V SA/Wa 4442/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Krajewska Sędziowie: WSA Dorota Mydłowska (spr.) NSA Ewa Wrzesińska-Jóźków Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie z dnia ... września 2015 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia ... września 2015 r. nr ..., Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W. z dnia ... lipca 2015 r. nr ... o ustaleniu B. W. (dalej: skarżący) kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości ... zł. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco : W dniu 12 maja 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR W. wpłynął wniosek o przyznajecie skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009 r. We wniosku skarżący zadeklarował realizację Pakietu 2 na powierzchni ... ha w wariancie 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na działkach ewidencyjnych nr ... położonych w obrębie ewidencyjnym ..., gminie ..., powiecie ..., województwie warmińsko-mazurskim. W dniu 17 maja 2010 r. do Biura Powiatowego APJMR W. wpłynął wniosek o przyznanie skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010, We wniosku skarżący zadeklarował realizację Pakietu 2 na powierzchni ... ha w wariancie 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na działkach ewidencyjnych nr ... położonych w obrębie ewidencyjnym ... województwie warmińsko - mazurskim. Z uwagi na stwierdzenie, że w 2010 r. działki ewidencyjne nr ... zostały zadeklarowane do płatności przez dwóch producentów rolnych, wezwaniem nr ... oraz Nr ... z dnia ... października 2010 r Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. wezwał strony konfliktu do złożenia wyjaśnień. W wyniku rozpatrzenia dokumentacji zgromadzonej w sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. ustalił, iż na dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej skarżący nie był właścicielem, ani też faktycznym użytkownikiem działek ewidencyjnych nr ..., na których beneficjent deklarował realizację programu rolnośrodowiskowego na łącznej powierzchni ... ha. W dniu 17 sierpnia 2010 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej. Jak wynika z Protokołu z czynności kontrolnych Nr ... stwierdzona powierzchnia upraw rolnych położnych na działkach ewidencyjnych nr ... była mniejsza niż zadeklarowana przez stronę we wniosku o przyznanie pomocy. W dniu ... stycznia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. wydał decyzję Nr ... o odmowie płatności rolno środowiskowej z sankcjami wieloletnimi. Wcześniej, w dniu 28 grudnia 2011 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. wezwał B. W. do złożenia wyjaśnień w sprawie realizacji podjętego z dniem 1 marca 2009 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego w związku z brakiem złożenia przez stronę wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. W dniu 19 stycznia 2012 r. M. W., działający w imieniu skarżącego, złożył w Biurze Powiatowym ARiMR W. oświadczenie, w którym poinformował, iż "(...) grunty nie są użytkowane i nierealizowany program rolnośrodowiskowy ". W dniu 28 listopada 2012 r. skarżący wyjaśnił, że zaniechanie realizacji programu rolnośrodowiskowego wynikało z faktu przyjęcia przez A. S. zobowiązania w wyniku jednostronnego zerwania umowy użyczenia i dzierżawy. W dniu ... czerwca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. wydał decyzję nr ... o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości ... zł. W dniu 22 lipca 2013 r. skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji. W dniu ... października 2013 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wydał decyzję nr ... utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. ( sygn. akt. V SA/Wa 144/14). W uzasadnieniu Sąd wskazał, że dla prawidłowego rozpoznania sprawy konieczne jest wezwanie skarżącego do złożenia oświadczenia A. S. na urzędowym formularzu w wyznaczonym przez organ terminie i podjęcie rozstrzygnięcia w stosunku do jego osoby w zależności od właściwego wypełnienia tego obowiązku. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w dniu ... października 2014 r. nr ... Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie wydał decyzję uchylającą w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W dniu ... lipca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W., wydał decyzję nr ... o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, ustalając skarżącemu do zwrotu kwotę płatności w wysokości ... zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że płatności wypłacone w dniu ... marca 2010 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. nr ... z dnia ... stycznia 2010 r., nie wynikały z pomyłki organu, bowiem w dniu wydania ww. decyzji Kierownik nie posiadał informacji, o nieużytkowaniu części działek wykazanych we wniosku. W dniu 21 sierpnia 2015 r. skarżący złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji, w wyniku czego Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr ... utrzymującą w mocy decyzję Nr ... z dni ... lipca 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W.. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący zobowiązał się do realizacji programu rolnośrodowiskowego w pakiecie 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni ... ha. W kolejnym roku realizacji programu, tj. 2010 ustalono, iż B. W. zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których zobowiązany był realizować program rolnośrodowiskowy. Akta administracyjne wskazują bowiem, iż ustalona przez organ w roku 2010 powierzchnia gruntów rolnych kwalifikująca się do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej w ramach realizacji wariantu 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) wynosiła ... ha., a na ... jak zadeklarował. Następnie, producent rolny zaprzestał realizacji programu rolnośrodowiskowego. Organ wskazał, że zgodnie z § 28 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. w przypadku zaprzestania realizacji podjętego zobowiązania producent rolny zobowiązany jest do zwrotu wcześniej udzielonej pomocy. W powyższej sprawie skarżący zaprzestał realizacji zobowiązania podjętego na mocy decyzji z dnia ... stycznia 2010 r., nr ... Zdaniem organu wobec prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt. V SA/Wa 144/14) uznać należy, iż nastąpiło skuteczne przejęcie przez A. S. tylko części zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez B. W. Organ zaznaczył ,że w wykonaniu wezwania organu I instancji do usunięcia braków formalnych, złożone zostało w odpowiedniej formie przez rolnika, któremu została przyznana płatność, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego przeniesione zostało posiadanie działek, o treści określonej w § 29 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. Jednocześnie wobec stwierdzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż dokumenty świadczące o przeniesieniu posiadania mogą być dowolne (w tym może to być oświadczenie o przejęciu posiadania konkretnych działek) i uznania, że został zachowany termin do złożenia oświadczenia (spełnione kryterium "niezwłoczności" takiego oświadczenia) uznać należy, iż zobowiązanie podjęte przez skarżącego zostało skutecznie przejęte przez A. S. z zastrzeżeniem, że powierzchnia przejętego zobowiązania wynosi ... ha, nie zaś jak wskazano w dokumencie oświadczenia - ... ha. Zdaniem organu w trakcie rozpatrywania sprawy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2010 r. wystąpił konflikt kontroli krzyżowej dotyczący dziatek ewidencyjnych nr ... (działka rolna C) oraz ...(działka rolna D), położonych w obrębie ewidencyjnym ... województwie warmińsko-- mazurskim. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono, iż wnioskodawca nie był użytkownikiem ww. działek ewidencyjnych w 2010 r. W skardze złożonej na ww. decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia ... września 2015 r.., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozstrzygnięciu zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 6 i 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób skutkujący utratą zaufania obywateli do organów Państwa w szczególności poprzez brak rzetelnej i wnikliwej oceny materiału zgromadzonego w sprawie, - art. 15 k.p.a. statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania, poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji i ograniczenie się jedynie do polemiki z zarzutami podniesionymi w odwołaniu, czym pozbawiono Skarżącego prawa do dwukrotnego merytorycznego załatwienia sprawy, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W. z dnia ... 07. 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy w kontekście oceny występowania w rozpoznawanej sprawie przesłanek warunkujących wydanie decyzji o umorzeniu postępowania wobec osoby Skarżącego, o których mowa w § 29 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.), - 107 § 3 k.p.a., poprzez niewskazanie motywów podjętego rozstrzygnięcia.! odniesienie się wyłącznie do zarzutów odwołania, co uniemożliwia dokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji. 2) naruszenie prawa materialnego, tj.: - § 29 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu za "częściowo skuteczne Oświadczenia o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przejętych działkach rolnych lub przejętym stadzie zwierząt na lata 2007 - 2013 podmiot przekazujący B. W. ..., podmiot przejmujący A. S. ... i przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego i wstąpienia nowego posiadacza do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, W związku z powyższym skarżący wniósł o : 1) uchylenie w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. zaskarżonej decyzji oraz w oparciu o art. 135 p.p.s.a. poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W. z dnia ... lipca 2015 r. Nr ..., 2) zasądzenie od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zdaniem skarżącego organ w najmniejszym nawet stopniu nie ustosunkował się do jego stanowiska i nie poczynił żadnych rozważań odnośnie okoliczności podnoszonych w odwołaniu w kontekście przesłanek wydania decyzji o umorzeniu postępowania wobec niego, a wynikających z § 29 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.) Zaznaczył, że organ drugiej instancji sprowadził postępowanie w istocie rzeczy do kontroli legalności zaskarżonej decyzji i oceny zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia organu pierwszej instancji, co prowadzi do wniosku, że nie doszło do merytorycznego rozpoznania sprawy w drugiej instancji w pełnym zakresie. Zdaniem skarżącego powierzchnia przejętego zobowiązania wynosiła ... ha, a nie jak to zostało wskazane w oświadczeniu przejmującego ... ha. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej: "p. p. s. a.", sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p. p. s. a.). Badając powyższą decyzję Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 28 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania " Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. nr 33, poz. 262, ze zm.) dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe" płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu lub nie spełniania innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Zgodnie natomiast z treścią § 29 rozporządzenia mimo wystąpienia okoliczności określonych w § 28 ust. 1 lub 2 płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zwrotowi w części przyznanej do działek rolnych lub stada zwierząt, których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, jeżeli rolnik, któremu została przyznana ta płatność: 1) złożył, niezwłocznie po przeniesieniu posiadania tych działek rolnych lub stada zwierząt, do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek lub stada zwierząt, o zobowiązaniu tego podmiotu do: a) kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez tego rolnika do końca okresu objętego tym zobowiązaniem na tych działkach rolnych i w tym stadzie, b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności rolnośrodowiskowej uzyskanej przez rolnika, któremu została przyznana ta płatność, jaką rolnik ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby w trakcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez tego rolnika wystąpiły okoliczności wymienione w § 28 ust. 1 lub 2 - lecz nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma Agencji wzywającego dołożenia wyjaśnień, a gdy przeniesienie posiadania nastąpiło do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej - nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji; 2) dołączył do oświadczenia, o którym mowa w pkt 1, dokumenty potwierdzające przeniesienie posiadania działek rolnych lub stada zwierząt. Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest określenie czy złożone oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego było prawidłowe i czy doszło do przeniesienia zobowiązania i gospodarstwa rolnego. W ocenie Sądu uznać należy, iż według obowiązujących przepisów, skuteczne przejęcie zobowiązania nastąpiło jedynie co do części powierzchni gospodarstwa rolnego tj. ... ha (a nie co do całości). Zobowiązanie podjęte przez A. S. zostało skutecznie przez niego przejęte, z tym zastrzeżeniem, że powierzchnia przejętego zobowiązania wynosiła ... ha, a nie zaś jak to wskazano w dokumencie oświadczenia - ... ha. W trakcie rozpatrywania sprawy dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2010 r. wystąpił konflikt kontroli krzyżowej, dotyczący działek ewidencyjnych nr ... ( działka rolna C) oraz nr ... ( działka rolna D), położonych w obrębie ewidencyjnym ..., województwie warmińsko-mazurskim. Organ trafnie ustalił, że wskazane w oświadczeniu o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przyjętych działkach rolnych lub przyjętym stadzie zwierząt na lata 2007-2013 – działki ewidencyjne nr ... oraz nr ... w związku z konfliktem kontroli krzyżowej, zostały wykluczone z wniosku skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010. W odniesieniu do pozostałych działek ewidencyjnych wskazanych w oświadczeniu, tj.: nr ... oraz nr ... podkreślić należy, iż na podstawie kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 17 sierpnia 2010 r. w gospodarstwie strony ustalono, iż powierzchnia gruntów rolnych kwalifikująca się do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej wynosiła ... ha. W związku z tym, stwierdzić należy, o czym była już mowa wyżej, iż skuteczne przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego nastąpiło na powierzchni ... ha. Z uwagi na to, że skarżący zaprzestał realizacji programu rolnośrodowiskowego, w odniesieniu do pozostałej powierzchni, tj. ... ha, należało zastosować dyspozycję wynikającą z § 28 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, co oznacza, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Niezasadny jest zarzut naruszenia przez Dyrektora zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ II instancji rozpoznając niniejszą sprawę, zastosował się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. V SA/Wa 144/14 i przeprowadził ponownie postępowanie dokonując oceny zebranego materiału dowodowego oraz oceniając go w sposób właściwy. Ustosunkował się również do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu. Mając powyższe na względzie skarga podlega oddaleniu na mocy art.151 p.p.s.a.