V SA/Wa 43/18

WyrokWSA w Warszawie2018-07-25

Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Krystyna Madalińska-Urbaniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić ostateczną decyzję zobowiązującą do zwrotu środków publicznych, jeśli nie stwierdzono wadliwości tej decyzji, a jedynie brak spełnienia przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może uchylić ani zmienić ostatecznej decyzji zobowiązującej do zwrotu środków publicznych, jeśli decyzja ta nie jest wadliwa, a jedynie nie zostały spełnione przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony, a także gdy przepisy szczególne nie pozwalają na zmianę lub uchylenie takiej decyzji. Postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. nie jest kolejną instancją merytorycznego rozpoznania sprawy.
Stan faktyczny
Skarżąca I. K. domagała się uchylenia lub zmiany decyzji z października 2015 r., którą Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. orzekł o zwrocie kwoty 269 939,01 zł wraz z odsetkami, jako części dofinansowania projektu. Decyzja ta stała się ostateczna, ponieważ skarżąca nie złożyła odwołania. Następnie skarżąca wniosła o zmianę lub uchylenie tej decyzji na podstawie art. 154 i 155 k.p.a. Oba organy administracji (Dyrektor WUP i Minister Rozwoju i Finansów) odmówiły uchylenia lub zmiany decyzji, uznając, że nie zaszły przesłanki z art. 154 i 155 k.p.a., w szczególności brak było podstaw do stwierdzenia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, a decyzja pierwotna nie była wadliwa i nie miała charakteru uznaniowego. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Protokolant - st. spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2018 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej przypadającą do zwrotu kwotę dofinansowania; oddala skargę. Przedmiotem skargi I. K. jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów z [...] października 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. z dnia [...] marca 2017 r. nr 4/2017 odmawiającą uchylenia lub zmiany decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] orzekającej o zwrocie kwoty 269 939,01 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym : Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. orzekł o obowiązku zwrotu przez I. K. - prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą O. kwoty 269 939,01 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, tj. części dofinansowania projektu pn. "[...]" nr [...], realizowanego przez Stronę w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL). W decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] została wskazana podstawa prawna określenia należności do zwrotu środków - art. 207 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 209 ust. 9 pkt 1 i ust. 11 ustawy o finansach publicznych. Decyzja z dnia [...] października 2015 r. została skutecznie doręczona Stronie 20 października 2015 r. Od decyzji Strona nie złożyła odwołania i decyzja ta stała się ostateczna z dniem 4 listopada 2015 r. W dniu [...] grudnia 2016 r. do Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. wpłynął wniosek Strony z [...] grudnia 2016 r. o zmianę decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. z dnia [...] października 2015 r., który Strona doprecyzowała pismem z 9 stycznia 2017 r. poprzez wskazanie podstawy prawnej zmiany bądź uchylenia ww. decyzji, tj. art. 154 i art. 155 kpa. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. odmówił uchylenia lub zmiany decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. z dnia [...] października 2015 r, nr [...] orzekającej o zwrocie kwoty 269 939,01 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, zaś opisaną na wstępie decyzją Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił , powołując się na wyrok NSA z 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt. III SA 1388/99, iż w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 155 kpa organ administracji nie stosuje prawa materialnego. Dalej wyjaśnił – z powołaniem się na liczne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż celem tego postępowania, będącego samodzielnym postępowaniem administracyjnym, jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej określone w art. 155 kpa oraz czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne Organ administracji orzekający w trybie art. 154 kpa lub 155 kpa przeprowadza kontrolę wydanej decyzji ostatecznej z jednego punktu widzenia, tj. bada, czy za zmianą albo uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ ten nie jest uprawniony do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy Dalej organ wyjaśnił, że decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. z dnia [...] października 2015 r. orzekającej obowiązek zwrotu środków nieprawidłowo wydatkowanych, nie można uznać za decyzję, na mocy której I. K. jako Strona nie nabyła prawa. Wspomniana decyzja wiąże się bowiem z uprawieniami strony. Na potwierdzenie tego faktu Organ odwoławczy przywołał stanowisko doktryny i orzecznictwa. Z decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. z dnia [...] października 2015 r. wynika jednoznaczne żądanie zwrotu środków wydatkowanych niezgodnie z procedurami, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.) w kwocie 269 939,01 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. A zatem Strona w przedmiotowej sprawie nabyła prawo w postaci konkretyzacji obowiązku zwrotu środków (nabyte prawo związane jest z brakiem możliwości zwiększenia obciążeń dla strony w tym zakresie). Wobec powyższego, pomimo stwierdzenia organu I instancji o wystąpieniu pierwszej przesłanki z art. 154 kpa w omawianej sprawie (organ l instancji uznał, że Strona w wyniku decyzji z dnia [...] października 2015 r. nie nabyła prawa) również organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany przedmiotowej decyzji z uwagi na niespełnienie pozostałych przesłanek z art. 154 i art. 155 kpa. Dalej organ wyjaśnił, iż w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że przy ocenie żądania strony uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której nabyła ona prawo, należy mieć na uwadze, że przepis art. 155 nie tworzy dla stron prawa do trzeciej instancji odwoławczej , a w trybie art. 155 k.p.a. mogą być zmieniane lub uchylane zarówno decyzje wadliwe, jak i decyzje nie dotknięte żadnymi wadami, wyłącznie jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony. Taka konstrukcja przepisu art. 155 k.p.a. powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, niejako "w kolejnej instancji". Jednocześnie, w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że "nowa" decyzja, tj. decyzja o której mowa w art. 155 kpa ma charakter decyzji uznaniowej, na co wskazuje użyte w komentowanym przepisie wyrażenie modalne "może" . Zdaniem Ministra decyzja Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. z dnia [...] października 2015 r. nie jest obarczona wadą. Została wydana na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp. Wyraźnie dowiedziono w niej, że przy realizacji projektu doszło do naruszenia procedur, w tym Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki oraz umowy o dofinansowanie projektu. Na podstawie decyzji z dnia [...] października 2015 r. zwrotowi podlega kwota w wysokości 269 939,01 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych odpowiadająca kwocie stwierdzonych nieprawidłowości. Do środków przekazanych Stronie na realizację projektu, z których poniesiono wydatki uznane za niekwalifikowalne i stanowiące nieprawidłowość, mają zastosowanie przepisy ufp. Stąd w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] października 2015 r. wskazano art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Z przepisu wyraźnie wynika, że stwierdzenie wykorzystania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem stosownych procedur skutkuje wydaniem skierowanej do beneficjenta decyzji o zwrocie środków, od której stronie przysługuje odwołanie, bądź wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ podkreślił, że decyzje wydawane na tych podstawach nie są uznaniowe, a wynikają z konkretnych procedur naruszonych przez stronę. Przepisy ufp nie przewidują też wyłączeń podmiotowych, czy przedmiotowych od żądania zwrotu wydatków niekwalifikowalnych. Tym samym, organ nie ma do wyboru możliwości korzystniejszego niż dotychczas rozstrzygnięcia dla strony, pozostającego w zgodzie z obowiązującym porządkiem prawnym. Organ nie działa bowiem w granicach uznania administracyjnego. Należy zatem stwierdzić, że przywołane przepisy - mimo, iż nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji nr [...] w rozumieniu formalnym, to jednak nie pozwalają one organowi na materialne ukształtowanie obowiązku strony w sposób odmienny niż w przedmiotowej decyzji. Odnosząc się zaś do drugiej przesłanki z art. 154 kpa i art. 155 kpa, Minister wskazał , że w pojęciu słusznego interesu strony nie chodzi o "każdy interes strony (a więc chęć uzyskania rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o treści zgodnej z wolą strony), ale wyłącznie o interes zgodny przede wszystkim z prawem i zasadami współżycia społecznego. Modyfikacja ukształtowanego ostateczną decyzją stosunku administracyjnoprawnego (poprzez jej zmianę bądź zniesienie) musi więc być społecznie akceptowalna i godna wsparcia ze strony Państwa, ze względu na cel jaki ma zostać przez tę modyfikację osiągnięty. Interes ten ma być bowiem obiektywnie słuszny, a nie jedynie zgodny z oczekiwaniem strony" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 maja 2014 r. II SA Kr 272/14). Wskazany sposób odczytywania przesłanki słusznego interesu strony (interes obiektywnie uzasadniony) nie pozwala na objęcie jej zakresem negatywnych dla strony następstw braku zaskarżenia decyzji do organu II instancji. Decyzja Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. nr [...] z dnia [...] października 2015 r. zawiera pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia, z którego to prawa Strona jednak nie skorzystała. Z kolei interes społeczny należy oceniać "z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa" i nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności jego żądania. W związku z powyższym, w ocenie organu II instancji, za zmianą decyzji nr [...] nie przemawia interes społeczny, ani słuszny interes strony, toteż nie została spełniona obligatoryjna przesłanka zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 kpa. Od powyższej decyzji I.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagała się zmiany lub uchylenia decyzji Ministra Rozwoju i Finansów, zarzucając jej : 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: obrazy art, 6 kpa, 7 kpa i 8 kpa, poprzez nierozpatrzenie całości okoliczności sprawy, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, 2) obrazę prawa materialnego, tj. art. 154 i 155 kpa poprzez przyjęcie, że w niniejszym stanie faktycznym nie zaistniały przesłanki "Interesu społecznego" i "słusznego interesu strony" i brak jest podstaw do zmiany przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu skargi Strona wykazywała zaistnienie przesłanek określonych w art. 154 i 155 kpa, w szczególności związanych z niezasadnym obciążeniem jej obowiązkiem zwrotu środków przekazanych na realizację projektu. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Finansów wniósł o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko i argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tym miejscu zaznaczyć należy, że kontrolowane w sprawie rozstrzygnięcia organów zapadły w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, tj. w trybie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej ( art. 154 i 155 kpa). W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. W kontekście ww. zasady trwałości decyzji administracyjnej podkreślić należy, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, jakkolwiek jest aktem dopuszczalnym przez ustawodawcę, to jednak o charakterze wyjątkowym, co uzasadnia ścisłą interpretację podstaw tej instytucji. Należy też wyjaśnić, iż tryby nadzwyczajnego wzruszania decyzji ostatecznych nie są wobec siebie konkurencyjne, nie są też trzecią instancją , umożliwiającą normalne rozpoznanie sprawy po raz kolejny( por. wyrok NSA w Warszawie z 13.12.1996 r., III SA 1212/95, LEX nr 28966, w którym stwierdzono, że nie można traktować trybu z art. 155 jako kolejnej instancji wymiarowej ). Uchyleniu lub zmianie w trybie art. 154 lub 155 kpa mogą podlegać zarówno decyzje wadliwych, jak i niewadliwe. W wyroku NSA z 4.01.2011 r., I OSK 339/10, przyjęto, że art. 155 może odnosić się do decyzji dotkniętych niekwalifikowanymi wadami (niedającymi podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji czy do wznowienia postępowania) lub decyzji prawidłowych. Otwiera zatem możliwość weryfikacji decyzji podjętych w wyniku wadliwej wykładni prawa materialnego lub decyzji wydanych w ramach norm prawa materialnego – norm uznaniowych. W wyroku NSA z 26.11.2010 r., I OSK 164/10, został wyrażony pogląd , iż tryb zmiany decyzji administracyjnej zawarty w art. 155 służy – co do zasady – zmianie decyzji niewadliwych. Sąd podziela pogląd organu, iż decyzja objęta wnioskiem o uchylenie lub zmianę jest decyzją o której mowa w art. 155 kpa. Przepisom art. 155 podlegają bowiem nie tylko decyzje uprawniające, lecz także decyzje zobowiązujące. Pogląd, że strona nabywa prawa także z decyzji zobowiązującej, jest utrwalony w doktrynie i orzecznictwie sądowym. Prawem nabytym będzie zatem również powstałe przez prawomocne orzeczenie władzy prawo do wykonania ciążącego na stronie obowiązku w rozmiarach określonych przez to orzeczenie, nie zaś według normy wyższej. I tak np. w wyroku SN z 12.12.1997 r., III RN 92/97, OSNAPiUS 1998/10, poz. 290, stwierdzono, że ostateczna decyzja administracyjna, która nakłada na stronę określone obowiązki, może być uchylona lub zmieniona w trybie art. 155 ( zob. też E. Iserzon [w:] Komentarz, 1970, s. 260; J. Borkowski [w:] Komentarz, 1996, s. 690; cyt. za A. Wróbel Komentarz aktualizowany do art.. 155 k.p.a. w LEX). Z wykładni gramatycznej przepisu art. 155 wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji; 2) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji; 3) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony. Uwzględniając regułę interpretacyjną zawartą we wspomnianym przepisie art. 16 § 1 kpa, należy przyjąć, że przedmiotem postępowania określonego w art. 155 jest stwierdzenie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. W przypadku gdy organ administracji publicznej ustali istnienie tych przesłanek, może uchylić lub zmienić dotychczasową decyzję ostateczną. Warunkiem dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem. Podkreślić należy, że uchyleniu lub zmianie mogą ulec jedynie takie decyzje, które mają charakter uznaniowy lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem. Nie jest to możliwe w przypadku decyzji związanej, która nie przewiduje dla organu możliwości wyboru rozstrzygnięcia zgodnego z prawem. Ten rodzaj decyzji powoduje, że organ, stwierdzając istnienie określonej przesłanki (stanu faktycznego) zobligowany jest wydać wskazane rozstrzygnięcie. W sytuacjach, gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca organom określone rozwiązanie, przepis ten nie znajduje zastosowania. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia właśnie z takim charakterem decyzji, bowiem po stwierdzeniu wystąpienia określonego stanu faktycznego organ ma obowiązek wydania decyzji nakładającej obowiązek zwrotu części lub całości pobranych środków. Wskazuje na to w sposób nie budzący wątpliwości treść art. 207 ust. 1 ufp : W przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Jak stwierdzono w tezie pierwszej wyroku NSA z 12 kwietnia 2000 r. (sygn. akt III SA 1388/99), w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 155 k.p.a. organ administracji nie stosuje prawa materialnego. Nie bada zatem czy wydana decyzja jest zgodna z przepisami. Organ administracji orzekający w trybie art. 155 przeprowadza kontrolę wydanej decyzji ostatecznej z jednego punktu widzenia, tj. bada, czy za zmianą albo uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (wyrok NSA z 13 sierpnia 1997 r., III SA 854/96,). Nie jest uprawniony do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy. Organy wydając decyzję w trybie art. 155 k.p.a. nie mogły czynić ustaleń faktycznych dotyczących decyzji, miały jedynie stwierdzić czy można uchylić lub zmienić tę decyzję w oparciu o przesłanki z art. 155 k.p.a. (wyrok NSA sygn. akt II OSK 124/16). Organ, dysponując zgodą strony na zmianę lub uchylenie decyzji, w pierwszej kolejności ustala, czy przepisy prawa materialnego dają mu możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, a dopiero później rozważa, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. jest wprawdzie postępowaniem odrębnym w stosunku do tego, w którym zapadła weryfikowana decyzja ostateczna, to jednak toczy się w tej samej, z materialnoprawnego punktu widzenia, sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne i nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Zastosowanie trybu z art. 155 k.p.a. nie może bowiem prowadzić do rozpatrzenia sprawy niejako w "trzeciej' instancji oraz obejścia przepisów dotyczących zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej (art. 155 k.p.a.) jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany takiej decyzji ze względu na interes społeczny i słuszny interes strony i czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne (wyrok NSA sygn. akt I OSK 586/06, www.nsa.gov.pl.). Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że są one nieuzasadnione, bowiem jak sąd wskazał w niniejszym uzasadnieniu, w sprawie rozpatrywanej na podstawie art. 155 k.p.a., nie jest prowadzone postępowanie wyjaśniające inne niż dotyczące zaistnienia przesłanek wynikających z ww. przepisu, nie są także stosowane przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę prawną decyzji, o której uchylenie wnioskowała skarżąca. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się w wydanych decyzjach naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło