V SA/Wa 4363/15
WyrokWSA w Warszawie2016-12-08
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Beata Blankiewicz-Wóltańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, pomimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej rodziny, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa umorzenia należności z tytułu składek przez ZUS była prawidłowa, ponieważ skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek określonych w przepisach dotyczących umorzenia składek, ani w zakresie całkowitej nieściągalności, ani w przypadkach uzasadnionych trudną sytuacją finansową i rodzinną. Sąd podkreślił, że umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, a organ administracyjny ma w tym zakresie uznanie, które podlega kontroli sądowej jedynie w zakresie legalności postępowania, a nie celowości czy słuszności rozstrzygnięcia.Stan faktyczny
Skarżący S.B. wystąpił o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną żony. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności ani szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie. Po wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ utrzymał swoją decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do sądu, podnosząc, że choroba żony, konieczność prywatnego leczenia oraz wysokie koszty utrzymania rodziny uniemożliwiają mu spłatę zadłużenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant - st. referent Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy oddala skargę.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 roku nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne : S.B. wystąpił w dniu [...] stycznia 2015 r. o umorzenie należności z tytułu składek z uwagi na trudną sytuację finansową.
Wyjaśnił, że w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pracuje i nie posiada dochodów. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz 18-letnią córką, która uczy się w klasie maturalnej i nie posiada dochodów. Żona uzyskuje dochody z tytułu zatrudnienia. Dochody z trudem wystarczają na utrzymanie rodziny. Mieszkają wszyscy u teściów. Oświadczył, iż z uwagi na to, że nie posiada dochodów, ruchomości i nieruchomości nie jest w stanie uregulować zaległych składek.
Po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału w sprawie, w dniu [...] marca 2015 r. Zakład wydał decyzję nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek:
- na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego - za okres marzec 2012 r. – lipiec 2014 r. w łącznej kwocie 17.382,73 zł, w tym z tytułu :
składek - 15.277,13 zł,
odsetek liczonych na dzień 13 stycznia 2015 r. - 2.036,00 zł,
kosztów upomnień - 69,60 zł,
- na ubezpieczenie zdrowotne - za okres sierpień 2012 r. – lipiec 2014 r. w łącznej kwocie 7.229,91 zł, w tym z tytułu:
składek-6.306,31 zł,
odsetek liczonych na dzień 13 stycznia 2015 r. - 854,00 zł,
kosztów upomnień - 69,60 zł,
- na Fundusz Pracy - za okres sierpień 2012 r. – lipiec 2014 r. w łącznej kwocie 1.479,38 zł, w tym z tytułu:
składek - 1.285,78 zł,
odsetek liczonych na dzień 13 stycznia 2015 r. - 124,00 zł,
kosztów upomnień - 69,60 zł.
S.B. wystąpił w dniu [...] marca 2015 r. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek. Nadmienił, że powodem złożenia ponownego wniosku jest radykalna zmiana jaka nastąpiła w życiu jego rodziny dotycząca zdrowia żony S.B.. W styczniu żona po wizycie kontrolnej przed usunięciem mięśniaków podczas badań laboratoryjnych dowiedziała się, że ma wirusowe zapalenie wątroby typu B. Została skierowana na badanie USG wątroby, podczas, którego stwierdzono guz o wym. ok. 22x23x25 mm. W związku z tym otrzymała skierowanie do lekarza specjalisty, najbliższy termin w ramach NFZ to październik 2015 r. W związku z tym oboje zdecydowali się na pozyskanie środków na prywatne leczenie przez wyspecjalizowane ośrodki medyczne. Ponadto wskazał, że pieniądze zostały uzyskane ze sprzedaży rzeczy ruchomych. Nadmienił, że każda konsultacja lekarska wiąże się z wydatkiem kilkuset złotych. Żona dostaje kolejne skierowania na kolejne badania tj. CT wątroby, MR jamy brzusznej, specjalistyczne badania krwi w kierunku markerów nowotworowych. Koszty tych badań to wydatek kilku tysięcy złotych. Poinformował, że choroba żony szybko postępuje. Wskazał, że wydatki na badania i leczenie są dużym obciążeniem finansowym, a umorzenie należności pozwoli na powrót do pracy i pomoc w utrzymaniu rodziny. W związku z powyższym wnosił o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek.
S.B. złożył następujące dokumenty dotyczące żony :
- wynik badania ultrasonograficznego;
- zaświadczenie z Wojewódzkiego Szpitala Zakaźnego w W. o przebytym zakażeniu HBV;
- wynik badania CT wątroby;
- wynik badania MR jamy brzusznej;
Odnosząc się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ stwierdza, że nie ma podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. Umorzenie należności jest instytucją o charakterze wyjątkowym i tylko w przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności możliwe jest podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek.
Zaskarżona decyzja wydana została prawidłowo. Rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu składek Zakład uwzględnił wszystkie powołane argumenty.
Zakład powołał prawidłowe przepisy ( art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i Rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne), na podstawie których można umorzyć zaległości.
Zgodnie z ww. przepisami należności z tytułu składek mogą być umorzone w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w wyjątkowych przypadkach, gdy osoba zobowiązana wykaże, że nie ma żadnej możliwości wywiązać się z zobowiązań wobec ZUS, np. gdy legitymuje się orzeczeniem o trwałej całkowitej niezdolności do pracy i nie otrzymuje żadnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub opieki społecznej.
Poza tym zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nie opłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.
W ocenie organu argument, że obecna sytuacja finansowa i zdrowotna rodziny nie daje możliwości spłacenia zobowiązań wobec ZUS nie jest okolicznością pozwalającą na umorzenie należności. S.B. wskazał, że związku z chorobą żony ponosi wysokie koszty badań i wizyt lekarskich. Nie udowodnił jednak, że brakuje mu środków finansowych na ten cel, nie przedstawił np. niezrealizowanych recept. Z ustaleń wynika, że za styczeń 2015 r. i luty 2015 r. zostały złożone przez pracodawcę żony raporty miesięczne, w których brak jest informacji o przebywaniu na zasiłku chorobowym. Obecne problemy zdrowotne żony, które mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, nie stanowią podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Zakład nie kwestionuje i nie bagatelizuje tych problemów, jednak opłacenie składek w trakcie prowadzenia działalności i po jej zakończeniu jest ustawowym obowiązkiem płatnika. Z dokumentacji sprawy nie wynika, aby z powodu stanu zdrowia żony lub konieczności sprawowania nad nią opieki nie mógł pozyskiwać dochodów niezbędnych do opłacania zaległości.
Organ podkreśla, że prowadzona przez stronę działalność gospodarcza została zawieszona. W chwili obecnej nie pracuje on i nie posiada dochodów. Pozostaje na utrzymaniu żony, która uzyskuje dochody z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w wysokości wg raportów ZUS RCA za styczeń 2015 r. w kwocie 9.580,00 zł i za luty 2015 r. w kwocie 9.525,00 zł miesięcznie. Rodzina ponosi koszty utrzymania w łącznej wysokości 500,00 zł. Nie przedstawił jednak żadnych dokumentów świadczących o przeciwskazaniach do podjęcia zatrudnienia. W/w. nie utracił zdolności do zarobkowania i gdyby wziął pod uwagę możliwość podjęcia zatrudnienia, sytuacja finansowa uległaby polepszeniu. Mógłby podjąć próbę spłaty zadłużenia i wystąpić z wnioskiem o udzielenie ulgi w formie ratalnej spłaty należności, deklarując raty dostosowane do sytuacji finansowej. Ponadto poinformował, że posiada zobowiązania z tytułu kredytu, który zaciągnął w 2009 r. Spłata powyższych zobowiązań jest ważna, ale nie powinien pomijać spłaty należności wobec ZUS i przystąpić do ich regulowania. ZUS nie jest uprawniony do rezygnacji z dochodzenia należności publicznoprawnych, z uwagi na fakt, że spłaca zobowiązania wobec banku.
Organ nadmienia, że na ogólną sytuację finansową mają wpływ dochody wszystkich członków rodziny, pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a więc są to również dochody żony. W związku z powyższym nie można uznać, że spłata należności pozbawi go środków finansowych niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Organ podkreśla nadto, że przepisy w oparciu o które Zakład realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, w szczególności cywilnoprawnych, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej.
Poza tym rozpatrując wniosek o umorzenie należności z uwagi na publicznoprawny charakter składek, a także cele na jakie są przeznaczone, zobligowany jest do działania ze szczególną starannością i ostrożnością. Stosowanie instytucji umorzenia uzależnione jest od zaistnienia konkretnych wskazanych przez ustawodawcę w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przesłanek całkowitej nieściągalności składek.
Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Organ zauważa, że brak jest potwierdzenia, że strona nie posiada majątku, z którego można prowadzić egzekucje, gdyż postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone. Wskazuje również, że umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, ZUS nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia sytuacji materialnej dłużnika w oparciu o zgromadzoną dokumentację, pod uwagę bierze również możliwość odzyskania należności w toku postępowania egzekucyjnego, czy też rozważa możliwość udzielenia ulgi w spłacie w postaci układu ratalnego, zawartego na dogodnych warunkach.
W skardze na wyżej opisaną decyzję S.B. wyjaśnia, że przyczyną jego zaległości względem ZUS była niemożność wnoszenia terminowych opłat związanych ze składkami na ubezpieczenie społeczne, wynikające z coraz niższych dochodów osiąganych z prowadzonej działalności oraz pogłębiającego się kryzysu w kraju, co w konsekwencji zmusiło go do zawieszenia działalności. Prawie jednocześnie zbiegła się z tym choroba żony, u której w trakcie przygotowania do operacji wykryto wirus HCV. Dodatkowo do tego wykryto guza na wątrobie. Znając odległe terminy jakie występują w publicznej służbie zdrowia zdecydowali się na prywatne leczenie, co spowodowało przyśpieszenie postawienia trafnej diagnozy i rozpoczęcia leczenia.
Skarżący wyjaśnia, że kwoty zarobków żony, które przywołuje ZUS to kwoty brutto. Poza tym w związku z chorobą żona zdecydowała się również,(aby mieć stały dostęp do lekarzy) na wykupienie prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego, które stanowi kwotę 325 zł miesięcznie.
Kwota opłat bankowych wynosi w sumie 4 506,82 zł miesięcznie, stałe opłaty ponoszone na gospodarstwo domowe to 645,00 zł miesięcznie (woda, ścieki, gaz, energia). Dodatkowo raty za kartę kredytową w wysokości ok. 574,00 zł,co miesiąc. Zatem po odliczeniu wszystkich opłat na utrzymanie trzy osobowej rodziny pozostaje 690,00 zł.
Zadłużenie jakie posiada nie dotyczy tylko zaległości wobec ZUS, ale również wobec banku, w którym spłaca jeden z kredytów (również w bankach posiada zadłużenie, którego nie spłaca na bieżąco).
Skarżący podnosi, że nie jest w stanie podjąć pracy zawodowo, bowiem stan psychiczny żony nie pozwala mu na pracę zawodową. Dlatego zmuszony był do zawieszenia działalności i pozostania w domu. Poza tym świadomy jest, że wysokość zarobków jakie mógłby osiągnąć nie starczyła by na pokrycie miesięcznych opłat, stąd zdecydował się z żoną, że ona będzie pracować w domu a on będzie się nią opiekować.
W ocenie skarżącego choroba żony, niemożność podjęcia stałej pracy zawodowej z powodu opieki nad żoną, jednocześnie chęć podjęcia innego zajęcia zarobkowego, która umożliwiłaby zarobkowanie w celu polepszenia sytuacji finansowej rodziny, przemawiają za uznaniem jego sytuacji wyjątkowej i potraktowanie jej jako ważnego interesu osoby zobowiązanej, do której Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma możliwość zastosowania instytucji umorzenia należności z tytułu składek.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób dający podstawę do jej uchylenia. Sąd podzielił też, uznając za niewadliwe, ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego, które znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, na co prawidłowo powołał się organ orzekający, że zasadą ustaloną w art. 28 ust.2 u.s.u.s. jest, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem postanowień ust. 3a.
Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.
Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
ZUS orzekając w sprawie prawidłowo ustalił, że żadna z przesłanek tego artykułu nie została spełniona, podkreślając, że dotychczas nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne. Jednakże pobierane świadczenie z tytułu pracy przez żonę skarżącego, wskazuje, że występuje możliwość skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz jest oczywistym, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne.
Przechodząc do dalszej analizy sprawy związanej z możliwością umorzenia należności składkowych (odsetek) na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania, należy zauważyć, że w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie umarzania.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
ZUS uznał, że w przypadku skarżącego nie wchodzi w grę żadna z przesłanek wspomnianego przepisu.
W ocenie sądu poczynione w tej kwestii przez organ ustalenia są prawidłowe.
Zdaniem sądu żona skarżącego – co nie jest sporne, nie przebywa na zasiłku chorobowym. Wykonuje dobrze płatną pracę, a skoro tak to nie wymaga takiej opieki, która uniemożliwiałaby podjęcie pracy przez skarżącego.
Organ dokonał wszechstronnej oceny sytuacji w której znalazł się skarżący.
Zasadnie podkreślił, że nie spełnia on przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia w sprawie umarzania. Dokonał również analizy sprawy pod kątem spełniania przez stronę przesłanki z pkt 2 ww. przepisu - skarżący przestał prowadzić działalność gospodarczą ale nie wskazywał na żadną okoliczność, która uniemożliwiałaby mu prowadzenie tej działalności i osiąganie dochodów. Choroba jego żony taką okolicznością nie jest.
W tym miejscu przypomnieć trzeba, iż umorzenie należności jest definitywną rezygnacją z możliwości ich wyegzekwowania, w związku z powyższym taka decyzja musi być podejmowana bardzo rozważnie. Organ zobowiązany jest uwzględnić aktualne możliwości płatnicze zobowiązanego, ale także powinien mieć na względzie możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. W ocenie sądu, skarżący takim potencjałem na przyszłość dysponuje, może bowiem podjąć działalność, którą zawiesił. Należy wskazać, że obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków w celu dochodzenia należności z tytułu składek w tym także środków przymusowego dochodzenia należności. Szczególna wnikliwość i staranność działania przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek wynika z ich publicznego charakteru i celu na które są one przeznaczone, dlatego przy podejmowaniu takich decyzji konieczna jest konfrontacja interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Z tego wynika także wyjątkowość instytucji umorzenia należności z tytułu składek.
W ocenie sądu jako prawidłowe należy uznać ustalenia organu, że stwierdzona trudna sytuacja finansowa skarżącego nie kwalifikuje się do podjęcia decyzji korzystnej dla niego. Podnieść należy, iż sąd jej nie kwestionuje stwierdza jednakże, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do podjęcia decyzji o umorzeniu należności. ZUS rozważył i skonfrontował, w realiach rozpoznawanej sprawy, ważny interes strony i interes społeczny. Wynik tej konfrontacji, znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie może być uznany za dowolny lub sprzeczny z prawem. Z powyższych przyczyn nie można było uwzględnić zarzutów skargi.
Kontrolując natomiast działania ZUS podejmowane w toku przeprowadzonego postępowania przypomnieć należy, iż ustawodawca używając w omawianych przepisach zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu w sprawie umarzania. Zaznaczyć jednak trzeba, iż ocena organu w tej kwestii musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności.
Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że organ prawidłowo zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku materiał dowodowy. Postępowanie było prowadzone z uwzględnieniem wszystkich zasad, w szczególności skarżący miał zapewniony czynny udział w każdym stadium, nadesłany przez skarżącego materiał dowodowy oraz twierdzenia zostały przeanalizowane i analiza ta znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zarówno decyzja I instancji, jak też decyzja wydana na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są skonstruowane prawidłowo, powołują podstawy prawne oraz zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne. Sąd nie dopatrzył się w działaniach ZUS naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Wskazać należy, że sąd dokonywał oceny decyzji w dacie jej wydania i każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej lub członków jego rodziny, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lutego 2000 r. w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło