V SA/Wa 436/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Zabłocka, Sędziowie sędzia WSA Beata Krajewska, asesor WSA Michał Sowiński (spr.), Protokolant Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi W.R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu 6 marca 2006 r. W. R. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne. Podniosła, że z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną wnosi o umorzenie pozostałej po zawarciu układu ratalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. części zaległości z tytułu zaległych składek. Zaznaczyła, iż od momentu zakończenia wykonywania działalności gospodarczej jest osobą bezrobotną i pozostaje, wraz ze studiującą córką, na utrzymaniu męża, który otrzymuje najniższe wynagrodzenie za pracę. Zaznaczyła, iż dalsze wpłaty rat są niemożliwe bez dotkliwego uszczerbku w miesięcznych dochodach. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (określany dalej jako "Zakład") odmówił skarżącej umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 2005 r. do kwietnia 2005 r. oraz odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż w stosunku do wnioskodawczyni zastosowano ulgę w spłacie należności. W związku z prośbą z dnia 11 maja 2005 r. Zakład wyraził bowiem zgodę na spłatę należności w ramach układu ratalnego. Rata miesięczna wynosi około 50 zł. Zakład zaznaczył, iż w świetle art. 29 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm.), w związku z art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.); dalej: "u.s.u.s.", mąż ponosi odpowiedzialność solidarną za zadłużenie żony, wskazując w tym kontekście, iż mąż skarżącej - T. R. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę z podstawą wymiaru składki za luty 2006 r. w kwocie 917,70 zł. Ponadto, jest on właścicielem nieruchomości rolnej, niezabudowanej położonej w miejscowości R. gmina A. o powierzchni [...] ha, a także posiada udział w wysokości - w mieszkaniu własnościowym w P. przy ul. [...]. Z uwagi na powyższe, w ocenie organu I instancji, skarżąca posiada wraz z mężem majątek wystarczający na pokrycie należności. Od powyższej decyzji skarżąca w dniu 7 sierpnia 2007 r. odwołała się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes Zakładu"). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Zakład stwierdził uchybienie do wniesienia odwołania od decyzji Zakładu z dnia [...] maja 2006 r. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzja z [...] maja 2006 r. została wnioskodawczyni wysłana pod adres wskazany przez nią w toku postępowania tj. P., ul. [...]. Organ zaznaczył, iż w trakcie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem powyższej decyzji skarżąca nie informowała Zakładu o zmianie swojego adresu zamieszkania. Wyjaśniono również, iż w związku z niemożnością doręczenia decyzji z [...] maja 2006 r. w sposób wskazany w art. 42 i 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a."), powyższa decyzja została pozostawiona do dyspozycji skarżącej w Urzędzie Poczty P., ul. [...], a zawiadomienie o pozostawieniu pisma umieszczono na drzwiach mieszkania adresata. Przedmiotową przesyłkę awizowano dwukrotnie tj. 16 czerwca 2006 r. oraz 24 czerwca 2006 r. W świetle art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie decyzji uznać należy za dokonane z upływem 30 czerwca 2006 r. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał zatem z dniem 14 lipca 2006 r. Organ zaznaczył, iż w dniu 2 sierpnia 2006 r. w siedzibie Inspektoratu ZUS w P. doręczono odpis decyzji organu I instancji mężowi skarżącej, co nie czyni jednak bezskutecznym doręczenia decyzji w trybie art. 44 k.p.a. W tej sytuacji Zakład uznał, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z 7 sierpnia 2006 r. został złożony z uchybieniem terminu. Powyższą decyzję W. R. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uznanie, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło nie z jej winy oraz przywrócenie możliwości odwołania się od decyzji organu I instancji. Prezes Zakładu decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] maja 2006 r. uchylając decyzję Zakładu z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...]. W uzasadnieniu podtrzymano argumentację zawartą w uzasadnieniu uchylonej decyzji. W skardze na powyższą decyzję W. R. wniosła o uznanie, że spóźnione odwołanie od negatywnej decyzji Zakładu wynikało ze szczególnej sytuacji mieszkaniowej, a nie ze złej woli lub zaniedbania. Skarżąca wniosła również o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zaznaczyła, iż Zakład nie odniósł się do podnoszonych przez nią okoliczności wskazujących na brak możliwości przebywania pod wskazanym we wniosku adresem zameldowania na pobyt stały z uwagi na konflikt z bratem męża i synem T., który zajmuje to mieszkanie. Podniosła, iż informowała pracowników Inspektoratu ZUS w P. o swojej trudnej sytuacji mieszkaniowej związanej z brakiem miejsca pobytu, wskazując jednocześnie numer telefonu jako jedyny możliwy kontakt. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd uwzględnił okoliczności, które nie zostały w niej podniesione. Możliwość taką stwarza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które nie zostały w niej podniesione. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu z dnia [...] października 2006 r. Sąd uznał, że decyzja ta obarczona jest wadą skutkującą stwierdzeniem jej nieważności. Ocenę taką Sąd sformułował mając na względzie stan faktyczny i prawny, jaki towarzyszył decyzji w dacie jej podjęcia. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja wypełnia przesłankę stwierdzenia nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. dotyczy bowiem sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Należy zauważyć, iż decyzją z [...] sierpnia 2006 r. stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] maja 2006 r. Zgodnie z art. 134 k.p.a. w związku z art. 83b ust. 1 u.s.u.s. decyzja stwierdzająca uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest ostateczna. Skarżąca prawidłowo została pouczona o przysługującej jej skardze do sądu administracyjnego. Po wniesieniu w dniu 11 września 2006 r. skargi przez W. R., brak było zatem podstaw prawnych do wydawania kolejnego rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, z uwagi na tożsamość rozstrzyganej sprawy. Podkreślić należy również, iż w świetle art. 54 § 1 p.p.s.a. organ, którego działanie zaskarżono posiada uprawnienie jedynie do uwzględnienia skargi w całości, a więc uznania za uzasadnione zarówno zarzutów oraz wniosków skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej. Ponadto, mając na względzie art. 135 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, stwierdzeniu nieważności podlega także decyzja Zakładu z [...] sierpnia 2006 r. Należy bowiem zaznaczyć, iż stosownie do art. 134 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. organem właściwym do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania był Prezes Zakładu, jako organ odwoławczy. Powołana decyzja Zakładu została zatem wydana z naruszeniem przepisów określającego właściwość instancyjną w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Decyzja Zakładu z [...] sierpnia 2006 r. wyczerpuje zatem przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Wykazane wady zaskarżonych decyzji sprawiają, że przedwczesnym byłoby rozpatrywanie przez Sąd zarzutów podniesionych w skardze. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 p.p.s.a. Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Zakres w jakim decyzja, której nieważność stwierdzono nie może być wykonana określono w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.