V SA/Wa 426/07
WyrokWSA w Warszawie2007-07-10
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Małgorzata Rysz, Piotr Kraczowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, ma obowiązek uwzględnić wniosek płatnika, jeśli ten powołuje się na trudną sytuację materialną i rodzinną, czy też może odmówić umorzenia, biorąc pod uwagę potencjalne możliwości zarobkowe dłużnika i interes społeczny?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że Prezes ZUS prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Rozstrzygnięcie opiera się na interpretacji art. 28 ust. 2 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którą umorzenie składek jest fakultatywne (uznaniowe), a organ może odmówić umorzenia, nawet jeśli istnieją przesłanki formalne, biorąc pod uwagę potencjalne możliwości zarobkowe dłużnika, jego wiek, wykształcenie oraz interes społeczny, a nie tylko aktualną sytuację materialną.Stan faktyczny
D. R. S. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, powołując się na trudną sytuację materialną i obowiązek alimentacyjny. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności i potencjalne możliwości zarobkowe wnioskodawcy. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji z uwagi na niewłaściwość organu, sprawa wróciła do Prezesa ZUS, który utrzymał w mocy decyzję o odmowie umorzenia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując ocenę jego sytuacji finansowej i potencjalnych możliwości zarobkowych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2007 r. sprawy ze skargi D. R. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) września 2006 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę
Wnioskiem z dnia 21 października 2004 r., który wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. (...) .10.04r., D. S. wniósł o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu wniosku wskazał na swą trudną sytuacją materialną i gospodarczą jako małego przedsiębiorcy stwierdził także, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec syna J..
Decyzją z dnia (...) grudnia 2004 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na: ubezpieczenie społeczne za okres od listopada 2001 roku do września 2004 roku w łącznej kwocie (...) zł, ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2001 roku do września 2004 roku w łącznej kwocie (...) zł, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w okresie od września 2001 roku do września 2004 roku w łącznej kwocie (...) zł motywując to faktem, iż nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 1, 2 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zdaniem organu orzekającego w pierwszej instancji, oceniając możliwości płatnicze i możliwości dochodzenia należności od wnioskodawcy jego trudna sytuacja nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości, gdyż wnioskodawca jest osobą, która ze względu na wiek i wykształcenie może uregulować zadłużenie również w terminie późniejszym, tj. w okresie dziesięciu lat od chwili powstania zaległości.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy D. S. podniósł, iż w efekcie wszczęcia przez ZUS postępowania egzekucyjnego bank wypowiedział mu umowę kredytową - nie mogąc pobrać z rachunku środków na utrzymanie rachunku i obsługę linii kredytowej, co może spowodować całkowitą jego niewypłacalność. Tym samym zostały wyczerpane przesłanki do umorzenia jego zaległości wobec ZUS.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją z dnia (...) kwietnia 2005 roku postanowił utrzymać w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji, wskazując, iż nie znaleziono podstaw do zmiany rozstrzygnięcia, Również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zostały wskazane nowe okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zmianę zaskarżonej decyzji.
W wyniku skargi D. S. na decyzję z dn. (...) .04.05r. Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie wyrokiem z 5 sierpnia 2005 r. w sprawie sygn. akt III SA/Wa 1602/05 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z uwagi na wydanie jej z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych [Dz.U. nr 137, poz. 887] - dalej: ,,u.s.u.s.--) oraz stwierdził, że decyzja ta nie może być wykonana w całości. Wskazał, iż organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydawanych w pierwszej instancji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest Minister Polityki Społecznej, jako minister kierujący działem administracji rządowej - zabezpieczenie społeczne (§ 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Polityki Społecznej [Dz.U. Nr 265, poz. 2643].
Postanowieniem z (...) lutego 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej na mocy przepisu art. 65 § 1 oraz art. 180 i 181 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.] - dalej: kpa w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. przekazał wniosek D. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezesowi ZUS jako organowi właściwemu. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, a Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z (...) kwietnia 2006 r. utrzymał swoje rozstrzygnięcie w mocy.
Decyzją z (...) września 2006 r. Prezes ZUS na podstawie przepisu art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia (...) grudnia 2004 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezes ZUS wskazał, iż z uwagi na znaczny upływ czasu od złożenia wniosku o umorzenie zaległości (27 października 2004 r.) dłużnik został poinformowany w dniu (...) czerwca 2006 r. o możliwości przedłożenia dokumentów mogących mieć wpływ na przedmiotową sprawę, w odpowiedzi na co D. S. złożył oświadczenie (data wpływu do organu: (...) czerwca 2006 r.) o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej wraz z oświadczeniem o otrzymanej pomocy publicznej dla przedsiębiorców w okresie trzech lat poprzedzających złożenie wniosku.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskodawca rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w 1994 r., przedmiotem której do roku 2000 były usługi informatyczne oraz budowlane w zakresie instalacji telekomunikacyjnych, a od 2001 r. usługi konsultingowe na rzecz zakładów opieki zdrowotnej. Prezes ZUS wskazał, że od 1997 r. D. R. S. był znaczącym udziałowcem firmy C. D. Ś. Sp. z o.o.- Regionalnego Centrum Serwisowego Grupy Kapitałowej C. S.A. o obrotach wynoszących w 1999 r. ponad milion złotych. Organ wyjaśnił, iż według informacji strony w czerwcu 2000 r. firma ta została przejęta przez C. S.A., a zarząd tego podmiotu świadomie - jak podaje organ za oświadczeniem strony - wyprowadził aktywa do nowo utworzonej C. W. Sp. z o.o. (należącego w 100 % do C. S.A.). Ponadto, według oświadczenia D. S., w 2001 r. C. S.A. uzyskała z bezprawnie wypełnionego weksla in-blanco nakaz zapłaty na kwotę (...) zł tytułem rzekomej odsprzedaży udziałów firmie C. S.A. Wnioskodawca skutecznie zaskarżył nakaz zapłaty i uchylono mu rygor wykonalności, jednak nadal stanowi on tytuł zabezpieczający, na podstawie którego Komornik Rewiru (...) przy Sądzie Rejonowym w L. prowadzi z wniosku wierzyciela egzekucję w formie zajęcia rachunku bankowego firmy D. S. (od 2001 r. procesuje się on z firmą C. S. A. przed Sądem Okręgowym w W.).
Prezes ZUS podał, iż w 2001 r. skarżący zawarł z Wojewódzkim Szpitalem w L. kontrakt wiążący strony do końca 2006 r., który został rozwiązany w maju 2003 r., a obecnie wnioskodawca utrzymuje się z prac dorywczych i jest w trakcie poszukiwania pracy. Z tytułu wynagrodzenia w ramach kontraktu menadżerskiego otrzymywał wynagrodzenie miesięczne ok. (...) zł. Od 2001r. przedmiotem działalności wnioskodawcy były usługi konsultingowe na rzecz zakładów opieki zdrowotnej. Według oświadczenia D. S. do jego majątku należy samochód osobowy, który w dniu (...) września 2005 r. został wpisany do rejestru zastawu skarbowego; posiada również zobowiązania alimentacyjne wobec syna ((...) zł miesięcznie) oraz zadłużenie w bankach komercyjnych: pożyczkę w rachunku (około (...) zł) i kredyt ((...) zł), a także zobowiązania wobec dostawców, w wysokości (...) zł (informacje nie udokumentowane).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił w dniu (...) .09.2003r., iż wnioskodawca jest właścicielem mieszkania własnościowego z urządzoną księgą wieczystą Nr (...) , położonego w L. przy ul. M. (...) . W odpowiedzi na wniosek Zakładu z dnia (...) .07.2006r., skierowany do Sądu Rejonowego w L. o dokonanie zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomości, wpłynęło postanowienie tegoż sądu, Wydziału (...) Ksiąg Wieczystych, które potwierdziło, iż D. S. zbył mieszkanie na rzecz państwa Z..
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, iż wnioskodawca nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego, a w rocznym zeznaniu podatkowym PIT 36 w 2004 r. wykazał dochód w wysokości (...) zł, w 2005 r. (...) , (...) zł (miesięcznie - (...) zł), zaś w 2006 r. nie składał deklaracji.
W chwili wydawania decyzji należności nie były objęte postępowaniem egzekucyjnym.
Organ odwoławczy wskazał, iż w dniu (...) września 2006 r. w Zakładzie stawił się D. S. i zapoznawszy się z treścią zgromadzonych w sprawie dokumentów oświadczył, iż na dzień (...) września 2006 r. jego działalność nie jest wykreślona w Urzędzie Miasta w L., postępowanie sądowe z C. S.A. jest w toku - Sąd Apelacyjny przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, a środki pieniężne ze sprzedaży mieszkania przeznaczone zostały na spłatę kredytu hipotecznego.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego sprawy uznano, iż sytuacja materialna dłużnika nie wyczerpuje kryteriów jakie są niezbędne do pozytywnej oceny wniosku w oparciu o art. 28 ust.3a ustawy o s.u.s.w.
Odnośnie cywilnoprawnych zobowiązań wnioskodawcy Prezes ZUS podkreślił, iż nie mogą one stanowić podstawy uzasadnienia wniosku dłużnika o umorzenie, gdyż w przypadku prowadzenia egzekucji, należności na rzecz ZUS legitymują się pierwszeństwem w zaspokojeniu.
Odnosząc się do kwestii sytuacji finansowej D. R. S. organ stwierdził, iż pomimo dochodu w wysokości około (...) zł miesięcznie w okresie od 2001 roku do maja 2003 r. nie regulował on składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (przedmiotowe zobowiązanie wobec ZUS powstało w okresie od listopada 2000 do września 2004). W ocenie organu z uwagi na wiek dłużnika i specjalizację jego wykształcenia sytuacja finansowa D. R. S. może w najbliższym czasie ulec poprawie - za czym przemawia również, zdaniem Prezesa ZUS, oświadczenie zawarte w odwołaniu i mówiące o tym, iż dłużnik wyspecjalizował się w świadczeniu unikalnych na terenie D. (...) usług konsultingowych na rzecz zakładów opieki zdrowotnej, które w najbliższym czasie staną się bardzo poszukiwane. Powyższe wiąże się z możliwością podjęcia zatrudnienia przez dłużnika, przez co uzyska on środki na spłatę powstałego długu.
Prezes ZUS wyjaśnił, iż skoro dług w przedmiotowej sprawie dotyczy lat 2000-2004, to organ ma możliwość dochodzenia zaległych składek co najmniej do 2010-2014 roku, tak więc istnieje szansa, iż do tego czasu sytuacja materialna zobowiązanego ulegnie poprawie i dług zostanie spłacony przez dłużnika lub wyegzekwowany przez organ.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie D.S. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 28 u.s.u.s. oraz art. 7, 8 i 35 kpa. Skarżący wniósł także o dopuszczenie dowodu z akt postępowania prowadzonego przez ZUS oraz postępowania sprawy o sygn. akt III SA/Wa 1602/05, a także o przesłuchanie stron.
Uzasadniając skargę strona podniosła, że rozstrzygający sprawę organ kierował się w swym postanowieniu jedynie iluzorycznymi przesłankami, nie mającymi oparcia w aktualnej, rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy. Zdaniem skarżącego Prezes ZUS dokonał niedopuszczalnej nadinterpretacji przepisów prawa, gdyż ustawodawca w przepisie art. 28 u.s.u.s. nie odnosi się do żadnych hipotetycznych możliwości dłużnika, wynikających z jego wykształcenia ani doświadczenia, a decyzja o umorzeniu zobowiązania winna być wydana wyłącznie w oparciu o aktualną sytuację płatnika ZUS, gdyż intencją ustawodawcy było umożliwienie dłużnikowi zrestrukturyzowania jego zobowiązań bez wszczynania postępowania upadłościowego.
Skarżący wskazał, iż powinność ZUS do podjęcia pomocy płatnikowi będącemu w trudnej sytuacji wynika bezwzględnie z treści art. 7 kpa i bez znaczenia jest przy tym aktualna sytuacja ZUS czy też potencjalne możliwości płatnika (uwarunkowane popytem rynku).
Ponadto skarżący zarzucił Prezesowi ZUS błędną ocenę przyczyn powstania aktualnej sytuacji dłużnika, gdyż Wojewódzki Szpital w L. w tamtym okresie pracodawca nie wypłacał lub wypłacał z poważnym opóźnieniem wynagrodzenia swoim pracownikom - niepisaną zasadą Szpitala było wypłacanie wynagrodzeń dla kadry menedżerskiej w ostatniej kolejności co skutkowało kilkumiesięcznymi zaległościami. (skarżący był zatrudniony ramach kontraktu menedżerskiego)
Strona podniosła także, iż pomoc publiczna w formie umorzenia zaległości nie jest formą "darowizny" dla przedsiębiorcy, gdyż okres umorzenia traktowany jest jako tzw. "bezskładkowy" i z tego tytułu dłużnikowi nie będą w przyszłości przysługiwać żadne świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym, które wpłynęło do sądu (...) .03.2007r. D. S. podniósł, że organ stwierdziwszy zaistnienie przesłanek z art.28 u.s.u.s. jest zobowiązany bezwzględnie go zastosować, z kolei z treści art. 7 i 8 k.p.a. wynika, że nadrzędnym celem prowadzonego postępowania jest interes płatnika, dlatego też ZUS obowiązany był wydać decyzję zgodnie z jego wnioskiem.
Na rozprawie w dniu 10 lipca 2007r. Skarżący cofnął wnioski dowodowe zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (treść tych przepisów przytoczona została w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji). Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie stwierdzono żadnego z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżącego. Organy orzekające wskazały, że działalność gospodarcza Skarżącego do chwili wydawania decyzji przez organ II instancji nie została wyrejestrowana, w 2005r. osiągnął on znaczący dochód ( (...) zł., co stanowi miesięcznie kwotę (...) zł), z kolei w okresie 2001 - 2003r. uzyskiwał ponadprzeciętny dochód z kontraktu menadżerskiego w wysokości (...) zł miesięcznie. Na dzień wydawania decyzji przez Prezesa ZUS-u należności wobec ZUS nie były objęte postępowaniem egzekucyjnym. Jednocześnie sam Skarżący nigdy nie wykazywał, że spełniona została przesłanka całkowitej nieściągalności, co najwyżej powoływał się na zaistnienie takiej możliwości w przyszłości, we wnioskach i oświadczeniach składanych w sprawie akcentując potrzebę umorzenia należności w oparciu o drugą z przesłanek zawartych w art. 28 u.s.u.s., objętą ust.3a tegoż artykułu (np. wniosek z 21.10.2004r. k 11 akt admin.).
Przechodząc z kolei do art. 28 ust. 3a u.s.u.s., ustawodawca przewidział w nim możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skarżący ponosił przede wszystkim swoją trudną sytuację jako podmiotu gospodarczego, uwikłanie w sprawy sądowe związane z prowadzoną działalnością jeszcze w zakresie usług informatycznych i budowlanych, obciążenie alimentami na rzecz syna.
Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu, wbrew stanowisku wyrażanemu przez skarżącemu, prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.
Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził, iż sytuacja materialna skarżącego nie wyczerpuje kryteriów jakie są niezbędne do pozytywnej oceny wniosku w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W tym zakresie powołał się na potencjalne ale całkowicie realne możliwości dłużnika związane z unikalną specjalnością wykształcenia w zakresie świadczenia poszukiwanych usług konsultingowych na rzecz zakładów opieki zdrowotnej, w związku z przeprowadzaną przez nie restrukturyzacją. Wskazał, że możliwości skarżącego w osiąganiu godziwych dochodów są znaczne - powołał się na dochody uzyskiwane z kontraktu menadżerskiego, oraz z innych źródeł, już po rozwiązaniu kontraktu - w 2005r. Jednocześnie podkreślił, iż mimo osiągania wysokich dochodów w latach 2001 - 2003 ( okres związania kontraktem ), skarżący i tak nie regulował należności z tytułu składek. Organ powołał się również na stosunkowo młody wiek skarżącego oraz obowiązujący 10 - letni okres przedawnienia dochodzenia należności, które to okoliczności w powiązaniu z możliwościami zarobkowymi D. S. wskazują na szansę odzyskania zaległych składek.
Zdaniem sądu powyższe ustalenia i oceny nie przekraczają zakreślonej przepisami prawa granicy uznania administracyjnego, a zaskarżona decyzja nie uchybia zasadzie praworządności, ani dyspozycji art. 28 u.s.u.s. Tym samym zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiony w skardze nie jest zasadny.
Nie są również zasadne zarzuty naruszenia prawa procesowego. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 35 kpa należy podkreślić, że zarzut ten nie został w skardze uzasadniony, a sąd z urzędu również nie stwierdził, aby przekroczenie terminów zawartych w przepisie wpłynęło na wynik postępowania.
Analiza akt postępowania nie potwierdza także zasadności zarzutu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem wymienionych w skardze pozostałych przepisów kpa, w szczególności art. 7 i 8. W niniejszej sprawie organy administracji działały zgodnie z zasadą praworządności, na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz w sposób budzący zaufanie.
Nie można przepisu art. 7kpa interpretować, o czym już wspomniano wyżej, tak jak chciałby tego skarżący, iż organ obowiązany jest w każdym wypadku wydać decyzję zgodną z wnioskami płatnika, którego interes jest nadrzędnym celem prowadzonego postępowania. Interpretacja taka byłaby sprzeczna z treścią przepisu, który nakazuje organom administracji załatwiać sprawy mając na względzie nie tylko słuszny interes obywateli, ale i również interes społeczny.
Reasumując uznaniowość decyzji wydawanej na podstawie art. 28 u.s.u.s. musi każdorazowo mieścić się w granicach nakreślonych przepisami powszechnie obowiązującego prawa (art. 7 kpa), jak też zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym a słusznym interesem strony, co w przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu zostało przez Prezesa ZUS dochowane.
Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
-----------------------
10
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło