V SA/Wa 433/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędziowie WSA - Mirosława Pindelska, - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2005 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie powstania długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. Dyrektor Izby Celnej w W. powołując się m. in. na art. 29§1, art. 210§3 pkt 3, art. 222§3 oraz art. 242§3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny (tj. Dz. U. Nr 75 z 2001r., poz. 802 ) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. nr [...] - z dnia [...] lipca 2003r ., uznającą towar w postaci samochodu osobowego marki - [...], nr nadwozia - [...], nr silnika - [...], rok produkcji [...]r., kraj poch. [...], podlegający należnościom celnym przywozowym, za nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny oraz orzekającą o powstaniu długu celnego w przywozie od przedmiotowego pojazdu w wysokości cła 8000,50 PLN określonego na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych w dniu [...] stycznia 1996r. Ponadto Naczelnik Urzędu Celnego w R. wezwał dłużnika M. N. do uiszczenia kwoty wynikającej długu celnego oraz kwoty odsetek za zwłokę od powyższej zaległości, w terminie 10 dni od dnia otrzymania decyzji, a także orzekł o dopuszczeniu towaru i uznał go za towar krajowy, bez obowiązku zgłoszenia go do procedury dopuszczenia do obrotu, po uiszczeniu należności celnych przywozowych. Umorzył postępowanie celne wobec H. R., wobec tego, że termin 3 lat, w którym możliwe jest powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu długu celnego, liczony od dnia powstania długu celnego upłynął zanim wszczęto postępowanie z jego udziałem. Decyzje organów celnych zapadły w następującym stanie faktycznym: Stosownie do zeznań M. N., w dniu [...].12.1995r. zakupił on od nieznajomego mężczyzny samochód osobowy marki "[...]" nr nadwozia - [...], nr silnika -[...], rok produkcji [...]. Sprzedający przekazał M. N. dowód rejestracyjny pojazdu nr blankietu [...] wystawiony na W. J., zam. K., ul. [...]. Została sporządzona umowa kupna - sprzedaży, jako sprzedającego wpisano W. J., który figurował w dowodzie rejestracyjnym i tak też podpisał się pod nią sprzedający pojazd. Natomiast M. N. po sprawdzeniu zgodności numerów nadwozia i silnika samochodu z danymi wpisanymi w dowodzie rejestracyjnym podpisał umowę nie sprawdzając danych personalnych mężczyzny, który sprzedawał przedmiotowy samochód, ponieważ znał jego adres. Strony ustaliły wartość pojazdu w umowie z dnia [...].12.1995r. na kwotę 4.000 zł. W dniu [...].01.1996r. nabywca samochodu M. N. wystąpił do Urzędu Gminy w W. z wnioskiem o zarejestrowanie pojazdu załączając umowę kupna-sprzedaży z dnia [...].12.1995r. i dowód rejestracyjny poprzedniego właściciela. W trakcie podjętych w sprawie rutynowych czynności sprawdzających ujawniono, że dowód rejestracyjny pojazdu został sfałszowany. W związku z powyższym dokumenty przedmiotowego samochodu zostały przekazane do Komisariatu Policji w W., a następnie do Prokuratury Rejonowej w R.. W toku prowadzonego przez Prokuraturę dochodzenia ustalono, że na numerach rejestracyjnych ww. samochodu [...] zarejestrowany był inny pojazd, tj. [...] oraz, że M. N. przedmiotowy samochód faktycznie nabył od H. R., zam. w [...], ul. [...]. W trakcie przesłuchania w charakterze podejrzanego H. R. potwierdził fakt sprzedaży samochodu M. N., jak również fakt sporządzenia umowy kupna-sprzedaży na sprzedającego W. J., który figurował w dowodzie rejestracyjnym. Wyjaśnił, że umowę tę podpisał nazwiskiem J., bowiem samochód "[...]" nabył jego zmarły ojciec i pojazdu nie przerejestrował, dlatego też podczas sprzedaży do umowy zostały wpisane dane poprzedniego właściciela. W trakcie dochodzenia zostało również ustalone, że osoba W. J. była fikcyjna. Postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...].06.2003r. nr [...] zostało wszczęte z urzędu postępowanie celne w sprawie nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny samochodu osobowego marki "[...]". Postępowanie to zakończyło się wydaniem ww. decyzji z dnia [...].07.2003r. Dyrektor Izby Celnej w W. wskazał, że samochód będący przedmiotem postępowania został wprowadzony na polski obszar celny bez uiszczenia należnego cła i podatków, co wynika z następujących ustaleń: - samochód sprzedany był wraz ze sfałszowaną dokumentacją, - osoba wpisana w sfałszowany dowód rejestracyjny jest fikcyjna, - samochód nie widnieje w kartotece pojazdów utraconych na terenie naszego kraju, - samochód nie widnieje w kartotece pojazdów odprawionych w kraju, - ekspertyza z zakresu badań mechanoskopijnych przeprowadzona w Laboratorium Kryminalistycznym KWP w R. nie stwierdziła podrobienia numeru nadwozia i silnika ww. pojazdu. Stosownie do treści art.210 §1 pkt 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Art. 210 §3 pkt 3 Kodeksu celnego stwierdza natomiast, iż dłużnikami celnymi są osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają podlegający należnościom celnym przywozowym towar nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. Okoliczności nabycia przedmiotowego pojazdu, a w szczególności zaniechanie przed zawarciem umowy kupna - sprzedaży weryfikacji w odpowiednim Wydziale Komunikacji autentyczności przedstawionego przez sprzedającego dowodu rejestracyjnego, niesprawdzenie tożsamości sprzedającego, choćby na podstawie dowodu osobistego, wreszcie zaniechanie sprawdzenia uprawnień sprzedającego do zbycia pojazdu, w sytuacji , gdy kupujący wiedział, że samochód należał do zmarłego ojca zbywcy, pozwalały zasadnie uznać M. N. za dłużnika celnego, na podstawie art. 210 §3 pkt 3 Kodeksu celnego. Zarejestrowanie długu celnego nastąpiło z dniem otrzymania przez M. N. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...].07. 2003r. tj. z dniem [...].08.2003r. (zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji - w aktach administracyjnych). Nie są zasadne zarzuty skarżącego zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, iż zostały naruszone przepisy art. 230 §4a oraz art. 242 § 4 Kodeksu celnego poprzez ich niezastosowanie oraz art. 230 §5 i §6 i art.242 §5 i §6 pkt 3 Kodeksu celnego, przez ich niewłaściwą interpretację. Wyłączenia biegu terminu do powiadomienia dłużnika o długu celnym, z tytułu prowadzenia sprawy karnej i sprawy karnej skarbowej spowodowały, iż od dnia wszczęcia sprawy celnej upłynął jeden rok i 11 miesięcy, które można zaliczyć do upływu terminów. Pozostałe okresy należało uznać za zawieszone i niepodlegające wliczeniu do okresu toczącego się postępowania celnego. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy celnej nie ma znaczenia nabycie przez skarżącego samochodu przez zasiedzenie, o czym świadczy przedłożony wyrok Sądu Rejonowego w R. wydany w sprawie sygn. akt [...]. Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zapadło po analizie materiału dowodowego zgodnej z art. 191 Ordynacji podatkowej. W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, decyzji zarzucił: - naruszenie prawa materialnego - art. 230§ 4 i 4a Kodeksu celnego, przez ich niezastosowanie do M. N., - naruszenie interesu prawnego skarżącego poprzez błędne ustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, a w szczególności błędne przyjęcie daty wprowadzenia samochodu na polski obszar celny, - sprzeczne z zasadami współżycia społecznego obciążenie skarżącego należnościami celnymi, w sytuacji, gdy jego działania nie spowodowały ich powstania, a postępował on w dobrej wierze i w swoim przekonaniu zgodnie z prawem. W uzasadnieniu skargi wskazał, że organy celne nie uwzględniły w postępowaniu celnym ustaleń z postępowania karnego i karnego - skarbowego ustalając datę powstania długu celnego. Nie uwzględniono w szczególności, że co prawda faktycznym sprzedającym był H. R., lecz przedmiotowy samochód był własnością jego ojca - R. R., który zmarł [...] kwietnia 1995r., a więc samochód wprowadzono co najmniej przed tą datą. Nie można też zgodzić się, z organami celnymi, że wynik sprawy karnej i karnej - skarbowej toczących się przeciwko M. N. nie ma znaczenia dla postępowania celnego. Postawienie takiej tezy przez organ celny świadczy o niewyczerpującej i nie w pełni bezstronnej ocenie materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga jest uzasadniona. Podstawową kwestią dla dokonania prawidłowej oceny stanu prawnego sprawy jest ustalenie daty powstania długu celnego, to jest określenie, kiedy miało miejsce wprowadzenie towaru (przedmiotowego samochodu) na polski obszar celny (art. 210 § 2 i nast. ustawy z dnia 9 01 1997 r. - Kodeks celny [tj. Dz.U. nr 75 z 2001r., poz. 802 ze zm.]. Organ celny pierwszej instancji uznał, że analiza dostępnego materiału dowodowego nie pozwala na jednoznaczne ustalenie tej daty, wobec czego zgodnie z treścią art. 222 §3 Kodeksu celnego chwilę tę ustalono na dzień [...] stycznia 1996r. tj. dzień zgłoszenia się M. N. z wnioskiem o rejestrację przedmiotowego pojazdu do Urzędu Gminy w W.. W odwołaniu Skarżący zarzucał niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, przez pominięcie dowodu z zeznań H. R. ( od którego nabył przedmiotowy samochód ), na okoliczność zakupu samochodu przez ojca - R. R.. Dyrektor Izby Celnej w W. w uzasadnieniu swej decyzji zarzut ten skwitował argumentem, iż w postępowaniu celnym sposób, okoliczności i forma nabycia nie mają znaczenia z punktu widzenia powstania długu celnego, nie dostrzegł jednak, że okoliczności te mogą mieć niebagatelne znaczenie dla ustalenia daty powstania długu celnego. Należy stwierdzić, że zaniechanie dokonania analizy zeznań H. R., które zresztą znajdują się w aktach administracyjnych, stanowi naruszenie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zawartego w art. 187 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego), które z kolei przekłada się na naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kolejną istotną kwestią dla bytu obowiązku uiszczenia długu celnego przez M. N. jest podnoszona przez Skarżącego zarówno w odwołaniu jak i skardze sprawa przedawnienia obowiązku organu celnego do powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnych. Powiadomienie to, zgodnie z treścią art. 230 § 4 Kodeksu celnego nie mogło nastąpić po upływie 3 lat od dnia powstania długu celnego. Jeśli nawet przyjąć, że prawidłowa jest data [...] stycznia 1996r. jako data powstania długu celnego, to powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnych nastąpiło z dniem otrzymania przez M. N. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z [...].07. 2003r. tj. z dniem [...].08.2003r. (zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji - w aktach administracyjnych). Zasadnie Dyrektor Izby Celnej w W. wskazuje, że termin do powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu należności celnych ulega zawieszeniu w wypadkach wskazanych w § 5 artykułu 230 Kodeksu celnego. Z uzasadnienia decyzji nie wynika jednak na jakiej podstawie stwierdzono, iż do dnia wszczęcia postępowania celnego "upłynęło 1 rok i 11 miesięcy, które można zaliczyć do upływu terminów" oraz "że pozostałe okresy należało uznać za zawieszone, które nie wlicza się do toczącego się postępowania celnego". Brak jakiegokolwiek odniesienia się do dat wszczęcia i zakończenia postępowań: karnego i karno - skarbowego toczących się przeciwko M. N. i wskazania które konkretnie okresy nie podlegają wliczeniu do biegu terminu z art. 230 § 4 Kodeksu celnego stanowi naruszenie obowiązku należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, o jakim mowa w art. 210 § 1 pkt. 6 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. Powoduje także, że decyzja w tym zakresie uchyla się spod kontroli sądu, stanowi zatem naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Zdaniem sądu nie są natomiast zasadne pozostałe zarzuty skargi. Prawidłowo zostało ocenione zachowanie Skarżącego przy nabyciu przedmiotowego pojazdu i prawidłowo został on uznany za dłużnika celnego na podstawie art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego. Zasadnie także oceniono fakt zasiedzenia samochodu przez M. N. ( potwierdzony wyrokiem sądu ) jako niemający żadnego znaczenia z punktu widzenia niniejszej sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Celnej w W. dokona wszechstronnej analizy całego materiału dowodowego, pod kątem ustalenia daty powstania długu celnego, a także wskaże jakie konkretnie okresy nie podlegają wliczeniu do biegu terminu o którym mowa w art. 230 § 4 kodeksu celnego. Z tych wszystkich powodów, na podstawie art. 145 § 1pkt 1 c oraz art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) sąd orzekł jak w sentencji.