V SA/Wa 439/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA - Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia ... grudnia 2013 r. Nr ... w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. I. Sp. z o.o. w G., dalej: "Skarżąca" wystąpiła z wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy wynosi ... zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok - ... zł. Podano również, że wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosi ... zł. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż Skarżącej zablokowano wszystkie konta bankowe, uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Ich brak uniemożliwia wniesienie wpisu. Wszystkie środki ruchome zostały zajęte przez komorników. Stan konta wynosi ... zł. Ponieważ oświadczenie złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie było wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącej, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z 13 maja 2014 r. Skarżąca została wezwana do złożenia dodatkowych dokumentów oraz udzielenia dodatkowych informacji - w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji i dokumentów posiadanych przez Sąd. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca oświadczyła, że żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty kosztów i nie wykona wezwania. W ocenie Skarżacej wezwanie do przedstawienia dodatkowych dokumentów ma uzasadniać odmowę zwolnienia aby ochronić naruszający prawo organ administracji. Rozpoznając powyższy wniosek referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie administracyjnym w Warszawie postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 r. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu zwrócił uwagę, iż skarżąca nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Nie przedstawiła bowiem informacji oraz dokumentów, o które została wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a, a tym samym nie wykazała, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. Na powyższe postanowienie pismem z 25 czerwca 2014 r. (data nadania) skarżąca wniosła sprzeciw wnosząc o uchylenie postanowienia referendarza sądowego oraz o zwolnienie jej z kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r.,, poz. 270 j.t.) - dalej ustawy p.p.s.a. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, iż zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Zgodnie z art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Sąd może przyznać osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a zwolnienie z części kosztów postępowania, jest możliwe jeśli jednostka taka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.). Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r., w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnym oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumentami źródłowymi, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym, mogą być w szczególności: 1) odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; 2) wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3) wypisy z rejestrów urzędowych; 4) odpisy aktualnych bilansów; 5) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; 6) zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. W tym miejscu zauważyć należy również, iż zawarte w omawianym przepisie określenie "w szczególności", wskazuje na to, iż wymienione w jego kolejnych punktach dokumenty źródłowe, stanowią katalog otwarty, który może być rozszerzony, jeśli okaże się – z uwagi na stan sprawy – iż niezbędne jest złożenie innych dokumentów. Jeżeli chodzi natomiast o "dodatkowe oświadczenie", o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., to wnioskodawcę można wezwać do podania takich informacji, które pozwolą na ocenę jego sytuacji majątkowej, by można było ustalić w sposób rzetelny i odpowiadający istniejącemu stanowi rzeczy, czy w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącej złożonym na urzędowym formularzu PPPr z 30 kwietnia 2014 r., było niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie). Nie ulega wątpliwości, że wezwanie skarżącej do uzupełnienia przedmiotowego wniosku PPPr poprzez nadesłanie wyszczególnionych w zarządzeniu z dnia 13 maja 2014 r. dokumentów nie zostało wykonane w sposób określony w wezwaniu. W szczególności wskazać należy, iż skarżąca (na co zwrócił uwagę referendarz sądowy) nie przedstawiła informacji oraz dokumentów, o które została wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. Tym samym, w ocenie Sądu, uznać należy, iż skarżąca nie wykazała, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jej osoby wystąpiła, a tym samym przyznanie jej prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów postępowania nie jest zasadne. Podkreślenia również wymaga, iż skarżąca znała przyczyny odmowy przyznania jej wnioskowanej pomocy, które wykazane zostały w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 11 czerwca 2014 r. i pomimo tego do dnia dzisiejszego nie uzupełniła w powyższym zakresie swojego wniosku o prawo pomocy. Okoliczność ta negatywnie wpływa na pozytywne rozpatrzenie wniosku tym bardziej, że to w interesie skarżącej leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Sąd dodatkowo podkreśla, iż zwolnienie od kosztów sądowych, o co wnosi w niniejszej sprawie skarżąca, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 260 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.