V SA/Wa 448/10

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. P. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... grudnia 2009 r. Nr ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; W dniu ... kwietnia 2010 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem - na urzędowym formularzu PPF - o zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż jest w trudnej sytuacji materialnej, z mężem pozostaje w separacji, nie mieszka on obecnie w domu. Części ziemi skarżąca nie uprawia, ponieważ jej na to nie stać, nie posiada żadnych maszyn i urządzeń rolniczych a nawozy i środki ochrony są za drogie. Uprawia warzywa i owoce w ogródku, które częściowo sprzedaje. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z synem, zamieszkują w domu o pow. ... m². Skarżąca posiada udział ... w nieruchomości rolnej o pow. ... ha, a jej syn ... ha. Skarżąca nie uzyskuje z gospodarstwa żadnych dochodów, a syn ... zł. On również nie posiada żadnych maszyn i urządzeń więc ich wynajęcie do uprawy praktycznie nie przynosi dochodu. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżąca wskazała, iż utrzymuje się z synem tylko z gospodarstwa rolnego. Wydatki związane z utrzymaniem własnym i syna wynoszą miesięcznie ... zł. Dodatkowo opłacają energię i wodę – ...zł miesięcznie oraz zakupują opał np. w styczniu b.r. za kwotę ... zł. Ponadto skarżąca wskazała, iż otrzymują dopłaty do gruntów rolnych w wysokości... zł rocznie, a z nadesłanych zaświadczeń Urzędu Gminy B. wynika, iż gospodarstwa rolne przynoszą rocznie dochody w wysokości około ... zł i ... zł. Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i jej syna wynika, iż znajdują się na nich środki w łącznej wysokości ... zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskująca byłaby zobowiązana składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł (zgodnie z §2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Analiza podanych przez skarżącą okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku, gdyż uiszczenie wpisu od skargi nie stanowi dla skarżącej bariery w dostępie do Sądu. Zauważyć należy, iż skarżąca i jej syn posiadają gospodarstwa rolne, z których roczny dochód określono na poziomie ... zł tj. ... zł miesięcznie, ponadto uzyskują oni dopłaty do gruntów rolnych w wysokości .... zł rocznie. Wydatki na utrzymanie skarżąca określiła w wysokości do ... zł miesięcznie. Wskazać jednak należy, iż pomimo utrzymywania się skarżącej i jej syna wyłącznie z dochodów z gospodarstwa rolnego nie mógł ujść uwadze fakt posiadania przez nich na rachunkach bankowych środków finansowych w łącznej wysokości... zł, z których uiszczenie kwoty 100 zł wpisu od skargi, jak i innych kosztów sądowych, które nie są w sprawie wysokie - nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącej i jej syna. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącej jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wskazane powyżej okoliczności świadczą natomiast o tym, iż skarżąca i jej syn nie znajdują się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć przyszłe koszty sądowe, które w niniejszej sprawie nie są wysokie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.