V SA/Wa 4262/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) sierpnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu; oddala skargę. I. C. (dalej także: "Strona", "Wnioskodawczyni", "Skarżąca") złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". We wniosku o przyznanie pomocy wskazano, iż gospodarstwo, na które zostanie przyznana pomoc finansowa, będzie składało się z działki rolnej nr [...] położonej w województwie [...], powiecie [...], gmina C., obręb N. o łącznej powierzchni 14,0200 ha użytków rolnych. Po weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy finansowej wydano decyzję Nr [...] z [...] maja 2011 r. o przyznaniu Wnioskodawczyni pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Strona złożyła w dniu 2 września 2011 r. wniosek o płatność wraz z m. in. dokumentami stanowiącymi o posiadaniu tytułu prawnego do nieruchomości rolnej, z których wynikało, że przejęła ona następujące działki rolne: działka nr [...], [...], [...] o łącznej powierzchni użytków rolnych 1,71 ha, położone w woj. [...], gmina C., powiat [...], obręb N. oraz działka nr [...] o powierzchni użytków rolnych 18,45 ha, położonej również w obrębie N.. Następnie 14 września 2011 r. Strona złożyła zaktualizowaną tabelę XIV z Wniosku o przyznanie pomocy, umowę sprzedaży potwierdzającą zakup dodatkowych działek rolnych. Zgodnie ze złożoną tabelą XIV, Strona nabyła zamiast działki nr [...], działkę nr [...] o powierzchni 18,45 ha na podstawie umowy dzierżawy oraz działki nr [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 1.71 ha nabyte w drodze zakupu. Stronie wypłacono w dniu 9 stycznia 2012 r. pomoc finansową w wysokości 75 tys. zł. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2014 r. Strona wystąpiła do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego (dalej także: "Dyrektor", "organ I instancji") z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu. Po sprawdzeniu dokumentacji oraz w wyniku przeprowadzonych kontroli organ ustalił m. in., że o dopłaty bezpośrednie w latach 2012-2014 na działkę nr [...], która wchodzi w skład gospodarstwa objętego wsparciem, wystąpiła osoba trzecia. Wezwana do złożenia wyjaśnień Strona oświadczyła, że ww. działka nie była nigdy przez nią użytkowana i do wniosku został wpisana omyłkowo. Dyrektor decyzją nr [...] z [...] maja 2015 r., wydaną na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn. Dz.U. 2016 poz. 173 ze zm.; dalej: ustawa o wspieraniu) i zgodnie z § 21 ust.3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jedn. Dz.U. 2014 poz. 201 ze zm.; dalej: "Rozporządzenie") odmówił wyrażenia zgody na zmianę biznesplanu. W uzasadnieniu tej decyzji Dyrektor powołał się na treść § 18 ust. 1 pkt. 1 Rozporządzenia, zgodnie z którym Beneficjent jest zobowiązany do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, na które przyznano pomoc, do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy. Jednym z wyznaczników potwierdzających fakt użytkowania rolniczego gospodarstwa rolnego na które przyznano pomoc finansową jest coroczne występowanie o wsparcie bezpośrednie. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika natomiast, że pomimo iż Strona na mocy umowy dzierżawy z 2 września 2011 r. nabyła działkę nr [...], która wchodzi w skład gospodarstwo na które przyznano pomoc, to ww. działka od 2012 r. jest zgłaszana do dopłat bezpośrednich przez osobę trzecią. Oznacza to, że Wnioskodawczyni nie spełnia wskazanego w § 18 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia warunku i nie prowadzi samodzielnie działalności rolniczej w części gospodarstwa, na które przyznano pomoc. Dodatkowo, ocenie Dyrektora, zgłoszona zmiana będzie sprzeczna z zapisem § 18 ust. 1 pkt. 2 Rozporządzenia, który stwierdza, że Beneficjent powinien spełniać warunki, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt. 1 lit. a tiret pierwsze i tiret trzecie oraz ust. 7 pkt. 3, do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy. Zgodnie z wyżej przytoczoną podstawą prawną Beneficjent jest zobowiązany do utrzymania w sposób ciągły minimalnej powierzchni gospodarstwa przez okres 5 lat od dnia wypłaty pomocy. Minimalna powierzchnia została określana w decyzji o przyznaniu pomocy i dla naboru ogłoszonego w roku 2010 wynosiła 10,15 ha. W przypadku niespełnienia powyższego warunku zwrotowi podlega 25% wypłaconej pomocy. W przedmiotowej sprawie warunek minimalnej powierzchni nie został spełniony ponieważ brak rolniczego użytkowania działki nr [...] spowodowało zmniejszenie powierzchni gospodarstwa objętego wsparciem do poziomu 1,71 ha. Powyższe okoliczności powodują w ocenie organu I instancji brak możliwości zaakceptowania zmiany biznesplanu. W wyniku wniesionego odwołania została wydana, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm.; dalej: "k.p.a.") decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także: "Prezes", "organ II instancji") z [...] sierpnia 2015 r. nr [...], którą utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Prezes ponownie wskazał na stosowne przepisy Rozporządzenia, w szczególności § 18 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 21 ust. 1, regulujący kwestię składania wniosków o zmianę biznesplanu. Jednocześnie zaznaczył, że w ustalonym stanie faktycznym Strona nie dopełniła wszystkich obowiązków nałożonych na nią w związku z przyznaniem pomocy: nie informowała o zmianie gruntów wchodzących w skład gospodarstwa, do czego była zobowiązana, ponadto w wyniku rezygnacji z dzierżawy jednej z działek na rzecz innych gruntów nie zachowała ona warunku utrzymania minimalnej powierzchni gospodarstwa, na które przyznano pomoc tj. 10,15 ha, przez okres 5 lat od dnia wypłaty pomocy. W ocenie organu II instancji, wymóg ten nie był spełniony w okresie od 9 stycznia 2012 r. do 10 lutego 2012 r. w którym użytkowała jedynie 1,71 ha spośród gruntów wskazanych w biznesplanie. Ponadto zwrócono uwagę, że Strona zgłoszenia zmiany dokonała dopiero w wyniku przeprowadzonych przez organy kontroli, przekraczając przy tym terminy określone w Rozporządzeniu (§ 21 ust. 5 pkt 1). Zgodnie z tym przepisem, w przypadku beneficjentów, którym wydano decyzję o przyznaniu pomocy z zastrzeżeniem dopełnienia, w terminie 180 dni od dnia doręczenia tej decyzji, warunków w niej określonych (co miało miejsce w niniejszej sprawie), dyrektor oddziału regionalnego Agencji wyraża zgodę na zmianę założeń biznesplanu w zakresie powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie rolnym pod warunkiem, że beneficjent wystąpi do dyrektora oddziału regionalnego Agencji z wnioskiem, o wyrażenie zgody na zmianę, nie później niż w terminie 180 dni od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Zatem Strona powinna wystąpić do Dyrektora o zmianę w biznesplanu w zakresie zgłoszonych działek do dnia 2 grudnia 2011 r., natomiast uczyniła to w 22 lutego 2013 r. oraz 11 grudnia 2014 r. Z uwagi na ustalone nieprawidłowości w sprawie, organ II instancji podzielił stanowisko Dyrektora, wyrażone w decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. i utrzymał ją w mocy. I. C. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i umożliwienie dokonania zmian w biznesplanie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że błędne zawarcie działki nr [...] we wniosku wystąpiło z uwagi na błąd doradcy rolniczego zajmującego się sprawami Skarżącej. Ponadto skarżąca zaznaczyła, że nieprawdą jest brak spełnienia przez nią warunku utrzymania minimalnej powierzchni gospodarstwa na poziomie 10,15 ha przez okres 5 lat od dnia wypłaty pomocy. Podniesiono, że skarżąca dzierżawiła oraz zakupiła inne działki, na których wciąż prowadzi działalność rolniczą. Zatem faktyczne warunki dla przyznania i rozliczenia pomocy zostały spełnione, niezgodność występuje natomiast jedynie na poziomie błędnie sporządzonej dokumentacji. W odpowiedzi na skargę Prezes wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.); powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa ARiMR w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz, że przy jej wydawaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik postępowania. Stosownie do wymogów przewidzianych w § 15 ust. 3 pkt 1-5 Rozporządzenia decyzję o przyznaniu pomocy wydaje się z zastrzeżeniem dopełnienia przez beneficjenta w terminie 180 dni od dnia doręczenia tej decyzji warunków w postaci: 1) nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa wskazanego w biznesplanie spełniającego warunki o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze i tiret trzecie z zastrzeżeniem § 5 ust. 2, 2) podjęcia samodzielnego prowadzenia gospodarstwa o którym mowa w pkt 1, 3) ubezpieczenia na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie jako rolnik, 4) uzyskania wpisu do ewidencji producentów stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności jeżeli jego małżonek nie został dotychczas wpisany do tej ewidencji, 5) nabycia gospodarstwa małżonka w sposób określony w § 2 ust. 7 pkt 3 - w przypadku o którym mowa w § 2 ust. 7 - chyba że dany warunek był spełniony w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości to, że Skarżąca była beneficjentem któremu wydana decyzja o przyznaniu pomocy z zastrzeżeniem dopełnienia w terminie 180 dni od dnia doręczenia tej decyzji warunku określonego w § 15 ust. 3 pkt 1 Rozporządzenia. Poza sporem jest również to że wystąpiła ona o zmianę założeń biznesplanu w zakresie powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie rolnym objętym biznesplanem. W takiej sytuacji obowiązana była jednak dochować wymogu przewidzianego w § 21 ust. 5 pkt 1 Rozporządzenia tzn. wystąpić do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu nie później niż w terminie 180 dni od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Warunku przewidzianego w powyższym przepisie Skarżąca jednak nie spełniła. Przyznała to pośrednio Skarżąca nie podnosząc w tym zakresie żadnych zarzutów w skardze. Powyższe oznacza iż naruszenie § 21 ust. 5 pkt 1 Rozporządzenia było w przypadku Skarżącej ewidentne, co skutkowało zasadną odmową wyrażenia zgody (przez organ) na zmianę założeń biznesplanu. Bezspornie bowiem jest, iż Strona powinna wystąpić do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR o zmianę w biznesplanu w zakresie zgłoszonych działek do dnia 2 grudnia 2011 r., natomiast uczyniła to dopiero w dniu 22 lutego 2013 r., oraz w dniu 11 grudnia 2014 r. w wyniku przedstawionych Stronie nieprawidłowości, które zostały ustalone w oparciu o raport z czynności kontrolnych oraz bazy informacyjne ARiMR. Odnosząc się zaś do kolejnej spornej kwestii, czy Skarżąca wypełniła zobowiązanie do zachowania minimalnej powierzchni gospodarstwa, na które przyznano pomoc tj. 10,15 ha, przez okres 5 lat od dnia wypłaty pomocy, Sąd zauważa, iż pomoc dla Strony została wypłacona w dniu 9 stycznia 2012 r. Przedłożone organowi umowy dzierżawy z dnia 12 maja 2011 r. oraz 13 maja 2011 r. są zawarte na okres 10 lat oraz posiadają datę pewną pokrywającą się z datą wpływu do Biura Wsparcia Inwestycyjnego [...] Oddziału Regionalnego ARiMR tj. 10 lutego 2012 r. Zgodnie zaś z oświadczeniem Skarżącej z dnia 3 marca 2015 r. działka nr [...] nie była przez nią w ogóle użytkowana. Nie można zatem przyjąć, iż wymóg dotyczący utrzymania minimalnej, tj. 10,15 ha powierzchni przez okres 5 lat od dnia wypłaty pomocy był spełniony przez Skarżącą od 9 stycznia 2012 r. do dnia 10 lutego 2012 r. Skarżąca w okresie od 9 stycznia 2012 r. do dnia 10 lutego 2012 r. użytkowała jedynie 1,71 ha spośród gruntów wskazanych w biznesplanie. Pozostałe grunty były użytkowane przez innych użytkowników, zgodnie z wyjaśnieniami złożonymi przez Beneficjentkę w piśmie z dnia 3 marca 2015 r. Oceny spornej kwestii nie zmienia fakt, iż - jak to podnosi w skardze Skarżąca - w okresie od 9 stycznia do 10 lutego każdego roku nie użytkuje się ziemi, ponieważ w tym okresie odpoczywa ona przed pracami rolnymi i w tym okresie nie robi się żadnych prac na użytkach rolnych, gdyż Strona musi spełnić wszystkie wymagania wynikające z § 18 Rozporządzenia w tym warunek samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, na które przyznano pomoc finansową przez okres 5 lat od dnia wypłaty pomocy. Godzi się również zauważyć, iż Strona nie przedłożyła ww. umów dzierżawy z dnia 12 maja 2011 r. oraz 13 maja 2011 r. podczas zgłaszania w dniu 14 września 2011 r. zmiany w zakresie gruntów rolnych, wchodzących w skład gospodarstwa objętego wsparciem oraz podczas przeprowadzonej w dniu 28 października 2011 r. kontroli w gospodarstwie rolnym. Oceniając zatem przeprowadzone przez organy administracyjne postępowanie Sąd nie stwierdził, aby było ono prowadzone z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Dokonując natomiast oceny sprawy w kontekście przepisów procedury administracyjnej, wskazać należy, iż także w tym zakresie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd nie stwierdził, bowiem, aby w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów postępowania. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.