V SA/Wa 435/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu kary pieniężnej; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. Z. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Rozpoznając niniejszą sprawę ustalono następujący stan faktyczny: ... Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia ... marca 2007 roku nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości ... złotych za naruszenie ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 roku (Dz. U. 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zmianami). P. M. w dniu .. marca 2007 r. złożył wniosek o rozłożenie płatności należności na raty w wysokości .. zł, uzasadniając to swoją trudną sytuacją materialną. W wyniku wezwań z dni ... maja 2007 r., ... maja 2007 r., ... października 2007 r. okazał obszerną dokumentację w tym m.in.: kopię zeznania podatkowego PIT-36L na rok 2005, zgodnie z którym uzyskał dochód w wysokości ... zł; kopię zeznania podatkowego P1T-36L na rok 2006, zgodnie z którym przedsiębiorca uzyskał dochód w wysokości ... zł; wyliczenie dochodu osiągniętego przez zobowiązanego w okresie od stycznia do marca 2007 r., zgodnie z którym dochód wyniósł ... zł; harmonogramy spłat rat kredytów oraz inne dokumenty. Decyzją z dnia ... listopada 2007 r. ... Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego rozłożył na wniosek strony płatność należności w kwocie ... zł na 15 rat miesięcznych w wysokości ... zł. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie w którym żądała jej zmiany decyzji w zakresie wysokości rat z kwoty ... zł na kwotę ... zł. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędne zastosowanie art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych naruszenie prawa formalnego poprzez nieuwzględnienie art. 130 k.p.a. dotyczącego wykonalności decyzji. P. M. podniósł, iż osiąga miesięczny dochód na poziomie ... zł, co stanowi niemal minimum socjalne. Jego firma jest zadłużona w wielu instytucjach i przedsiębiorstwach. Zarzucił, iż ... Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nienależycie ocenił możliwości płatnicze dłużnika oraz uzasadniony interes Skarbu Państwa. Dodatkowo podniósł, iż "ustalenie spłaty pierwszej raty na dzień przypadający w trakcie biegu terminu do złożenia odwołania jest niezgodne z art. 130 k.p.a., który mówi o nieuleganiu wykonania decyzji przed upływem terminu do wniesienia odwołania". W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Główny Inspektor Transportu Drogowego wydał dnia ... lutego 2008 r. decyzję, którą utrzymał w mocy zaskarżone nie znajdując argumentów do jej uwzględnienia. Rozpoznając niniejszą skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa - art. 145 §1 p.p.s.a.). Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego odpowiada prawu. Zgodnie z art. 42 ust 1 ustawy o finansach publicznych należności pieniężne, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, przypadające państwowym jednostkom budżetowym, państwowym zakładom budżetowym, państwowym gospodarstwom pomocniczym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości lub w części a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty, z zastrzeżeniem ust. 7, gdy: 1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawiła ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty i stanowiącej wysokość 6 000 zł; 2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji. Według art. 42 ust. 3 ustawy o finansach publicznych w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa na wniosek dłużnika, może zostać rozłożona płatność całości lub części należności na raty. W treści skargi strona podniosła zarzut popełnienia błędu w ustaleniach faktycznych dotyczący dochodu PIT-5L. Odnosząc się do argumentów skarżącego należy stwierdzić, że nie stanowią one podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Sposób rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie łożenia należność, na raty ustawodawca pozostaw swobodnemu udaniu kierownikowi państwowe, jednostki budżetowej lub dysponentowi części budkowej. Organy te nie muszą przychylić się do wniosku strony - mogą to zrobić i to tylko mając na względzie możliwości płatnicza dłużnika i uzasadniony interes Skarbu Państwa. Rozłożenie płatności na raty opiera się na uznaniu administracyjnym co oznacza, że uprawniony organ może ale nie musi skorzystać z tego uprawnienia. Wyznacznikiem wyboru rozstrzygnięcia jest m. in. istnienie względów społecznych bądź gospodarczych. Dyrektywa ta jest pojęciem nieostrym i dlatego jej treść musi być ustalona i określona w każdej konkretne sprawie. Oznacza to, że w każdej konkretnej sprawie organ powinien ustalić, określić i ocenić na czym polegają względy społeczne lub gospodarcze. Ocena ta powinna być zgodna z aprobowaną powszechnie hierarchia wartości, a więc oparta na kryteriach obiektywnych. Przesłanka interesu społecznego lub gospodarczego wymaga w pierwszej kolejności ustalenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią dla wnioskodawcy w przypadku realizacji zobowiązania bez rozłożenia terminu płatności na raty. W przedmiotowej sprawie wskazać należy, iż ... Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia ... stycznia 2007 r. przychylił się do wniosku strony o rozłożenie kary pieniężnej na raty. Organ I instancji uznał, iż zachodzą przesłanki uzasadniające rozłożenie należności na raty. Z uwagi na obecną sytuacje majątkową skarżącego ... Wojewódzki inspektor Transportu Drogowego postanowił rozłożyć spłatę należności na 15 rat w wysokości ... zł a nie tak jak wnioskowała strona na 100 rat w wysokości ... zł. Zdaniem ...ego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego rozłożenie spłaty należności na 100 rat w wysokości ... zł naruszyłoby uzasadniony interes Skarbu Państwa. Organ odwoławczy w całości podziela tą argumentację. Zmniejszenie wysokości rat w przedmiotowej sprawie do ... zł, jak chce tego skarżący, spowodowałoby iż spłata należności przeciągnęłaby się na ponad ... lat co naruszyłoby uzasadniony interes Skarbu Państwa. Również proponowana przez stronę kwota ... zł miesięcznie w świetle uzyskiwanych dochodów, iż samej tylko działalności gospodarczej a tym samym naruszałaby uzasadniony interes Skarbu Państwa. Strona w swym odwołaniu podniosła, iż osiąga miesięczny dochód na poziomie ... zł, co stanowi niemal minimum socjalne, jest zadłużona w wielu instytucjach, zaciągnęła kredyty zalega z należnościami wobec innych przedsiębiorców itd. Główny Inspektor Transportu Drogowego analizując przedstawione dokumenty zwrócił uwagę na fakt, iż decyzja nakładająca karę pieniężną w wysokości ... została wydana ... marca 2007 r. od tego czasu P. M. powinien liczyć się z koniecznością zapłaty powyższej należności. Tymczasem: - dnia ... kwietnia 2007 r. zawarł z ... umowę kredytu na kwotę ... zł., na okres od ...kwietnia 2007 r. do ...kwietnia 2008 r., - dnia ... września 2007 r. zawarł z ... S.A. umowę kredytu na kwotę ...zł na okres od ... września 2007 r. do ... września 2007 r. Zawierając powyższe umowy kredytowe przedsiębiorca zdawał- sobie sprawę z obowiązku spłaty nałożonej na niego kary pieniężnej. Z załączonej kopii deklaracji na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy wynika iż za miesiąc wrzesień 2007 r. uzyskał dochód w wysokości .... zł, za październik 2007 r. uzyskał dochód w wysokości .... zł., a wiec jego dochód z pewnością przewyższa minimum socjalne. Co prawda zobowiązany wykazał, że posiada liczne zobowiązania wynikające z zaciągniętych umów kredytowych i pożyczek, jednakże jak trafnie zauważył ... Inspektor Transportu Drogowego raty kredytowe, jak również inne przedstawione wydatki (zakup części samochodowych, usług czy karnetów TIR) wliczane są do kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Skoro strona zaciąga zobowiązanie cywilno-prawne w sytuacji gdy wie, że ma obowiązek uiszczenia należności publicznoprawnej to działa na własne ryzyko. W myśl art. 42 ust. 3 ustawy o finansach publicznych w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa, na wniosek dłużnika mogą zostać odroczone terminy spłaty całości łub części należności albo rozłożona płatność całości łub części należności na raty. Możliwość rozkładania należności na raty ma charakter wyjątku, organ administracji publicznej podejmując decyzję w tej kwestii bierze pod uwagę w szczególności możliwości płatnicze dłużnika oraz uzasadniony interes Skarbu Państwa. Zobowiązania publicznoprawne nie mogą być pozbawiane zaspokojenia, na skutek świadomie zaciągniętych zobowiązań cywilnoprawnych, gdyż to naruszałoby interes Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 130 k.p.a. przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu chyba, że decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności lub decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. Należy podkreślić, iż decyzja organu I instancji była korzystna dla skarżącego. P. Maleszko zarzucił, iż ta decyzja nie podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem uznając argumentację strony, organ II instancji musiałby przyjąć, iż w związku z tym, że decyzja rozkładająca należność na raty nie podlega wykonaniu, należność nie jest rozłożona na raty. Rozłożenie płatności należności na raty stanowi korzystne dla strony rozstrzygniecie, w przypadku nieuwzględnienia przez organ wniosku o rozłożenie na raty strona zobowiązana byłaby do spłaty jednorazowo całej kwoty. Główny Inspektor Transportu Drogowego wydając zaskarżoną decyzję brał pod uwagę przede wszystkim względy społeczne, gospodarcze, możliwości płatnicze dłużnika oraz uzasadniony interes Skarbu Państwa. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż zmniejszenie wysokości rat w przedmiotowej sprawie spowodowałoby, iż spłata należności przeciągnęłaby się na ponad .. lat. Naruszyłoby to uzasadniony interes Skarbu Państwa. Ponadto strona po nałożeniu na nią decyzji nakładającej karę pieniężną, zawarła kolejne umowy kredytowe na bagatela ... zł. W umowach kredytowych skarżący dobrowolnie zdecydował się na spłatę tak wysokiej kwoty w krótszym okresie niż żądane przez stronę ... lat. P. M. zaciągając zobowiązanie cywilno-prawne powinien był liczyć się z tym, iż spoczywa na nim obowiązek uiszczenia należności publicznoprawnej. Możliwość rozkładania należności na raty ma charakter wyjątku. Organ I instancji przychylił się do wniosku strony rozkładając należność na 15 rat miesięcznych w wysokości ... zł. Zważywszy na wysokość rat, jakie strona sama zobowiązała się płacić zaciągając zobowiązania prywatnoprawne decyzja ...ego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego była słuszna. Rozłożenie należności publicznoprawnej na raty w wysokości wnioskowanej przez stronę naruszałoby uzasadniony interes Skarbu Państwa, gdyż zobowiązania publicznoprawne nie powinny być pozbawiane zaspokojenia na wskutek. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż kara pieniężna z założenia ma stanowić pewną dolegliwość dla podmiotu naruszającego przepisy prawa a spłata należności, w wnioskowanych przez stronę ratach, nie spełniałaby w pełni tej funkcji. Podkreślić należy skarżący, jako przedsiębiorca był profesjonalistą, od którego można wymagać należytej staranności przy wykonywaniu przez niego działalności gospodarczej, powinien uwzględnić swoje możliwości płatniczej w sposób świadomy zaciągać należności prywatnoprawne. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie należy stwierdzić, że prawidłowo organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o rozłożeniu należności w kwocie ... zł na 15 rat miesięcznych w wysokości ... zł. Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła, bowiem wad tego rodzaju które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygniecie. Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.