V SA/Wa 4311/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. O. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu R. O. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący R. O. wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że zamieszkuje (wraz z żoną i dwojgiem dzieci w wieku 15 i 17 lat) w domu należącym do jego matki na zasadzie użyczenia. Matka skarżącego prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Skarżący partycypuje w ½ części w kosztach utrzymania domu. Wydatki ponoszone na utrzymanie domu oraz czteroosobowej rodziny nie wystarczają już na opłatę sądową od skargi. Jako składniki majątku swojej rodziny skarżący wskazał nieruchomość rolną o powierzchni 8,44 ha oraz budynek gospodarczo-garażowy. Podał, iż z tytułu gospodarstwa rolnego osiąga dochód w wysokości 2.000 zł miesięcznie. Jako stałe miesięczne wydatki wymienił: opłatę za energię elektryczną – 250 zł, opłatę za gaz – 160 zł, opłatę za węgiel – 222 zł, składkę na KRUS – 130 zł oraz wydatki na dzieci – 400 zł, podnosząc iż na utrzymanie jego rodziny pozostaje tylko kwota 838 zł. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego, skarżący (pismem Sądu z 28 stycznia 2016 r.) został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez • udzielenie następujących informacji: 1) gdzie i na podstawie jakiego tytułu mieszka oraz ile wynoszą ewentualne opłaty z tym związane (opłata za mieszkanie, czynsz najmu lokalu, opłaty związane z jego eksploatacją), 2) czy skarżący otrzymuje bądź otrzymywał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych bądź inną pomoc finansową z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub Agencji Rynku Rolnego, a jeśli tak to w jakim okresie i w jakiej wysokości, 3) jakie są miesięczne wydatki skarżącego i osób, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe związane z niezbędnym utrzymaniem (opłaty za mieszkanie, wyżywienie, ubranie, leczenie), należy wskazać poszczególne wydatki i ich miesięczną wysokość, 4) czy skarżący bądź jego żona posiadają majątek ruchomy o znacznej wartości, np. samochody, sprzęt rolniczy; 5) czy skarżący bądź jego żona posiadają rachunki bankowe bądź zasoby pieniężne (oszczędności pieniężne, lokaty, udziały), zgromadzone w inny sposób niż na rachunkach bankowych, a jeśli tak to w jakiej wysokości; • złożenie następujących dokumentów (ewentualnie ich kserokopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem): 1) pełnych wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę – rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie dokumentu bankowego, z którego wynika zamknięcie (likwidacja), zajęcie bądź blokada rachunku, 2) zaświadczenia z odpowiedniego urzędu gminy, wskazującego wysokość dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego (nieruchomości rolnych), 3) odpisu zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za rok 2014, 4) innych dokumentów, które mogłyby potwierdzić wykazywaną sytuację materialną skarżącego. Ponadto na podstawie art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) skarżący (w ww. piśmie z 28 stycznia 2016 r.) został poinformowany, iż wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący (w piśmie z 8 lutego 2016 r.) powtórzył wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniu formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazał ponadto, że otrzymuje dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które są wypłacane dwa razy w roku, przy czym nie podał ich wysokości. Oświadczył również, iż nie posiada z żoną żadnych oszczędności, lokat ani udziałów. Jednocześnie przedstawił dowód wpłaty kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi w niniejszej sprawie, podnosząc, że pieniądze te pożyczył od znajomych. W związku z treścią pisma z dnia 8 lutego 2016 r. oraz uiszczeniem na rachunek bankowy Sądu kwoty 100 zł odpowiadającej wysokości wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, skarżący został wezwany do udzielenia w terminie 7 dni informacji, czy cofa wniosek o przyznanie prawa pomocy pod rygorem nadania dalszego biegu ww. wnioskowi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z 21 marca 2016 r. oświadczył, iż podtrzymuje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Skoro sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, to Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący nie przedstawił w sposób klarowny i pełny swojej sytuacji majątkowej. Jego pismo z 8 lutego 2016 r. stanowi tylko częściowe wykonanie wezwania Sądu z 28 stycznia 2016 r. Przede wszystkim skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających oświadczenia zawarte we wniosku i piśmie z 8 lutego 2016 r. Ograniczył się do wyjaśnień (zawartych w formularzu wniosku oraz ww. piśmie z 8 lutego 2016 r.), z których wynika, że przy dochodzie w wysokości 2.000 zł z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, jego wydatki na utrzymanie rodziny w skali miesiąca oscylują wokół kwoty 1.160 zł. Nie przedstawił natomiast – pomimo wezwania Sądu – zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego. Nie wypowiedział się również, czy on - bądź jego małżonka - dysponuje rachunkami bankowymi, stwierdzając jedynie, iż żadne z nich nie posiada oszczędności, lokat ani udziałów. Ponadto przyznając, że otrzymuje dwa razy w roku dopłaty do gruntów z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nawet nie wskazał wysokości tych dopłat. Reasumując, skarżący nie podjął żadnych starań w celu udokumentowania sytuacji materialnej swojej oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (w szczególności małżonki), ograniczając się do własnych wyjaśnień. Tymczasem jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy tej osoby oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Skoro jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy, co nie jest możliwe w przypadku nieudokumentowania stanu majątkowego skarżącego i jego rodziny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.