V SA/Wa 433/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska – Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2010 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzez A. J. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes Agencji) z [...] stycznia 2009 r. nr [...] o odmowie przyznania A. J. pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013, podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pan A. J. wystąpił w dniu 30 czerwca 2008 r. z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Do wniosku – uzupełnionego w dniu 8 sierpnia 2008 r. – dołączył m.in. - akt notarialny z [...] maja 2008 r, zawarty pomiędzy skarżącym a jego rodzicami, mocą którego A. i E. J. darowali synowi – A. J. gospodarstwo rolne o łącznej pow. 16,39 ha, - umowę dzierżawy z [...] września 1997 r. zawartą pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa a A. J. dotyczącą dzierżawy działki – cz.dz. 69/2 o pow. 2,88 ha, - umowę dzierżawy z [...] lutego 2005 r. zawartą pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych a małż. A. i E. J., dotyczącą dzierżawy gruntów rolnych o łącznej powierzchni 6,4652 ha dz. nr 65/10 - umowa zawarta na okres 10 lat licząc od dnia 14 lutego 2005 r. - umowę z [...] czerwca 2008 r. zawartą pomiędzy małż. A. i E. J. a A. J. o przejęciu przez A. J. praw i obowiązków do dzierżawionych przez rodziców od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa gruntów rolnych o łącznej powierzchni 9,3452 ha (dz.nr 69/2 i nr 65/10) na podstawie umów dzierżawy z [...] września 1998 r i z [...] lutego 2005 r.; Agencja Nieruchomości Rolnych wyraziła zgodę na przejęcie przez A. J. praw i obowiązków wynikających z wskazanych wyżej umów dzierżawy; - aneks z dnia [...] czerwca 2008 do umowy dzierżawy dotyczącej działki – cz.dz. 69/2 o pow. 2,88 ha, zawarty pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych a A. J. w związku przejęciem praw i obowiązków dzierżawcy – umowa dzierżawy zawarta została na okres 13 lat licząc od dnia 1 września 1998 r.; w związku z przeprowadzonym podziałem geodezyjnym nadano działce nowy numer – dz.nr 69/4 i ustalono powierzchnię na 3,0302 ha; w aneksie nie zmieniono okresu dzierżawy, - aneks z [...] czerwca 2008 r. - zawarty pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych a A. J. w związku przejęciem praw i obowiązków dzierżawcy - do umowy dzierżawy dotyczącej działki dz.nr 65/10 o pow. 6,4652 ha; w aneksie potwierdzono, że umowa dzierżawy zawarta została na okres 10 lat licząc od dnia 14 lutego 2005 r. Pismem z dnia 31 lipca 2008 r. skarżący został wezwany przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) do udokumentowania, iż na dzień złożenia wniosku posiadał minimalną powierzchnię 22,68 ha użytków rolnych spełniających warunek użytkowania minimum 5 lat od momentu złożenia wniosku o płatność . W odpowiedzi na wezwanie skarżący poinformował, iż uzyskał potwierdzenie w Oddziale Terenowym Agencji Nieruchomości Rolnych, że aneks do umowy dzierżawy zostanie sprostowany tak, że umowa dzierżawy będzie zawarta do dnia 31 sierpnia 2014 r. Decyzją z [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Dyrektor Oddziału ARiMR w [...] odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż skarżący nie spełnił wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17.10.2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U. nr 200, poz. 1443 ze zm) – dalej: rozporządzenie Ministra Rolnictwa - dotyczących posiadania minimalnej powierzchni użytków rolnych od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie warmińsko – mazurskim wynosi 22,68 ha. W ocenie organu orzekającego powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie wnioskodawcy jest mniejsza, ponieważ działki nr 69/4 o pow. 3,0302 ha nie można zaliczyć do powierzchni gruntów użytkowanych w gospodarstwie gdyż umowa dzierżawy na tę działkę wygasa w 2011 r. tj. po 3 latach i 3 miesiącach licząc od dnia złożenia wniosku o dofinansowanie, a zgodnie z treścią § 3 ust.5 pkt 3 powołanego rozporządzenia, umowa dzierżawy powinna być zawarta na czas nieoznaczony lub na okres co najmniej 6 lat, licząc od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący podniósł, iż Agencja Nieruchomości Rolnych, od której dzierżawi 9,47 ha gruntów rolnych należących do Skarbu Państwa, wyraziła zgodę na zawarcie umowy dzierżawy na 16 lat licząc od dnia 1 września 1998 r. tj do roku 2016 r. Opóźnienie w podpisaniu aneksu do umowy spowodowane było koniecznością podziału działki ewidencyjnej nr 69/2, którą użytkowali rodzice skarżącego i wydzieleniem nowej działki o nr 69,4 a także okresem urlopowym. W efekcie porządkowania podziałów geodezyjnych ustalono, iż w rzeczywistości działka, którą użytkowali rodzice posiadała powierzchnię 3,03 ha i na taką powierzchnię została ostatecznie zawarta umowa dzierżawy ze skarżącym. Do odwołania skarżący załączył aneks z dnia [...] sierpnia 2008 r. do umowy dzierżawy działki nr 69/4 o pow. 3,0302 ha z 1 września 1998 r. Zgodnie z powyższym aneksem umowa dzierżawy przedmiotowej działki została zawarta na okres 16 lat licząc od dnia 1 września 1998 r. Decyzją z [...] stycznia 2009 r. nr [...] Prezes Agencji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż w dniu 6 maja 2008 r. wnioskodawca został właścicielem gruntów o łącznej powierzchni 16,39 ha. Jednocześnie na podstawie aneksów do umów dzierżawy wnioskodawca został dzierżawcą działki nr 65/10 o pow. 6,4652 ha – do dnia 13 lutego 2015 roku i działki nr 69/4 o pow. 3,0302 ha – na okres do 1 września 2011, a więc na okres krótszy niż okres 6 lat wymagany przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa. A zatem na dzień złożenia wniosku – tj. 30 czerwca 2008 r. powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie wnioskodawcy (stanowiących własność wnioskodawcy bądź dzierżawionych na co najmniej 6 lat) wynosiła 22,54 ha, była więc mniejsza niż średnia wielkość powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie w województwie warmińsko – mazurskim za rok 2007, poprzedzającym rok złożenia wniosku, która wynosiła 22,68 ha. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił organom orzekającym błędne ustalenie powierzchni użytków rolnych posiadanych w chwili składania wniosku – poprzez nie wliczenie do posiadanego areału działki nr 69/4 o pow. 3,0302 ha. Podniósł, iż umowa dzierżawy na przedmiotową działkę była zawarta do 2016 roku, ze względów technicznych potwierdzenie ważności umowy miało miejsce dopiero w dniu 22 sierpnia 2008 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd dopatrzył się naruszeń prawa, które dają podstawę do jej uchylenia. Skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 na podstawie § 26 a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa. Zgodnie z treścią ust. 2 powołanego przepisu, w 2008 r, w okresie do dnia 30 czerwca, o przyznanie pomocy mogły ubiegać się osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo, nawet jeżeli nabycie to nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, jeżeli są spełnione pozostałe warunki jej przyznania, z tym że do tych osób stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przyznawania pomocy osobom fizycznym, o których mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia. W myśl § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) powołanego wyżej rozporządzenia pomoc może być przyznana, jeżeli powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie będzie nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie, w którym położone jest gospodarstwo, (w wypadku województwa warmińsko – mazurskiego powierzchnia ta wynosiła 22,68), przy czym warunek ten powinien być spełniony od dnia złożenia wniosku. W sprawie bezspornym jest, iż skarżący w dniu składania wniosku przedstawił dokumenty potwierdzające, że jest właścicielem gruntów o łącznej powierzchni 16,39 ha, (w tym użytki rolne stanowią 16,1 ha) oraz że ma zawartą umowę dzierżawy gruntów rolnych na okres dłuższy niż 6 lat od daty złożenia wniosku na działkę nr 65/10 o pow. 6,4652 ha. W sumie – w ocenie organów orzekających - skarżący użytkował 22,5652 ha użytków rolnych a dla przyznania pomocy finansowej niezbędne było użytkowanie 22,68 ha. Przedmiotem sporu jest zaliczenie do użytkowanego przez skarżącego areału, działki nr 69/4 o pow. 3,0302 ha. Bezspornym jest, że do wniosku z 30 czerwca 2008 r. skarżący przedłożył aneks z dnia [...] czerwca 2008 r. do umowy dzierżawy potwierdzający, że skarżący przejął uprawnienia i obowiązki rodziców i dzierżawi przedmiotową działkę na okres 13 lat licząc od dnia 1 września 1998 r., a więc do dnia 1 września 2011 r. I rację mają organy orzekające, że taka umowa nie pozwalała na wliczenie spornej działki do użytkowanych przez skarżącego użytków rolnych, ponieważ umowa dzierżawy była zawarta na okres krótszy niż wymagane sześć lat. Jednakże organy nie poddały ocenie i nie zweryfikowały informacji, które przedłożył skarżący już na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, iż z przyczyn od niego niezależnych opóźnia się podpisanie aneksu do umowy, mocą którego potwierdzony zostanie fakt zawarcia umowy na okres przekraczający 6 lat od daty złożenia wniosku. Taki dokument – tj. aneks do umowy dzierżawy – został przez skarżącego złożony wraz z odwołaniem. W aneksie podpisanym w dniu 22 sierpnia 2008 r. Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w [...] stwierdza, że umowa dzierżawy odnośnie działki oznaczonej nr 69/4 o pow. 3,0302 ha, została zawarta na okres 16 lat licząc od dnia 1 września 1998 r. a więc do 1 września 2014 roku (§ 3 pkt 1 aneksu). W ocenie sądu takie sformułownie uprawnia do przyjęcia, że Agencja Nieruchomości Rolnych potwierdziła, że umowa na dzierżawę przedmiotowej działki była zawarta na okres do 1 września 2014 r. już w dacie składania przez skarżącego wniosku o dofinansowanie. Należy podkreślić, iż przepis art. 660 kodeksu cywilnego, stosowany odpowiednio do dzierżawy z mocy art. 694 k.c., przewiduje wymóg zachowania formy pisemnej przy umowach dzierżawy zawieranych na czas dłuższy niż rok. Jednakże niezachowanie tej formy nie skutkuje nieważnością czynności prawnej; czynność ta zostaje dokonana i jest ważna, ale nie wywołuje skutków prawnych określonych w przepisie przewidującym wymóg zachowanie takiej formy. Nie ma natomiast żadnych ograniczeń odnośnie potwierdzenia na piśmie postanowień umowy zawartej w formie ustnej. W ocenie Sądu na taką właśnie sytuację powoływał się skarżący podnosząc w piśmie z dnia 8 sierpnia 2008 r., iż uzyskał potwierdzenie w Oddziale Terenowym Agencji Nieruchomości Rolnych że umowa dzierżawy zostanie "sprostowana" poprzez przedłużenie daty obowiązywania umowy do 31 sierpnia 2014 r. Pismo ze stosownymi wyjaśnieniami złożył skarżący w toku postępowania toczącego się przed organem I instancji. Organ nie wziął pod rozwagę tych wyjaśnień i nie ustosunkował się do nich w uzasadnieniu decyzji. Także Prezes Agencji, wydając decyzję po ponownym przeprowadzeniu postępowania nie analizował kwestii rzeczywistej daty zawarcia umowy dzierżawy na sporną działkę, nie odniósł się także do zapisów aneksu z dnia [...] sierpnia 2008, zgodnie z którym umowa dzierżawy została zawarta na okres 16 lat licząc od dnia 1 września 1998 r. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Agencji przeanalizuje zapisy aneksu z dnia [...] sierpnia 2008 r. w kontekście czasookresu dzierżawy przez A. J. spornej działki nr 69/4 i rozważy możliwość uznania, że umowa z dnia złożenia wniosku zawarta była na okres 16 lat licząc od dnia 1 września 1998 roku co w ocenie sądu wynika z akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów merytorycznych skutkujących wadliwością rozstrzygnięć, dlatego opierając się na treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.