V SA/Wa 4417/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 20 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego postanawia: - odrzucić wniosek. Zarządzeniem z dnia [...] listopada 2015 r. skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia. W wezwaniu zawarto pouczenie, że nieusunięcie ww. braku formalnego w terminie 7 dni będzie skutkować odrzuceniem skargi. Powołane powyżej wezwanie wysłano na adres wskazany w skardze i jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 15 akt sądowych) zostało ono odebrane w dniu [...] listopada 2015 r. przez A. W., dorosłego domownika skarżącego. Wobec braku odpowiedzi na powyższe wezwanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 stycznia 2016 r. odrzucił skargę. Następnie postanowieniem z dnia 1 lutego 2016 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r. przyznano zaś skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] maja 2016 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi wskazując jednocześnie wartość przedmiotu zaskarżenia. W uzasadnieniu tego wniosku podniesiono, że wezwanie do usunięcia ww. braku formalnego nie zostało odebrane przez skarżącego, lecz przez [...], który nie został przez skarżącego ustanowiony pełnomocnikiem dla doręczeń. W tym samym dniu pełnomocnik wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 25 stycznia 2016 r. powołując się również na nieprawidłowe doręczenie wezwania do usunięcia braku formalnego skargi. Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. poinformowała, że pełnomocnik z urzędu został poinformowany o wyznaczeniu na tę funkcję w dniu [...] kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 cytowanej ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem prawidłowego wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Natomiast spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 88 cytowanej ustawy. Z brzmienia wyżej przytoczonych przepisów wynika, iż warunkiem dopuszczalności merytorycznego rozpoznania przez sąd wniosku o przywrócenie terminu, jest złożenie go w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W związku z powyższym, w pierwszej kolejności Sąd zobowiązany jest zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wynika z akt sprawy, odpis nieprawomocnego postanowienia z dnia 25 stycznia 2016 r. został doręczony skarżącemu w dniu [...] lutego 2016 r. Natomiast w dniu [...] lutego 2016 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w W. pełnomocnik z urzędu został o tym fakcie poinformowany w dniu [...] kwietnia 2016 r. Wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi został przez niego złożony w dniu [...] maja 2016 r. Wyjaśnić należy, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu liczy się od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym w orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia wniosku po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni (siedmiu dni) od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 612/12, postanowienie NSA z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11). Prezentowana koncepcja z jednej strony gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia wniosku lub środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, z drugiej zaś nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 p.p.s.a. W niniejszej sprawie termin 7 dni upłynął z dniem [...] maja 2016 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi został złożony w dniu [...] maja 2016 r. Oznacza to, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony przez pełnomocnika z uchybieniem terminu, wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. Z tej przyczyny złożony wniosek jako spóźniony podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym w sytuacji jednoczesnego wniesienia środka odwoławczego od rozstrzygnięcia odrzucającego pismo z powodu uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tejże czynności, omawiane instytucje procesowe wykluczają się wzajemnie. Należy mieć bowiem na uwadze, że w przypadku gdy strona kwestionuje ocenę sądu, że do uchybienia terminu doszło, tzn. gdy twierdzi, że czynności dokonała w terminie, a sąd błędnie uznał, iż terminowi uchybiła, powinna wnieść środek odwoławczy. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności strona powinna wnieść w sytuacji, gdy nie kwestionuje ona faktu, że uchybiła terminowi, jednakże w jej ocenie to uchybienie nie było zawinione i następnie wskazuje przyczyny usprawiedliwiające niedokonanie czynności w terminie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 listopada 1999 r., sygn. akt II CZ 129/99; z dnia 4 października 2001 r., sygn. akt I CZ 116/01; z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt I CZ 198/01; z dnia 3 października 2002 r., sygn. akt I CZ 120/02 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 r. sygn. akt FZ 61/04). Podkreślić trzeba więc, że omawiane instytucje procesowe oparte są na przeciwstawnych przesłankach - podstawą skorzystania ze środka zaskarżenia jest przekonanie, że do uchybienia terminu nie doszło, natomiast wniosek o przywrócenie terminu opiera się na twierdzeniu, że do tego uchybienia doszło, lecz jest ono niezawinione. Tak więc złożenie wniosku o przywrócenie terminu uwarunkowane jest przede wszystkim tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 85 p.p.s.a., dopiero wówczas czynność taka staje się bezskuteczna. Zauważenia wymaga przy tym, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Ponadto pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W sytuacji więc, gdy strona złożyła środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia sądu rozstrzygającego w przedmiocie złożenia środka zaskarżenia. Pogląd ten, ukształtowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i zaakceptowany w doktrynie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 1957 r., sygn. akt II CZ 123/57; z dnia 2 września 1993 r., sygn. akt II CRN 83/93; z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt I CZ 198/01; literatura powołana w "Kodeksie postępowania cywilnego z komentarzem" pod red. prof. dr. J. Jodłowskiego i SN dr hab. K. Piaseckiego, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1989 r., t. I, s. 277), jest także w pełni aktualny na gruncie regulacji przyjętych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Sądu uznać należy zatem, że wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi przepis art. 87 § 1 p.p.s.a., może być aktualny dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia, czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął - czy też nie - przed jej dopełnieniem (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 kwietnia 1997 r., sygn. akt II CZ 43/97 oraz z dnia 15 kwietnia 1997 r., sygn. akt II CZ 40/97, niepubl.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że bezsporne w sprawie jest to, iż pełnomocnik skarżącego pismem z [...] maja 2016 r. wniósł zażalenie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2016 r., odrzucającego skargę z powodu nieusunięcia braku formalnego skargi. Tego samego dnia pełnomocnik wniósł również o przywrócenie terminu do usunięcia tego braku formalnego. W tej sytuacji uznać należy, że ww. wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.