu na swoją trudną sytuację nie jest w stanie spłacić zadłużenia. Powstało ono na skutek wyłączenia ubezpieczonej z ubezpieczenia społecznego rolników za czas prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżąca podniosła, że jest osobą samotną, od kilku miesięcy pozostaje bez pracy, nie posiada zgromadzonych oszczędności ani majątku, który mogłaby przeznaczyć na spłatę zadłużenia. Do wniosku dołączyła m.in. zaświadczenie z dnia 24.07.2003r. z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz dowody opłacania składek na to ubezpieczenie, mające stanowić dowód tego, że nie miała świadomości rosnącego zadłużenia w ZUS, bowiem w okresie za który naliczono jej składki pozostawała w przeświadczenia, że podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Dołączyła również zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w M., iż jest zarejestrowana w tamtejszym Urzędzie jako osoba bezrobotna od dnia 01.10.2004r., bez prawa do zasiłku. Decyzją Nr [...] , wydaną w sprawie [...] , z dnia [...] maja 2005r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności oraz odsetek od składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne i Fundusz Pracy – za okres od 01/2001r. do 09/2003r. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że brak jest przesłanek do umorzenia należności wynikających z art. 28 ust 1 i ust 3 a, oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społeczny (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.s.u.s."), a także i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W niniejszej sprawie nie prowadzono dochodzenia zadłużenia w drodze postępowania egzekucyjnego, jednak wobec zobowiązanej nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności, gdyż posiada ona nieruchomość położoną w gminie R., o powierzchni [...] ha. Ponadto termin przedawnienia dochodzenia należności, zgodnie z obowiązującą ustawą o systemie ubezpieczeń upływa po 10 latach od daty ich wymagalności. Dlatego należności ZUS-u mogą być dochodzone jeszcze przez okres co najmniej kilku lat. Po rozpoznaniu wniosku J. S. o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Po wniesieniu przez Zainteresowaną skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2006r. sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, z powodu wydania jej przez niewłaściwy organ – Prezesa ZUS- u, zamiast Ministra Polityki Społecznej, jako ministra kierującego działem administracji rządowej – zabezpieczenie społeczne. Jednocześnie sąd wskazał, że stwierdzenie nieważności nastąpiło wyłącznie z przyczyn proceduralnych i nie oznacza, że wniosek Skarżącej o umorzenie należności składkowych uznano za zasadny. Po przekazaniu sprawy Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej w dniu [...] .08.2006r. zostało wydane postanowienie o przekazaniu wniosku J. S. o umorzenie należności z tytułu składek – Prezesowi ZUS jako organowi właściwemu. Powodem podjęcia tej decyzji była zmiana od dnia 24.08.2005r. treści art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Według zmienionego stanu prawnego stronie niezadowolonej z decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2006r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] .05.2005r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w świetle uregulowań art. 28 ust 2, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365) umorzenie należności składkowych jako forma prowadząca do zwolnienia z obowiązku ich opłacania, może zaistnieć jedynie w ściśle określonych przypadkach, których granice wyznaczają ustawowe przesłanki całkowitej nieściągalności, bądź ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Pojęcie "całkowitej nieściągalności" określone zostało enumeratywnie, natomiast za "ważny interes zobowiązanego" należy uznać sytuację, gdy zapłacenie zadłużenia pociągnęłoby za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego. Umorzenie należności ma charakter instytucji nadzwyczajnej bowiem zasadą jest opłacanie składek przez płatników. J. S. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą , pomimo obowiązku wynikającego z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie regulowała bieżących należności składkowych. Stan faktyczny został ustalony na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego i jest on następujący: - zadłużenie figurujące na koncie Zobowiązanej przekracza kwotę kosztów upomnienia w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym; - jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, za pośrednictwem naczelnika Urzędu Skarbowego w M. Komornik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję w stosunku do zadłużenia; - dłużniczka jest osobą samotną, nieposiadającą nikogo na utrzymaniu, z dołączonego zaświadczenia wynika, że nie korzysta z świadczeń pomocy społecznej; - nie posiada zobowiązań z tytułu podatków, zaciągniętych kredytów, ani żadnych pożyczek; - z zaświadczenia Urzędu Gminy R. z dnia 18.05.2005r. wynika, że nieruchomość położona w gminie R., o powierzchni [...] ha, której J. S. była właścicielką, w dniu 18.05.2006r. została przekazana umową darowizny, zawartą w formie aktu notarialnego; - Skarżąca twierdzi, iż korzysta z leczenia w poradni [...] w W. od miesiąca lutego 2006r. z powodu choroby [...] , jednak nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających ten fakt. Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko, iż brak jest podstaw do uznania, że w przypadku Zobowiązanej zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności. Ponadto Zakład rozważając możliwość umorzenia składek ma obowiązek zbadać, czy płatnik m. in. ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne, znikome źródło przychodu nie jest w stanie wywiązać się z zobowiązań na rzecz ZUS. Zakład jest zobowiązany zarówno do zbadania możliwości zrealizowania przez dłużnika zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek jak i uwzględnienia słusznego interesu administrowanych funduszy. Dłużniczka ma [...] lat i znajduje się w okresie aktywności zawodowej. Uznano, że jej sytuacja materialna jest trudna i na przestrzeni ostatniego okresu nie uległa poprawie, jednak przedwczesne byłoby przyjęcie założenia, że nie ulegnie ona zmianie w zakresie umożliwiającym realizację zobowiązań wobec ZUS, zwłaszcza mając na uwadze 10 – letni okres przedawnienia dochodzenia należności, który może ulec dalszemu przedłużeniu, w przypadku przerwania czy też zawieszenia jego biegu. Organ wskazał ponadto na możliwość udzielenia dłużnikowi pomocy w spłacie należności z tytułu składek, na podstawie art. 29 powołanej ustawy o s.u.s.w., poprzez rozłożenie należności na raty. Od tej decyzji w dniu 21.10.2003r.( data nadania pocztowego) J. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu skargi podniosła, że jako osoba bezrobotna, nieposiadająca żadnego źródła dochodu, majątku, ani nawet świadczeń z pomocy społecznej nie jest w stanie spłacić zadłużenia. Choroba [...] uniemożliwia jej podjęcie pracy. Ponownie wskazała, iż zadłużenie powstało wskutek mylnego udzielenia jej informacji w Urzędzie Gminy w R., kiedy przepisywała część gospodarstw rolnego bratu. Pozostając w przekonaniu o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników regularnie opłacała składki na KRUS. Nieruchomość, której była właścicielką musiała oddać w związku z zadłużeniem w sklepach spożywczych, brakiem środków na leczenie i bieżące życie. Do skargi dołączyła m.in. zaświadczenie lekarza [...] ze Spółdzielni [...] , z dnia 18.10.2006r. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, ustosunkowując się do dołączonego do skargi zaświadczenia lekarskiego podkreślił, że nie może ono być wystarczające do stwierdzenia niezdolności Skarżącej do pracy, nie legitymuje się ona bowiem orzeczeniem o niepełnosprawności, nie została także uznana za osobę niezdolną do pracy orzeczeniem lekarza ZUS. Nieprzekonujące jest także twierdzenie wnioskodawczyni, że do zbycia nieruchomości na podstawie umowy darowizny została zmuszona w związku z zadłużeniem w sklepach spożywczych oraz brakiem środków na leczenie i bieżące potrzeby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku Skarżącej z dnia 23 marca 2005 r. (wpływ do organu w dniu 24 marca 2005 r.), którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (treść tych przepisów przytoczona została w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji). Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek całkowitej nieściągalności. W chwili wydawania decyzji w pierwszej instancji Skarżąca była właścicielką nieruchomości w gminie R., o powierzchni [...] ha, organ stwierdził więc, że istnieje możliwość ustanowienia zabezpieczenia hipotecznego, co świadczy z kolei o źródłach, z których można ewentualnie prowadzić postępowanie egzekucyjne. Niezwłocznie po wydaniu i doręczeniu jej tej decyzji – w dniu 18.05.2005r. – Skarżąca opisaną wyżej nieruchomość zbyła umową darowizny. Należy zgodzić się z twierdzeniem organu, iż nie jest przekonujące jej tłumaczenie, że wyzbyła się nieruchomości w związku z zadłużeniem w sklepach spożywczych oraz brakiem środków na leczenie i bieżące potrzeby. Można tylko dodać, iż umowa darowizny jest umową nieodpłatną i do jej istoty należy brak ekwiwalentu w zamian za świadczenie darczyńcy ( art.888§1 k.c.). Tak więc darując nieruchomość, która miała stanowić zabezpieczenie należności wobec ZUS-u, Skarżąca z cała pewnością nie mogła liczyć na ekwiwalent w postaci środków, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów swojego utrzymania, czy też na spłacenie zadłużenia wobec innych dłużników, niż ZUS. W chwili wydawania zaskarżonej decyzji, tzn. [...] października 2006r., organ stwierdził również, że do tego momentu, w prowadzonym za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w M., postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym nieopłaconych składek Komornik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W tej sytuacji nie można więc odmówić słuszności stanowisku organu, iż brak jest podstaw do umorzenia należności w oparciu o tę przesłankę. Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. W tym zakresie Skarżąca powoływała się na swoją bardzo trudną sytuację życiową i materialną, wskazując, że jest samotna, bezrobotna, bez prawa do zasiłku, nie ma prawa do świadczeń z pomocy społecznej ani własnego mieszkania, ponadto leczy się na chorobę [...] . Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził, że sytuacja materialna Skarżącej jest trudna i na przestrzeni ostatniego okresu nie uległa poprawie, jednak przedwczesne byłoby przyjęcie założenia, iż nie ulegnie ona zmianie w zakresie umożliwiającym realizację zobowiązań wobec ZUS. Skarżąca ma [...] lat i znajduje się w okresie aktywności zawodowej, a przedawnienie dochodzenia należności upływa po 10 latach, licząc od dnia, w którym należności stały się wymagalne. Ustosunkowując się do twierdzeń J. S. o korzystaniu z leczenia w poradni [...] w W. z powodu choroby [...] i braku możliwości podjęcia z tej przyczyny pracy z tego powodu, podkreślił, iż nie przedstawiła ona żadnych dokumentów potwierdzających ten fakt. W tym miejscu należy zgodzić się z organem orzekającym w sprawie, iż twierdzenia Skarżącej o leczeniu z powodu [...] były na tym etapie postępowania całkowicie gołosłowne. Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym J. S. złożyła oświadczenie iż jest leczona w lecznicy [...] w W. (k 298 akt admin.), wcześniej podobnej treści oświadczenie zawarła w piśmie z dnia 28.08.2006r.( k 288), jednak pomimo wezwania przez organ do złożenia dodatkowych dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację (k 282 akt admin.) nie udokumentowała tego faktu. Biorąc pod uwagę, że organ administracji wydając decyzję może się opierać tylko na materiale prawidłowo zebranym w sprawie, w tym przedstawionym przez strony, ale istniejącym w chwili zakończenia postępowania, trudno zarzucić Prezesowi ZUS-u, iż nie uznał tej okoliczności za udowodnioną. Skarżąca przedstawiła kserokopię zaświadczenia ze spółdzielni [...] w W. dotyczącego jej stanu zdrowia dopiero przy skardze, jednak należy podkreślić, iż zaświadczenie to zostało wydane po dacie zaskarżonej decyzji - bo w dniu 18.10.2006r., nie mogło zatem w żadnym wypadku stanowić podstawy ustaleń organu. Zgodzić się również należy ze stanowiskiem Prezesa ZUS-u zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę, iż gdyby nawet zaświadczenie tej treści było przedstawione wcześniej, to i tak nie stanowiłoby wystarczającej podstawy do stwierdzenia niezdolności Skarżącej do pracy. J. S. nie legitymuje się bowiem orzeczeniem o niepełnosprawności, nie została także uznana za osobę niezdolną do pracy orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS. Tymczasem, trzeba podkreślić, że zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. dla wystąpienia przesłanki przewidzianej w tym przepisie niezbędne jest nie tylko istnienie przewlekłej choroby zobowiązanego, ale także skutek tej choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu. Oceniając z kolei przedstawione zaświadczenie jako ewentualną podstawę do uchylenia decyzji, z powodu zaistnienia przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego ( art. 145 § 1pkt.1 b. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), sąd uznał, że nie spełnia ono warunków z powołanego przepisu k.p.a. Dowód ten nie istniał w chwili wydania decyzji – został wytworzony później, ponadto sama okoliczność leczenia się przez Skarżącą na różne choroby jest niewystarczająca do uznania jej za osobę niezdolną do pracy i w tym sensie nie jest to okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia sprawy. Wracając do oceny wpływu opłacenia należności z tytułu składek na pozbawienie Zobowiązanej możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych, należy przypomnieć, że organ reasumując swoje stanowisko i przyznając, że sytuacja materialna Skarżącej jest trudna, jednocześnie stwierdził, iż zebrany materiał dowodowy nie wykazał jednoznacznie tej przesłanki. Trudno nie zgodzić się z taką oceną Prezesa ZUS, jeśli weźmie się pod uwagę, iż Skarżąca od kilku lat nie wykazuje absolutnie żadnego dochodu, z żadnego źródła, z drugiej strony normalnie egzystuje, lecząc się w odległej od miejsca zamieszkania prywatnej lecznicy [...] Słusznie również zauważył organ, że skarżąca może skorzystać z pomocy w spłacie należności, gdyż zgodnie z art. 29 u.s.u.s. Zakład może rozłożyć należność na raty stosownie do możliwości płatniczych zobowiązanego. Z tych wszystkich przyczyn należy przyjąć, że ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Brak przesłanek zawartych w ustawie oraz ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności. Dla ścisłości dodać należy, że wskazane wyżej przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdowały odpowiednie zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy, oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.). Przy ocenie prawnej zaskarżonej decyzji nie mogły mieć natomiast żadnego znaczenia podnoszone przez Skarżącą w skardze i w toku postępowania administracyjnego przyczyny oraz okoliczności związane z powstaniem przedmiotowego zadłużenia. Ustanie wobec Skarżącej ubezpieczenia społecznego rolników począwszy od 01.04.2001r. zostało bowiem stwierdzone decyzją Prezesa KRUS-u z [...] .08.2003r. i nie było kwestionowane na przewidzianej prawem drodze administracyjnej i sądowej. Sprawa ta nie mogła zatem podlegać ani badaniu, ani kwestionowaniu w tym postępowaniu sądowym. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego – Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych istotnych dowodów Skarżąca może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło