V SA/Wa 4467/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ż. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania M. C. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu 14 maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na 2014 r. zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012, poz. 1164, z późn. zm.) wraz z załącznikami graficznymi. Z uwagi na to, że wnioskodawca zanegował na załącznikach graficznych przebieg pól zagospodarowania na działkach ewidencyjnych nr 30/2, 31, 33 i 34 Kierownik BP ARiMR zdecydował o przeprowadzeniu oględzin działki referencyjnej w celu zweryfikowania powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (PEG). W dniu 9 grudnia 2014 r. wnioskodawca został powiadomiony o kontroli na miejscu w tym zakresie. Inspektorzy terenowi w dniu 11 grudnia 2014 r. stwierdzili, iż ze względu na zalanie terenu przeprowadzenie kontroli jest niemożliwe i będzie ona przeprowadzona w późniejszym terminie. W dniu 16 czerwca 2015 r. producent został poinformowany telefonicznie o kolejnej próbie przeprowadzenia oględzin w zakresie weryfikacji powierzchni PEG. Kontrola ta została przeprowadzona w dniach 25 i 26 czerwca 2015 r. W jej wyniku stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. Stwierdzono ponadto, trwałą degradację działek spowodowaną zalaniem. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Kierownik BP ARiMR odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanych płatności z uwagi na to, że wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli na miejscu wyniosła 33,3922%. Zgodnie zaś z art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65, ze zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009", jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20%, lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej, nie przyznaje się pomocy w danym roku. Po rozpoznaniu odwołania organ II instancji decyzją z dnia [...] września 2015 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Kierownika BP ARiMR. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że do BP ARiMR w Ż. nie wpłynęło oświadczenie o zaistnieniu siły wyższej. Z art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wynika natomiast, że w przypadku wystąpienia w gospodarstwie skarżącego siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, winien on w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym uzyskał taką możliwość, wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłosić na piśmie powyższy fakt. Zgodnie zaś z art. 73 ust. 2 tego rozporządzenia, zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. W końcu, zgodnie z art. 75 ust. 1 ww. rozporządzenia, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych obniżek nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności. Organ odwoławczy podkreślił następnie, że skarżący wiedział, iż od kilku lat na terenie deklarowanych działek żyją bobry, i że na skutek budowy tamy przez te zwierzęta w przepływającej rzece zmieniło się koryto. Jednocześnie skarżący wskazał w odwołaniu, że nie wiedział o zalaniu części działek wskazanych we wniosku o przyznanie płatności. Organ stwierdził jednak, że skarżący po stawieniu się na oględziny działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni PEG, tj. w dniu 11 grudnia 2014 r. miał świadomość, że część zgłoszonych do płatności gruntów została zalana wodą. Pomimo tego nie dokonał zmiany danych we wniosku, nie wycofał części wniosku, ani też nie poinformował organu (do czego bezwzględnie zobowiązał się składając wniosek) o tym, że z przyczyn od niego niezależnych deklaracja podana we wniosku nie jest zgodna ze stanem faktycznym. Dyrektor [...] OR ARiMR dodał przy tym, że wnioskodawca oświadczył we wniosku (sekcja IX Oświadczenia i Zobowiązania pkt 3), iż znane mu są zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej. W skardze skarżący wskazał, że przez wymienione w decyzji działki przepływa rzeka, znajdują się tam również rowy dopływowe i odpływowe z terenów pobliskiej wsi. Okoliczność, iż w obrębie działek zadeklarowanych do płatności żyją bobry była skarżącemu znana od dziesięciu lat. Ich działalność, choć uciążliwa, nie zawsze była tak szkodliwa jak na jesieni 2014 r. Wtedy na skutek jesiennych opadów deszczu oraz zbudowania przez bobry tam na rzece i rowie dopływowym, rzeka zmieniła koryto przepływając przez działki nr 30/2 i 31. Ponadto rów odpływowy znajdujący się przy działce nr 33 i 34 również został zablokowany, przez co działki te zostały zalane wodą. Skarżący oświadczył, że o tych wydarzeniach nie wiedział, wypas krów na tych działkach zakończył się bowiem na początku października 2014 r. Ze stanem ww. działek skarżący zapoznał się podczas próby kontroli z dnia 11 grudnia 2014 r. Nie wiedział jednak, że musi dodatkowo informować ARiMR o stanie działek. Na wiosnę 2015 r. mógł zniszczyć tamy zbudowane przez bobry i przywrócić działki do dawnego stanu. Nie zrobił tego, ponieważ liczył na pomoc ARiMR w rozwiązaniu tej kwestii. Podczas kontroli przeprowadzonej w czerwcu 2015 r. inspektorzy ARiMR poinformowali skarżącego, że tylko niezalana na dzień kontroli część działek może być uwzględniona do płatności. Skarżący podkreślił, że konieczność zmniejszenia powierzchni działek, do których miała być przyznana płatność nie budzi jego wątpliwości. Wskazał jednak, że "odebranie dopłaty" w całości uważa za niesprawiedliwe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie jest zasadna. Stan faktyczny zaistniały na działkach rolnych zgłoszonych do płatności nie jest między stronami sporny. Skarżący nie neguje tego, że stan tych działek podczas pierwszej kontroli w dniu 11 grudnia 2014 r. uniemożliwił jej przeprowadzenie, natomiast druga kontrola przeprowadzona w dniach 25-26 czerwca 2015 r. wykazała trwałą degradację części powierzchni działek spowodowaną zalaniem. W protokole z przeprowadzenia tej kontroli wskazano, że w wyniku postawienia kilku tam, płynąca w sąsiedztwie działek zadeklarowanych do płatności rzeka zmieniła koryto. Woda z rzeki i dwóch rowów dopływowych zalała działki nr 30/2 i 31. Zablokowanie rowu odpływowego przy działkach nr 33 i 34 spowodowało natomiast trwałą degradację tych działek. W ocenie kontrolujących bez usunięcia przyczyn zalania przywrócenie tych działek do użytkowania jest niemożliwe. Na tej podstawie orzekające w sprawie organy ARiMR uznały, że powierzchnia wykluczonych z płatności gruntów wyniosła 3,78 ha, podczas gdy skarżący zadeklarował do płatności działki o łącznej powierzchni 15,10 ha. W konsekwencji – z uwagi na treść art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009 – należało odmówić przyznania pomocy w całości. Zdaniem skarżącego nawet w tak ustalonym stanie faktycznym organ ARiMR powinien przyznać mu wnioskowaną płatność do części działek, które nie zostały zalane, a nie odmówić przyznania tej płatności w ogóle. Poza tym skarżący stwierdził, że nie wiedział, iż musi informować ARiMR o stanie działek w sytuacji, gdy o ich częściowej degradacji organ wiedział od pierwszej próby dokonania kontroli na miejscu w dniu 11 grudnia 2014 r. W ocenie Sądu stanowisko skarżącego jest nieuzasadnione. Wyjaśnić należy, że w przypadku płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, mające do nich zastosowanie rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 przewiduje możliwość przyznania tego wsparcia – bez zastosowania zmniejszeń i wykluczeń – także w sytuacji, w której rolnik nie jest w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych (art. 73 ust. 1 i art. 75 ust. 1 powołanego rozporządzenia). W myśl bowiem art. 75 ust. 1 tego rozporządzenia, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Zgodnie zaś z art. 31 powołanego rozporządzenia (WE) nr 73/2009 działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak: śmierć rolnika; długookresowa niezdolność rolnika do pracy; poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa; wypadek powodujący zniszczenie w gospodarstwie budynków dla zwierząt gospodarskich; choroba epizootyczna dotykająca wszystkie zwierzęta gospodarskie rolnika lub część tych zwierząt. Niezależnie jednak od tego, czy szkody wyrządzone przez bobry – co miało miejsce w niniejszej sprawie – mogą być traktowane jako działanie siły wyższej należy mieć na uwadze treść art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Zgodnie z tym przepisem w przypadku wystąpienia w gospodarstwie skarżącego siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, winien on w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym uzyskał taką możliwość, wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłosić na piśmie powyższy fakt. Zgodnie zaś z art. 73 ust. 2 tego rozporządzenia zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. W tym miejscu Sąd zaznacza, że wobec okoliczności, iż skarżący w ogóle nie zgłosił do BP ARiMR przypadku wystąpienia na swoich działkach siły wyższej, pozbawione podstaw są ewentualne rozważania Sądu dotyczące tego, od jakiego dnia mógłby rozpocząć bieg ww. dziesięciodniowy termin. Podsumowując wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie, pomimo istnienia takiego obowiązku, skarżący nie poinformował organu o dewastacji części powierzchni zadeklarowanych działek na skutek siły wyższej. Tylko takie zgłoszenie złożone w wymaganym art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 terminie mogłoby skutkować przyznaniem skarżącemu wnioskowanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, pod warunkiem, że zgłoszona okoliczność mogłaby zostać uznana za siłę wyższą. Samo uczestnictwo w kontroli przez skarżącego nie mogło być uznane za równoznaczne ze zgłoszeniem wystąpienia stanu siły wyższej. Z oświadczenia skarżącego wynika, że od dziesięciu lat wiedział, że na terenie deklarowanych działek żyją bobry oraz, że na skutek ich działalności następuje okresowe zalanie części działek. W tej sytuacji – wykazując się dbałością o własne interesy skarżący – powinien częściej kontrolować stan działek i w przypadku zaobserwowania trwałej ich dewastacji, zgłosić ten fakt do organu zgodnie z ww. przepisem. Dodać należy, że skarżący musiał wiedzieć o ciążących na nim obowiązkach, o których mowa powyżej. Podpisując wniosek (sekcja IX Oświadczenia i Zobowiązania pkt 3) oświadczył bowiem, że znane mu są zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem. Podpisując wniosek skarżący zobowiązał się również do niezwłocznego informowania ARiMR o każdej zmianie, jaka nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności objętych wnioskiem. W tej sytuacji wobec – braku odpowiedniego zgłoszenia wystąpienia siły wyższej – oraz stwierdzenia, że procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną była większa niż 20% organ zobowiązany był do zastosowania art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, a więc do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej płatności. W ocenie Sądu organ w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny na działkach przedstawionych do płatności, czyniąc to na podstawie rzetelnie zebranych i ocenionych dowodów w postaci protokołu kontroli na miejscu i oświadczeń samego skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ustalenia w tym zakresie sąd w pełni akceptuje, nie są one również podważane przez skarżącego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.