V SA/Wa 431/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi [...] .A. w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lipca 2014 r. nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne wszczęte w skutek wniosku skarżącej o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego z [...] kwietnia 2014 r. 3. zasądza od Ministra Rozwoju i Finansów na rzecz [...] S.A. w W. kwotę 357 zł (słownie trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego. Przedmiotem skargi F. S.A. w W. (dalej. FSO, skarżąca lub spółka) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Ministra Finansów z [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lipca 2014 r. nr [...] odmawiające wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W., w związku z zaległościami [...] (obecna nazwa F. S.A.) z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wszczął postępowanie egzekucyjne w administracji, w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: [...]. W wyniku czynności podjętych w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne, obliczone na zasadach określonych w rozdziale 6 Działu I ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.u. z 2016, poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Pismem z [...] kwietnia 2014 r., F. złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej w W. wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do dnia zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] lipca 2014 r. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Od powyższego postanowienia odwołała się Spółka. Zaskarżonym do sądu postanowieniem z [...] grudnia 2015r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie z [...] lipca 2014 r. Organ odwoławczy wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu wyjaśniono Spółce, że w złożonym wniosku z [...] kwietnia 2014 r. zawierającym prośbę o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, nie wskazała na żadne przesłanki, które mogłyby uzasadniać natychmiastowe wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił, że fakt, iż skarżąca skorzystała z prawa i wystąpiła ze skargą kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z 28 marca 2013r. nie mógł być uznany za zdarzenie o charakterze wyjątkowym, uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Także podnoszona okoliczność braku możliwości zrealizowania obowiązku zapłacenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na trudną sytuację, nie mogła stanowić przesłanki do wstrzymania egzekucji. Minister stwierdził, że skarżąca we wniosku nie powołała okoliczności o charakterze losowym zaistniałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a wskazała na przesłanki w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych takie jak: przyrzeczenie udzielenia spółce pomocy publicznej po uzyskaniu decyzji Komisji Europejskiej potwierdzone przez Skarb Państwa oraz wydanie na rzecz F. promesy przez Dyrektora [...] Oddziału ZUS w W. Podkreślił, że powyższe przesłanki nie mogły być brane pod uwagę w sprawie wniosku o wstrzymania prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 23 § 6 u.p.e.a. przez niezastosowanie, pomimo, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, a nadzwyczajne okoliczności sprawy powodują, że wymagała ona indywidualnego podejścia. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Działające w sprawie organy – Dyrektor Izby Skarbowej w W. i Minister Finansów – wydając kontrolowane postanowienia odmówiły wstrzymania postępowania egzekucyjnego, powołując się na przepis art. 23 § 6 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym na datę orzekania. Zgodnie z tym przepisem organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ (art. 23 § 6 u.p.e.a.). Istotny jest fakt, że w niniejszej sprawie nie toczyło się postępowanie nadzorcze nad prowadzonym przez Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. postępowaniem egzekucyjnym, a tylko w takiej sytuacji możliwym było orzekanie przez organ nadzoru w oparciu o art. 23 § 6 u.p.e.a. o ewentualnym wstrzymaniu czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 23 § 1 u.p.e.a. – nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. W ramach tych kompetencji organ nadzoru jest: 1) organem odwoławczym od postanowień organu egzekucyjnego, 2) organem sprawującym kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne (art. 23 § 4 u.p.e.a.). W tym ostatnim przypadku oznacza to przeprowadzanie z urzędu czynności kontrolnych w nadzorowanym organie egzekucyjnym (art. 23 § 6 u.p.e.a.). W ramach prowadzonych czynności kontrolnych organ w wyjątkowych sytuacjach może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne w oparciu o przesłanki, o którym mowa w tym przepisie. Celem tego przepisu jest możliwość uwzględnienia, w toku postępowania egzekucyjnego, zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwie najszybszego wykonania zobowiązania. Okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na tej podstawie muszą mieć charakter szczególnie wyjątkowy, co oznacza, że powinny w sposób oczywisty odbiegać od występujących powszechnie. W trybie zmierzającym do wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych w oparciu o art. 23 § 6 nie jest możliwe kwestionowanie działań organu egzekucyjnego. Przesłanki zastosowania powyższych instytucji procesowych zostały sformułowane w sposób nieostry, pozwalający uprawnionemu organowi na korzystanie ze stosunkowo dużej swobody przy ustalaniu, czy w konkretnej sprawie zachodzą tego rodzaju okoliczności. W niniejszej sprawie organy uznały, że powołane we wniosku okoliczności nie stanowiły szczególnie uzasadnionego przypadku dającego podstawę do wstrzymania postępowania egzekucyjnego i trudno z tym polemizować. Podkreślić należy również, że wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego nie stanowi kolejnej możliwości rozpoznania wniosku w sprawie o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Kwestia umorzenia kosztów egzekucyjnych nie mogła być przedmiotem rozpatrywania przez organ nadzoru z uwagi na toczące się w tym zakresie postępowanie przed właściwymi organami. Podnoszona zatem przez skarżącą argumentacja odnosząca się do aspektów podlegających rygorowi odrębnego postępowania pozostaje bez wpływu na ww. rozstrzygnięcie. Podkreślić należy również, że u.p.e.a. nie normuje instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika, czego domaga się skarżąca. Wniosek taki, skierowany do organu nadzoru, może jedynie stanowić podstawę podjęcia przez ten organ czynności nadzorczych z urzędu. Wskazany przepis nie daje zatem żadnych bezpośrednich uprawnień zobowiązanemu poddanemu egzekucji (por. wyrok NSA z 8 października 1999 r. o sygn. akt III SA 7798/98 - LEX nr 46233). Tryb przewidziany art. 23 § 6 u.p.e.a. nie przysługuje zatem dłużnikowi. Dłużnikowi kwestionującemu działania organu egzekucyjnego przysługują środki określone w u.p.e.a., tj. skarga na czynności egzekucyjne lub skarga na przewlekłość postępowania (art. 54 § 1 u.p.e.a.), przy czym w przypadku wniesienia takiej skargi organ nadzoru może, w uzasadnionych przypadkach, wstrzymać prowadzenie postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 6 u.p.e.a.) Pogląd, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika został wyrażony także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 kwietnia 2009 r. o sygn. akt II FSK 1925/07 oraz w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 września 2007 r. o sygn. akt III SA/Wa 3584/06, z 18 lutego 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 1773/13, z 6 maja 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 93/14, z 24 października 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 936/14 i z 6 marca 2015 r. o sygn. akt V SA/Wa 2114/14 (wszystkie pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko takie znajduje także potwierdzenie w aktualnym brzmieniu art. 23 § 6 u.p.e.a., nadamy ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1269). W uzasadnieniu projektu tej ustawy wskazano na orzecznictwo sądów administracyjnych prezentujące wykładnię instytucji wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego jako prerogatywy organu nadzoru przysługującej z urzędu, dodając, iż przepis wprowadza w błąd zobowiązanych, którzy składają wnioski o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego bądź czynności egzekucyjnych, oczekując merytorycznego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Wniosek spółki z [...] kwietnia 2014 r. o wstrzymanie na czas określony postępowania egzekucyjnego ze względu na zaistnienie – w jej ocenie – szczególnych okoliczności mógłby co najwyżej być podstawą do podjęcia z urzędu czynności kontrolnych. W ramach tych czynności organ decydowałby uznaniowo o potrzebie wstrzymania egzekucji. W przedmiotowej sprawie takiej sytuacji nie było. Organy wprost rozstrzygały wniosek skarżącej nie dopatrując się okoliczności, iż skarżącej taki wniosek nie przysługuje. Zatem w ocenie Sądu złożony wniosek był bezprzedmiotowy. Podnieść także należy, że ramach czynności organ nadzoru na zasadzie uznania jest uprawniony w formie postanowienia wstrzymać konkretną czynność egzekucyjną lub postępowanie egzekucyjne bądź też, w przypadku stwierdzenia braku przesłanek do wstrzymania, powiadomić wnioskodawcę o tym fakcie (art. 23 § 8 u.p.e.a.). Oznacza to, że organ nadzoru stwierdzając w ramach czynności kontrolnych prawidłowo prowadzone podstępowania egzekucyjne, a co za tym idzie, brak podstaw do jego wstrzymania nie wydaje w tej materii żadnego orzeczenia, na które służyłby środek odwoławczy (podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 kwietnia 2009 r. o sygn. akt II FSK 1925/07). Wobec powyższego zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. naruszają prawo. Mając powyższe na uwadze Sąd uznając, że zaskarżone postanowienie narusza wskazane przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie z uwagi na fakt, iż wobec niemożności wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego, postępowanie w tej sprawie nie może być prowadzone, Sąd, stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umorzył to postępowanie na podstawie art. 145 § 3 ww. ustawy. Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 powołanej wyżej ustawy.