V SA/Wa 4358/15
WyrokWSA w Warszawie2016-10-12
Skład orzekający: Beata Krajewska, Irena Jakubiec - Kudiura, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, uwzględniając jedynie przesłanki całkowitej nieściągalności i pomijając możliwość umorzenia w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności, gdy zadłużenie powstało bez winy strony z uwagi na jej stan zdrowia?Ratio decidendi
Organ rentowy naruszył zasady postępowania administracyjnego, pomijając istotne okoliczności faktyczne dotyczące stanu zdrowia strony, który uniemożliwił jej terminowe zawieszenie lub wyrejestrowanie działalności gospodarczej, a tym samym doprowadził do powstania zadłużenia bez jej winy. Sąd uznał, że instytucja umorzenia powinna znaleźć zastosowanie w takich przypadkach, gdy osoba ubezpieczona z uwagi na swój stan zdrowia dopuszcza się zaniedbań w starannym i racjonalnym prowadzeniu swoich spraw, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca I. T. wniosła o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy za okres od 2008 do 2012 roku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności. Skarżąca podniosła, że zadłużenie powstało bez jej winy z uwagi na stan zdrowia, który uniemożliwił jej zawieszenie lub wyrejestrowanie działalności gospodarczej. W skardze wskazała również na sprzedaż mieszkania w drodze licytacji i inne zadłużenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Justyna Mazur (spr.), Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2016 r. sprawy ze skargi I. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia (...) sierpnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: "Zakład", "ZUS", "organ") decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...]po rozpatrzeniu wniosku I.T. (dalej także: "skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2015 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy za okres [...]/2008-[...]/2012 oraz odsetek od tych składek.
Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] maja 2015 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział
w W. wpłynął wniosek I. T. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy za okres od [...]/008 do [...]/2012 naliczonych w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. Zakład odmówił skarżącej umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy (wraz z odsetkami od tych składek) za okres [...]/2008-[...]/2012. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 1 - 3
w zw. z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121; dalej: "ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych", " ustawa o s.u.s"). Wskazano, iż nie została spełniona żadna
z przesłanek stanowiących o istnieniu całkowitej nieściągalności. Podkreślono, że aktualnie nie jest prowadzone postępowanie związane z dochodzeniem należności
z tytułu nieopłaconych składek, a żaden organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. Z tego względu nie jest oczywiste, iż w takim postępowaniu nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne,
a wysokość nieopłaconej składki znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazano także, iż skarżąca pobiera rentę rodzinną, jest właścicielką nieruchomości położonej w W. o pow. [...] m2, na której Zakład ma ustawowe prawo dokonania zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki. Zakład nie stwierdził również podstaw do umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o s.u.s. w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej: "rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r.").
Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe rozstrzygnięcie.
Organ podkreślił wyjątkowy charakter instytucji umorzenia, o której mowa w art. 28 ustawy o s.u.s. Wyjaśnił, że osoba prowadząca działalność gospodarczą ma ustawowy obowiązek opłacania składek na własne ubezpieczenia w terminie
i prawidłowej wysokości. Instytucja umorzenia należności z tytułu składek powinna znajdować zastosowanie jedynie w wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych przypadkach. Biorąc powyższe pod uwagę, argumenty dłużnika uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek muszą być także wyjątkowe. Decyzja w sprawie umorzenia ma charakter uznaniowy i nawet wystąpienie przesłanek określonych ustawą nie skutkuje automatycznym umorzeniem zadłużenia.
Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji właściwie ocenił, iż
w ustalonym stanie faktycznym sprawy nie zachodzą okoliczności związane z całkowitą nieściągalnością zobowiązań. Sytuacje uzasadniające stwierdzenie jej istnienia zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia przez organ przypadków innych niż wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych.
Wskazano jednocześnie, iż wobec skarżącej nie jest aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne. Dopóki postępowanie to nie zostanie przeprowadzone
i zakończone nie można stwierdzić bezskuteczności egzekucji. W tych okolicznościach organ nie mógł stwierdzić braku majątku. Wskazano jednocześnie, iż skarżąca pobiera świadczenie rentowe wypłacane od [...] czerwca 2013 r. przez Wojskowe Biuro Emerytalne, z którego Naczelnik właściwego Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny może prowadzić skuteczne postępowanie egzekucyjne. Z tego względu nie jest oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a wysokość nieopłaconej składki znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. W tych okolicznościach za trafną uznano argumentację organu pierwszej instancji, iż nie została spełniona przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie Zakładu o braku możliwości zastosowania przesłanki nieściągalności świadczy także fakt, iż skarżąca jest właścicielem nieruchomości przy ul. G. [...] w W. - nr KW [...], na której Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma prawo dokonania zabezpieczenia należności z tytułu nieopłaconych składek przez wpis hipoteki. Ocena braku możliwości skutecznej egzekucji, czy też wystąpienia trwałej nieściągalności długu należy wyłącznie do organu prowadzącego egzekucję. Wskazano także, iż skarżąca posiada zadłużenia z tytułu kredytów na rzecz [...] S.A. oraz [...] S.A., które są dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego, a także zadłużenie na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej, z tytułu reklamy, z tytułu podatków oraz na rzecz Skarbu Państwa. W treści wniosku, który wpłynął do Zakładu w dniu [...] lipca 2015 r. skarżąca wyjaśniła, iż kredyty zostały zaciągnięte w momencie niepoczytalności umysłowej, a sprawy są rozpatrywane w sądach, jednakże powyższe nie zostało udokumentowane. Nie zostało także udokumentowane zadłużenie wobec Wspólnoty Mieszkaniowej, z tytułu podatków, z tytułu reklamy oraz na rzecz Skarbu Państwa z tytułu wieczystego użytkowania gruntu. Nie przedstawiono także dokumentów wskazujących, aby wierzyciele odstąpili od dochodzenia swoich należności lub wyrazili zgodę na ich umorzenie ze względu na złą sytuację finansową skarżącej. Organ podkreśla także, iż zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być uprzywilejowane względem zadłużenia wobec zobowiązań publicznoprawnych, jakimi są zobowiązania z tytułu zaległych składek, które mają charakter priorytetowy i powinny być uregulowane w pierwszej kolejności. Po ponownej analizie zgromadzonego materiału dowodowego Zakład stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do umorzenia należności na mocy art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r. Instytucja umorzenia należności z tytułu składek powinna bowiem znajdować zastosowanie jedynie w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych przypadkach, a ważnego interesu zobowiązanego nie można utożsamiać z trudnościami finansowymi. Umorzenie składek w sytuacji, gdy istnieje realna możliwość zaspokojenia roszczeń naruszałaby interes społeczny oraz interes samego zobowiązanego, bowiem w przypadku umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, okresy, za które składki zostałyby umorzone nie podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu prawa i wysokości świadczeń emerytalno-rentowych. Przepis ten wymaga wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, a zapłata spowodowałaby zagrożenie bytu. Analizując przesłanki wynikające z powyższych przepisów Zakład podniósł, iż według oświadczenia skarżącej o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej z dnia [...] maja 2015 r. skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jako źródło utrzymania wskazuje świadczenie rentowe wypłacane od dnia [...] czerwca 2013 r. w wysokości brutto [...] zł, netto - [...]zł. W toku prowadzonego postępowania organ drugiej instancji potwierdził, iż od dnia [...] czerwca 2013 r. skarżąca otrzymuje świadczenie rentowe wypłacane przez Wojskowe Biuro Emerytalne. Wobec powyższego średni miesięczny dochód skarżącej jest wyższy niż kwota minimum socjalnego, które dla 1-osobowego gospodarstwa we wrześniu 2014 r. wyniosło około [...] zł. W oświadczeniu, o którym mowa skarżąca podała stałe miesięczne wydatki z tytułu miesięcznych opłat mieszkaniowych (czynsz, energia, gaz) w kwocie [...] zł, a także koszty związane z leczeniem w wysokości [...]zł. Ze złożonego zawiadomienia o wysokości czynszu z dnia z dnia [...] marca 2015 r. wynika, iż miesięczny czynsz wynosi około [...] zł, natomiast lokal jest zamieszkiwany przez dwie osoby. Odnosząc się do wyjaśnienia skarżącej, iż w lokalu zamieszkuje również córka, która kontynuuje naukę na [...] roku studiów i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymując się ze środków finansowych uzyskiwanych ze sprzątania, której skarżąca udziela pomocy finansowej, organ drugiej instancji wskazał, iż pomoc udzielana członkowi najbliższej rodziny nie może być poddana ocenie w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W kwestii wsparcia udzielanego [...]-letniej matce organ drugiej instancji wskazał, iż powyższe nie może być podstawą do pozytywnego rozpatrzenia wniosku i umorzenia zaległości z tytułu składek. W tych okolicznościach Zakład podniósł, iż aktualnie nie można jednoznacznie stwierdzić, aby obecna trudna sytuacja materialna była stanem trwałym i nie uległa zmianie w przyszłości. Należy mieć na uwadze, iż pomimo trudnej sytuacji materialnej, skarżąca oświadczyła, iż nie korzysta ze wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej
w żadnej formie. Wskazano także na trafność argumentacji zawartej w decyzji wydanej w pierwszej instancji o braku podstaw do uznania przesłanki, o której mowa w § 3 ust.
1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Organ wskazał przy tym, że nie kwestionuje stanu zdrowia skarżącej, podnosząc, iż według orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2013 r. skarżąca jest całkowicie niezdolna do pracy, pozostaje pod opieką Poradni [...]-[...] w W.. Dolegliwości zdrowotne powodują znaczne ograniczenia w podjęciu zatrudnienia oraz w codziennym życiu, jednakże w niniejszej sprawie sytuacja zdrowotna nie ma wpływu na podjęcie pozytywnej decyzji, bowiem skarżąca ma zapewnione stałe źródło utrzymania w postaci renty rodzinnej. W złożonym wniosku nie powołała się też na brak możliwości podjęcia zatrudnienia, a tym samym uzyskania środków finansowych na spłatę zadłużenia z tytułu zaległych składek ze względu na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Wobec powyższego w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przesłanka konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej skarżącą możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wskazano także, iż skarżąca trwale zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, wobec czego nie ma zastosowania przesłanka odnosząca się do poniesionych strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Okoliczność, iż w ciągu ostatnich [...] lat zarejestrowania działalności gospodarczej, działalność ta praktycznie nie była wykonywana, jednakże stan zdrowia nie pozwalał na podjęcie czynności wyrejestrowujących działalność nie może być przesłanką do pozytywnego rozpatrzenia sprawy i umorzenia należności z tytułu zaległych składek.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I. T. wskazała, że zaległość powstała bez jej winy, gdyż w tym okresie jej stan zdrowia nie tylko uniemożliwiał prowadzenie działalności gospodarczej, ale także spowodował, że nie była w stanie zawiesić lub wyrejestrować tej działalności. Nie wiedziała, że jako pobierająca rentę uczniowską ma obowiązek opłacania składek emerytalnych. W dniu [...] września 2015 r. zostało sprzedane w drodze licytacji jej mieszkanie. Jest obciążona także innymi długami, które ściąga komornik.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 t.j.; dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 5a – który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ZUS w sprawie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy. Jest to decyzja uznaniowa. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że kontrola decyzji uznaniowych jest co do zasady traktowana jako ograniczona. W pełnym zakresie sądy administracyjne kontrolują natomiast prawidłowość postępowania wyjaśniającego. Kontrola sprowadza się do badania czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Jeśli decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podlega ona uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit.
c p.p.s.a. O tego rodzaju naruszeniach prawa można mówić, gdy organ dokonując oceny sprawy, pominie istotne dla niej dokumenty lub okoliczności faktyczne, dokona oceny dokumentów i okoliczności wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także, gdy pozostawi poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, lub też pominie istotne dla rozstrzygnięcia dowody. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia bowiem organu administracji od obowiązku wszechstronnego zebrania
i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), całościowego wyjaśnienia sprawy i wydania decyzji przekonywującej pod względem faktycznym
i prawnym. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że negatywne rozstrzygnięcie wniosku powinno być szczególnie przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno jeśli chodzi o rzetelne ustalenie faktów, jak i w odniesieniu do wykładni mających zastosowanie przepisów prawa tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Skargę wniesioną w przedmiotowej sprawie należy uznać za zasadną, gdyż dokonana w przedmiotowej sprawie ocena organu co do istnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego, w ocenie sądu, została dokonana
z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego tj. z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.
Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek jest powołany
w decyzjach art. 28 ustawy o s.u.s., który daje prawo do umorzenia należności
w sytuacji ich całkowitej nieściągalności. Definicja całkowitej nieściągalności została zawarte w treści art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. i sprowadza się generalnie do braku majątku dłużnika.
Pamiętać jednak należy, iż art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. daje możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis zawarte zostały w § 3 rozporządzenia
z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z jego brzmieniem Zakład może umorzyć należności
z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy
i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Z art. 28 ust. 3b ustawy o s.u.s. wynika, że dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony, należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. Podejmując decyzję w tym zakresie organ musi zatem wyważyć oba wskazane interesy. Aby to uczynić musi bardzo dokładnie ustalić sytuację osoby zobowiązanej i jednocześnie mieć na uwadze zasadę ogólną postępowania administracyjnego określoną w art. 7 k.p.a.
Tymczasem przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne nosi znamiona niedostatecznego rozważenia stanu faktycznego. Organy obu instancji pominęły całkowicie okoliczność podnoszoną przez wnioskodawczynię, że zadłużenie powstało bez jej winy, gdyż z uwagi na stan zdrowia nie mogła zawiesić czy też wyrejestrować działalności gospodarczej. Jedynie zdawkowo wskazano, że okoliczność ta nie może być przesłanką do pozytywnego rozpatrzenia sprawy. W ocenie Sądu jest to nie fakt niezwykle istotny z punktu widzenia przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości – schorzenie, na które cierpi skarżąca może powodować całkowitą niemożność zajęcia się swoimi sprawami i zatroszczenia się o nie w sposób racjonalny. Okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącej nie są przy tym przez organ kwestionowane. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 stycznia 2015 r. w sprawie V SA/Wa 2491/14 uchylającym decyzję organu wydaną wobec skarżącej z dnia [...] lipca 2014 r.
o odmowie umorzenia składek na ubezpieczenia zdrowotne: "Jest rzeczą całkowicie sprzeczną z elementarnym poczuciem sprawiedliwości i solidaryzmu społecznego,(...) aby strona była zmuszona ponosić skutki swojego stanu zdrowia i, co należy jeszcze raz podkreślić, niezawinionej niemożliwości prowadzenia swoich spraw w sposób właściwy." Powyższą argumentację Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie
w całości podziela. Wątpliwości budzą też zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenia, iż nie można jednoznacznie stwierdzić, aby obecna trudna sytuacja materialna była stanem trwałym i nie uległa zmianie w przyszłości, w sytuacji stwierdzenia przez organ trwałego zaprzestania działalności gospodarczej i w świetle znajdującego się w aktach administracyjnych orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] sierpnia 2013 r.
o trwałej całkowitej niezdolności do pracy skarżącej, która to całkowita niezdolność do pracy postała [...] maja 1979 r. oraz okoliczności powstania zadłużenia, o którego umorzenie wnosi skarżąca. Zauważyć jednocześnie należy, iż art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. umożliwia umorzenie należności z tytułu składek w przypadku braku ich całkowitej nieściągalności.
Cytowane wyżej rozporządzenie w § 3 ust. 1 zawiera otwarty katalog przyczyn,
z powodu których możliwe jest umorzenie zaległości wobec ZUS. Jest to wyliczenie przykładowe, o czym świadczy użyte słowo "w szczególności". Podstawą rozstrzygania, jest stan majątkowy i sytuacja rodzinna, które powodują, że zobowiązany nie jest
w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zauważyć jednocześnie należy, iż dokonując oceny wystąpienia przesłanek zwartych w poszczególnych przykładach zawartych w § 3 ust.
1 pkt 1 – 3, nie dokonując jednocześnie całościowej oceny w kontekście § 3 ust.
1 zdanie pierwsze, w powiązaniu z art. 3 a i 3b ustawy o s.u.s. Tym samym ocena ta, jako wycinkowa nie wypełnia wymogów stawianych przez organem przez art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wskazać w tym miejscu wypada, iż należy podzielić także pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarty w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 stycznia 2015 r. w sprawie V SA/Wa 2491/14, zgodnie z którym "instytucja umorzenia winna znaleźć zastosowanie w takich przypadkach jak analizowany, gdy osoba ubezpieczona z uwagi na swój stan zdrowia dopuszcza się zaniedbań
w starannym i racjonalnym prowadzeniu swoich spraw."
Wobec powyższego należy uznać, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Powyższe uzasadnia zaś zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uchylenie zaskarżonej decyzji, zgodnie z treścią wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło