V SA/Wa 442/09

WyrokWSA w Warszawie2009-09-16

Skład orzekający: Barbara Mleczko – Jabłońska, Mirosława Pindelska, Dorota Mydłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej płatności bezpośrednie może zostać wydana, gdy beneficjent przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na inną osobę w okresie między złożeniem wniosku a wydaniem decyzji, a nowy posiadacz nie złożył wniosku o przyznanie płatności?
Ratio decidendi
Decyzja o przyznaniu płatności bezpośrednich została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ beneficjent przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na inną osobę przed wydaniem decyzji, a nowy posiadacz nie dopełnił formalności złożenia wniosku w ustawowym terminie. W takiej sytuacji płatność nie przysługuje ani pierwotnemu beneficjentowi, ani nowemu posiadaczowi, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej płatność.
Stan faktyczny
Producent rolny J. F. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich. Następnie, w celu uzyskania renty strukturalnej, darował swoje nieruchomości rolne bratu S. F. Decyzją z grudnia 2004 r. J. F. przyznano płatności bezpośrednie. Po wszczęciu postępowania z urzędu, stwierdzono nieważność tej decyzji, uznając, że przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego stanowiło rażące naruszenie prawa. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności. J. F. zaskarżył decyzję Prezesa ARiMR do WSA, argumentując m.in. dobrą wiarę i nieczytelność formularza wniosku.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2009r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich; oddala skargę. J. F., producent rolny złożył w dniu [...] maja 2004r. w Biurze [...] ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004r. We wniosku producent rolny zadeklarował do płatności sześć działek oznaczonych we wniosku literami od A do F, położonych na dziesięciu działkach ewidencyjnych znajdujących się w powiecie [...] , gminie C., w obrębie ewidencyjnym B. W dniu [...] listopada 2004r., aktem notarialnym nr [...] J. F. darował w zamian za uzyskanie renty strukturalnej bratu S. F. nieruchomości rolne wskazane we wniosku. Decyzją z [...] grudnia 2004r., Kierownik Biura [...] ARiMR w P. przyznał J. F. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 w łącznej wysokości 1597,90 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej 713,70 zł, uzupełniającej płatności obszarowej 884,20 zł. W dniu [...] listopada 2008r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w L. wszczął postępowanie z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Decyzją z [...] listopada 2008r., stwierdził nieważność decyzji z [...] grudnia 2004r. wydanej przez Kierownika Biura [...] ARiMR w P. o przyznaniu J. F. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Organ I instancji podkreślił, iż warunkiem uzyskania renty strukturalnej jest zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej i przekazanie wszystkich posiadanych użytków rolnych przez wnioskodawcę i jego współmałżonka. Ustawodawca dopuszcza jedynie pozostawienie w posiadaniu beneficjenta renty strukturalnej gruntu rolnego o areale nie większym niż 0,50 ha. Dyrektor [...] Oddziału zwrócił uwagę na fakt, iż zgodnie z § 2.2 ww. aktu notarialnego J. F. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej z chwilą przekazania gospodarstwa. Umowa przekazania gospodarstwa rolnego zawierana jest w trybie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2004r., nr 114, poz. 1191), co wynika z treści wspomnianego aktu notarialnego. Organ I instancji wskazał, iż J. F. wnioskując o przyznanie ww. płatności złożył czytelny podpis we wniosku, zobowiązując się tym samym do niezwłocznego informowania organu o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich, o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Dyrektor tegoż Oddziału podał, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych – płatności przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwane "producentem rolnym", na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane "gruntami rolnymi". Stosownie do ust. 2 warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Zaś na mocy art. 4, co podkreślił organ w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1 nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy dzierżawy lub innej umowy, przysługuje temu producentowi płatność, jeżeli spełnia on warunki przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczy pierwszy wniosek – płatność bezpośrednia należna jest przejmującemu gospodarstwo rolne pod warunkiem spełnienia przez tego przejmującego wszystkich warunków wskazanych w przywołanym rozporządzeniu. Organ I instancji wskazał, iż w związku z powyższym prawo do dopłat bezpośrednich przysługuje producentowi rolnemu, pod warunkiem, że spełnia on wszystkie przesłanki określone w przepisach prawa do uzyskania płatności. J. F., jak nadmienił organ przekazał posiadanie gospodarstwa rolnego na podstawie aktu notarialnego z [...] listopada 2004r., zaś w dniu [...] grudnia 2004r., tj. w dacie wydania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, nie był już posiadaczem użytków rolnych, wskazanych do płatności obszarowych w złożonym przez stronę wniosku z [...] maja 2004r., i nie był już posiadaczem gospodarstwa rolnego – użytków rolnych wchodzących w jego skład o minimalnej powierzchni 1 ha. W odwołaniu J. F. podniósł, iż przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego nastąpiło na bliskiego członka rodziny, brata z którym wspólnie mieszka. Autor odwołania podkreślił, iż nie był świadomy konsekwencji wynikających z braku powiadomienia organu o przeniesieniu, jego zdaniem dopłaty są zasadniczo przypisane do gruntu, a nie do konkretnej osoby. Decyzją z [...] stycznia 2009r., Prezes ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] listopada 2008r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz ustalony w sprawie stan faktyczny. Prezes ARiMR, przywołał treść art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 18 grudnia 2003r., o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r., nr 6, poz. 40 z późn.zm.), który stanowi podstawę przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w kampanii roku 2004, płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują osobie fizycznej, zwanej "producentem rolnym", utrzymującej grunty rolne w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska pod warunkiem, że jest ona posiadaczem działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Za działkę rolną, jak wskazał organ odwoławczy uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Płatność na wniosek producenta rolnego przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy kierownik biura powiatowego ARiMR. Organ odwoławczy podkreślił, iż rażące naruszenie prawa w decyzji Kierownika Biura [...] ARiMR w P. z [...] grudnia 2004r., polegało na przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, pomimo dokonania przez J. F. – w okresie pomiędzy dniem złożenia wniosku a dniem wydania decyzji – przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, co stanowi naruszenie art. 4 ust. 1, a także art. 2 ust. 1 i 2 cytowanej wyżej ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Prezes ARiMR odnosząc się do zarzutów odwołującego podał, iż zarzut przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na bliskiego członka rodziny , nie ma znaczenia w świetle ww. ustawy, gdyż znaczący jest sam fakt przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Przepis art. 4 ust. 1 daje możliwość przyznania płatności tylko temu producentowi rolnemu, który objął gospodarstwo rolne w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, zawartej z producentem rolnym, który złożył wniosek o przyznanie płatności. Następuje wówczas przejęcie płatności przysługującej producentowi rolnemu przekazującemu gospodarstwo rolne przez producenta przejmującego to gospodarstwo. Warunkiem koniecznym, co podkreśla organ odwoławczy przyznania płatności przejmującemu gospodarstwo jest złożenie wniosku o przyznanie płatności w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w terminie 14 dni od dnia uzyskania posiadania w drodze umowy zawartej z producentem rolnym, który złożył wniosek. Niezłożenie przez producenta rolnego przejmującego gospodarstwo rolne takiego wniosku powoduje, iż uprawnienie do płatności wygasa. W takiej sytuacji, co wywodzi dalej organ odwoławczy płatności nie przysługują przekazującemu wobec wyzbycia się przez niego gospodarstwa, ani przejmującemu, ponieważ nie złożył on w ustawowo określonym terminie wniosku o przyznanie płatności w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Zatem S. F. – przejmujący gospodarstwo, nie dopełnił koniecznych formalności, gdyż nie wystąpił z przedmiotowym wnioskiem. Organ II instancji podał także, że przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru nie pozwalają organowi dzielić kwoty przyznanej płatności za dany rok gospodarczy w jakikolwiek sposób pomiędzy wszystkich kolejnych posiadaczy i użytkowników gruntu rolnego wskazanego we wniosku. Organ zwraca uwagę też na fakt, iż przepis art. 4 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy w żaden sposób nie wskazuje, iż przejmujący gospodarstwo rolne nabywa prawa do dopłaty od początku roku kalendarzowego, co podnosi wnioskodawca. Prezes ARiMR wskazał także, iż przedmiotem postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie jednej z wad decyzji enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 pkt 1-6 kpa. Zatem organ prowadzący to postępowanie nie jest kompetentny do rozstrzygania spraw co do meritum, to znaczy nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Organ bada, na podstawie akt przeprowadzonego już postępowania, zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności. Decyzja Prezesa ARiMR-u z [...] stycznia 2009r., stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której J. F. wniósł o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. Autor skargi podkreślił, iż argumentacja przedstawiona w treści skargi jest tożsama z treścią złożonego wcześniej odwołania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 156 § 1 ust. 2 kpa, gdyż jego zdaniem nie może on stanowić podstawy prawnej decyzji, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uprzedniej. Składający skargę podkreślił, że nie powiadamiając organu Agencji o przeniesieniu posiadania gruntów rolnych uprawnych na swego brata pozostawał w dobrej wierze, w jego opinii nienależne świadczenie mogło objąć jedynie okres pomiędzy datą zawarcia umowy darowizny a kalendarzowym końcem roku. Domaganie się przez organ zwrotu dopłaty od początku roku 2004, jest jego zdaniem wysoce krzywdzące, naruszające jednocześnie zasadę słuszności, współżycia społecznego oraz art. 2 Konstytucji. Wedle autora skargi treść art. 53 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, która stanowi że przepisy dotychczasowe stosuje się tylko do postępowań, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie powyższej ustawy, powoduje że przepisy ustawy na które powołuje się organ nie mogą znaleźć zastosowania w przedmiotowej sprawie. Ponadto, w opinii producenta rolnego formularz wniosku o przyznanie płatności ma bardzo nieczytelne, pisane drobnym drukiem pouczenie, które wprowadza w błąd wnioskodawcę, co powinno stanowić okoliczność łagodzącą przy wymierzaniu dolegliwości finansowych. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola taka jest dokonywana w oparciu o stan faktyczny sprawy i przepisy prawne statuujące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności (art. 133 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa. Niniejsza sprawa - prowadzona w trybie nadzwyczajnym - sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura [...] Agencji wydanej [...] grudnia 2004r. o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji to samodzielne postępowanie administracyjne, które było ograniczone przesłankami wynikającymi z art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniającymi stwierdzenie nieważności ww. aktu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., Nr 1, poz. 35 oraz z 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, Nr 23, s. 43) i jak wynika z obu wydanych w tej sprawie decyzji podstawą stwierdzenia nieważności było uznanie, że ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Należy wskazać, iż w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa należy mówić jedynie w razie oczywistego naruszenia prawa. W wyroku z 31 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 883/05, Lex Nr 299873), Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczył przy tym, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Zatem, ustalenie, czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych. Jak wynika z powyższego organy orzekające w niniejszej sprawie - prowadząc postępowanie wyjaśniające - obowiązane były uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji z [...] grudnia 2004r. oraz istniejący w tej dacie stan faktyczny, biorąc przy tym pod uwagę argumentację podnoszoną przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. W tym zakresie Sąd nie dostrzegł żadnych uchybień w kontrolowanym postępowaniu. Wprawdzie dla oceny ww. decyzji znaczenie miał przede wszystkim materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym tą decyzją, ale stanowisko skarżącego zaprezentowane w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności również należało w tym postępowaniu uwzględnić i ocenić, co - zdaniem Sądu - zostało prawidłowo dokonane przez organy orzekające. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, Prezes ARiMR, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, uznał, że decyzja Kierownika Biura z [...] grudnia 2004r. o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ww. ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tejże decyzji. Zgodnie z dyspozycją ww. przepisów, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska zwane "gruntami rolnymi". Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 1 i 2). Natomiast na mocy art. 4 ust. 1 powoływanej ustawy, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przyznającej płatności, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do Kierownika Biura [...] Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Mając na względzie treść ww. przepisów organy orzekające uznały, iż przyznanie J. F. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych decyzją z [...] grudnia 2004r., z uwagi na przeniesienie przez niego posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz brata – S. F. w okresie od złożenia wniosku do dnia wydania decyzji przyznającej płatność, stanowi rażące naruszenie ww. przepisów, dające podstawę do stwierdzenia nieważności ww. decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stanowisko to, zdaniem Sądu, jest prawidłowe. Po pierwsze, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2004 został złożony przez J. F. w dniu [...] maja 2004r. Natomiast w celu spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej w dniu [...] listopada 2004r., J. F. aktem notarialnym nr [...] przeniósł - umową darowizny - własność nieruchomości rolnej oraz przekazał wszystkie udziały obejmujące działki gruntu wskazane we wniosku – na swojego brata S. F. Obdarowany nie złożył w ustawowo określonym terminie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Przepis art. 2 ust. 1 i 2 ustawy określa warunki uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, przy czym jednym z nich jest posiadanie przez producenta rolnego składającego wniosek o przyznanie płatności gospodarstwa rolnego - działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Z kolei przepis art. 4 ust. 1 ww. ustawy ma charakter szczególny, albowiem dotyczy szczególnego przypadku, gdy płatność zostaje przyznana innemu podmiotowi niż ten, który złożył wniosek pomocowy. Prawo do wystąpienia o przyznanie płatności stanowi w tym wypadku wyjątek od sztywnej reguły obowiązku przestrzegania przez kraje członkowskie wiążącego określenia terminu składania wniosków oraz przyznawania pomocy tylko temu producentowi rolnemu, który wystąpił na dany rok o taką pomoc (v. wyrok NSA z 15 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 217/07, ONSAiWSA 2008/6/115). Z przepisu art. 4 ust. 1 wynika nie tylko uprawnienie nowego posiadacza gruntów rolnych do uzyskania płatności, lecz również jednoznaczne określenie podmiotu uprawnionego do płatności w sytuacji, gdy gospodarstwo rolne zostaje przekazane w okresie między złożeniem wniosku, a wydaniem decyzji. Przepis ten stoi na przeszkodzie przyznaniu płatności bezpośrednich pierwszemu posiadaczowi gospodarstwa, jeżeli przekaże to gospodarstwo przed rozstrzygnięciem o płatnościach w jego sprawie. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdzie skarżący - posiadacz gospodarstwa rolnego, przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta przed wydaniem decyzji przyznającej mu płatności do gruntów rolnych. Uwzględniając powyższe okoliczności faktyczne i prawne słusznie organy orzekające w sprawie przyjęły, iż decyzja z [...] grudnia 2004r., przyznająca - wbrew dyspozycji art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych - płatności pierwszemu posiadaczowi gospodarstwa rolnego, jest dotknięta wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Powyższej oceny Sądu nie zmieniają zarzuty podniesione w skardze. Po pierwsze, odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia dyspozycji art. 156 § 1 ust. 2 kpa, który zdaniem skarżącego nie może stanowić podstawy prawnej decyzji, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uprzedniej, to Sąd podkreśla, iż na podstawie tego przepisu organ stwierdza nieważność decyzji, gdy została spełniona przesłanka wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, a rozstrzygnięcie następuje w drodze decyzji zgodnie z art. 158 § 1 kpa. Po drugie argument podniesiony przez skarżącego, iż pozostawał w dobrej wierze nie powiadamiając organu o przeniesieniu posiadania gruntów na bliskiego członka rodziny, nie znajduje podstaw w treści art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych jest niewystarczające dla uzyskania płatności, w sytuacji, gdy zastosowanie w sprawie znajduje art. 4 ust. 1 ww. ustawy. Z treści tego przepisu - jak już wskazano powyżej - jednoznacznie wynika, iż w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa na rzecz innego producenta w okresie pomiędzy datą złożenia wniosku a datą wydania decyzji, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w stosownym terminie - jak w sprawie niniejszej - złożył wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Zatem znaczenie ma, jak słusznie przyjęły organy sam fakt przeniesienia gospodarstwa rolnego, pozostawanie w dobrej wierze oraz fakt iż obdarowanym został członek bliskiej rodziny nie spełnia warunków ujętych w powołanych wyżej przepisach. Po trzecie, nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, iż nienależna część świadczenia to ta która obejmuje okres pomiędzy datą umowy darowizny a końcem roku kalendarzowego. Gdyż decyzją z [...] grudnia 2004r., Kierownik Biura [...] ARiMR przyznał skarżącemu płatność na cały rok, a usunięcie z obrotu prawnego decyzji powoduje usunięcie danego aktu, bez rozbicia kwoty dopłat na okres posiadania lub jego braku. Cytowany wyżej art. 4 ust. 1, nie wskazuje by beneficjentowi płatności, który przeniósł posiadanie gospodarstwa przysługiwała płatność za okres, w którym gospodarstwo jeszcze posiadał. Po czwarte zarzut skarżącego, iż formularz wniosku o przyznanie płatności jest nieczytelny, gdyż pouczenia pisane są drobnym drukiem, co wprowadziło w błąd producenta, a ma stać się okolicznością łagodząca, jeśli chodzi o dolegliwości finansowe, to ten argument także nie może liczyć na uznanie Sądu. Faktem bezspornym jest, że rolnik składając wniosek o przyznanie płatności tym samym deklaruje, że ma świadomość w jakim systemie uczestniczy, jakie obowiązują zasady, co potwierdza podpisem w sekcji X wniosku zatytułowanej "Oświadczenia i zobowiązania", a fakt rozmiaru czcionki, nieznajomość zasad przyznawania płatności przez beneficjenta nie może uzasadniać odstąpienia od eliminacji z obrotu prawnego decyzji administracyjnej w sposób rażący naruszającej obowiązujące przepisy prawa. Obowiązek znajomości zasad przyznawania płatności wynika również z przepisów wspólnotowych tj. treści art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2419/2001 z 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92, który stanowi, że wniosek pomocowy zawiera deklarację rolnika, iż jest on świadomy wymogów odnoszących się do danej pomocy. Konkludując przyznanie skarżącemu płatności w sytuacji przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, stanowi - jak wywiedziono powyżej - rażące naruszenie art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, a tym samym uzasadnione jest stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 2004r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zatem zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygniecie. Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło