V SA/Wa 448/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie przyznania pomocy i umorzenia postępowania: oddala skargę. Przedmiotem skargi S. S. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") jest decyzja Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] uchylająca decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. (dalej: "Dyrektor OT ARR" lub "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy w ramach nadzwyczajnych środków wsparcia rynku wieprzowiny oraz umarzająca postępowanie przed organem I instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu 3 lipca 2017 r. do Dyrektora OT ARR Skarżący złożył wniosek o udzielenie pomocy w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny w Polsce. Wnioskodawca ubiegał się o pomoc do 274 sztuk świń sprzedanych ze stada nr [...] z siedzibą w miejscowości O., gm. P., powiat [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanej pomocy z uwagi na to, że siedziba stada Strony nie znajdowała się na obszarze objętym ograniczeniami handlowymi z powodu afrykańskiego pomoru świń wymienionym w części III załącznika do decyzji wykonawczej (UE) 2016/1405 z dnia 22 sierpnia 2016 r. zmieniającej załącznik do decyzji wykonawczej 2014/709/UE w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich (Dz. Urz. UE L 228 z 23.08.2016, str. 46). Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. uchylił decyzję Dyrektora OT ARR i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności mając na względzie informacje przekazane przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ł. (pismo z dnia 6 listopada 2017 r.), ustalono, iż miejscowość O. (gm. P.), w której położona jest siedziba stada producenta, znajduje się na obszarze zagrożonym, mimo że nie jest wymieniona w decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2016/1367, decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2016/1406 oraz w części III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji 2014/709/UE, zmienionej decyzjami wykonawczymi (UE) 2016/1236, (UE) 2016/1372, (UE) 2016/1405 i (UE) 2016/1900. Dalej organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na regulację zawartą w art. 4 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/647 z dnia 5 kwietnia 2017 r. przyjmującego nadzwyczajne środki wspierania rynku wieprzowiny w Polsce w odniesieniu do niektórych loch i innych świń poddanych ubojowi w okresie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 listopada 2016 r. (Dz.U. UE L 92 z 6.04.2017 r. str. 41) przedmiotowe płatności mogą być dokonane najpóźniej do dnia 30 września 2017 r. W związku z powyższym organ II instancji uznał, że Stronie przysługiwałaby pomoc w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny w Polsce, w zakresie sprzedaży 266 sztuk świń i 8 sztuk loch. Jednak na dzień rozpatrywania przedmiotowego odwołania limit dostępnych środków finansowych dla mechanizmu pomocy w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny w Polsce określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 8 czerwca 2017 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny w Polsce (Dz. U. 2017 r. poz. 1166, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 8 czerwca 2017 r.", na który Komisja Europejska przeznaczyła określoną kwotę, został wyczerpany i z dniem 30 września 2017 r. nastąpiło zakończenie mechanizmu. Z tego względu pomimo ustalenia w postępowaniu odwoławczym spełniania przez wnioskodawcę przesłanek kwalifikujących do przyznania pomocy określonej w rozporządzeniu z dnia 8 czerwca 2017 r. brak było możliwości sfinansowania pomocy z uwagi na upływ terminu, który został określony w art. 4 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/647. Postępowanie administracyjne wszczęte przez Stronę wnioskiem z dnia 3 lipca 2017 r. o udzielenie pomocy w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny w Polsce, dotyczące sprzedaży 266 szt. świń i 8 szt. loch stało się zatem bezprzedmiotowe, gdyż zaistniały w jego trakcie przeszkody, które nie pozwalają już na ukształtowanie stosunku materialnego. Wobec tego należało uchylić zaskarżoną decyzję Dyrektora OT ARR w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. W skardze na powyższą decyzję Prezesa ARiMR Skarżący wniósł o jej uchylenie podkreślając, że organy orzekające w sprawie jego wniosku naruszyły przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw. Skarżący podkreślił, że nawet gdyby uznać przedmiotową sprawę za szczególnie skomplikowaną w rozumieniu art. 35 § 3 k.p.a., to i tak organ winien ja załatwić w terminie dwóch miesięcy. Zdaniem Skarżącego naruszona została również zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 k.p.a. Pięciomiesięczny czas trwania postępowania administracyjnego liczony od dnia złożenia wniosku, tj. od 3 lipca 2017 do dnia wydania decyzji organu II instancji z dnia [...] grudnia 2017 r. był rażąco niewspółmierny. Podsumowując Skarżący podkreślił, że strona nie może ponosić ujemnych skutków wyczerpania się środków finansowych z mechanizmu, jeżeli ich wyczerpanie nie nastąpiło z jej winy, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 j.t.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie, przy zastosowaniu powyższych kryteriów, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2018 r. odpowiada prawu. Przede wszystkim Sąd wskazuje, że podziela ustalenia faktyczne dokonane przez organ odwoławczy i uznaje je za własne. Sąd uznaje również, że organ II instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, a uchybienie dotyczące przepisów procesowych nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Przypomnieć należy, że Skarżący złożył w dniu 3 lipca 2017 r. wniosek o udzielenie pomocy w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny w Polsce. Wypłacenie wnioskowanej pomocy na podstawie art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/647 było ograniczone w czasie. Zgodnie bowiem z tym przepisem wydatki kwalifikują się do częściowego finansowania przez Unię, jeśli zostały wypłacone beneficjentowi przez Polskę najpóźniej do dnia 30 września 2017 r. Z powołanego przepisu wynika zatem, że po ww. dacie wydanie decyzji obciążającej pomocą budżet UE było niedopuszczalne, a decyzja taka byłaby obciążona kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem nieważna jest decyzja, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Dodać należy, że niewykonalność decyzji może być zarówno faktyczna, jak i prawna. W pierwszym przypadku nie ma możliwości technicznych, a w drugim – istnieją prawne nakazy lub zakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z niewykonalnością prawną decyzji z uwagi na nakaz wypłacenia pomocy do dnia 30 września 2017 r. wynikający z powołanego powyżej art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/647. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie istota problemu sprowadza się nie do tego, że organ odwoławczy rozpatrzył sprawę zbyt późno, lecz że rozpatrzenie odwołania nastąpiło wtedy, kiedy środki finansowe z UE nie mogły już zostać rozdysponowane. W rozpoznawanej sprawie organ II instancji otrzymał odwołanie strony w dniu 21 września 2017 r. Zatem na załatwienie sprawy, tak aby zmieścić się w zawitym terminie określonym w art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/647 miał jedynie sześć dni roboczych. Biorąc pod uwagę konieczność zwrócenia się do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ł. o udzielenie informacji niezbędnych do wydania decyzji (m.in. chodziło o informację, czy do świń z gospodarstwa Strony nie przyznano odszkodowania na podstawie decyzji powiatowego lekarza weterynarii nakazującej zabicie świń lub poddanie ich ubojowi) i oczekiwanie na nadesłanie tych informacji, rozpoznanie odwołania w ww. terminie nie było możliwe. Rozpoznanie odwołania i wydanie decyzji przez organ II instancji po upływie tego terminu, lecz w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., tj. w terminie miesiąca od dnia wpływu odwołania czyniłoby natomiast tę decyzję prawnie niewykonalną. W związku powyższym organ II instancji zobowiązany był do uchylenia decyzji Dyrektora OT ARR i umorzenia postępowania w I instancji zgodnie z art. 138 § 2 pkt 1 k.p.a. Niezależnie od powyższego Sąd przyznaje rację Skarżącemu, że organ II instancji naruszył art. 35 § 3 k.p.a., zobowiązujący go do załatwienia sprawy w terminie miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Co prawda organ odwoławczy dwukrotnie zawiadamiał Stronę o przekroczeniu tego terminu, wskazywał przyczyny takiego stanu rzeczy i podał nowy termin załatwienia sprawy, tj. uczynił zadość obowiązkowi z art. 36 k.p.a., jednak nie usprawiedliwiało to braku działania organu. Podkreślić należy, że odwołanie zostało przekazane do organu II instancji w dniu [...] września 2017 r. Od tej właśnie daty organ miał miesiąc na załatwienie sprawy. Pierwsza czynność została przez ten organ podjęta w dniu 9 października 2017 r. i było to zawiadomienie Strony o niezałatwieniu sprawy w terminie. Kolejna czynność mająca swój wyraz w aktach sprawy polegała na wystąpieniu w dniu 30 października 2017 r. do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ł. o udzielenie informacji odnośnie stada świń należących do Strony. Adresat ww. pisma odpowiedział na nie w dniu 6 listopada 2017 r. Następnie w dniu 21 listopada 2017 r. organ odwoławczy zawiadomił Stronę o kolejnym przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy wyznaczając przewidywany termin rozpatrzenia odwołania na dzień [...] grudnia 2017 r., tego też dnia wydano zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu – choć z powodów przedstawionych wcześniej nie miało to wpływu na wynik sprawy – przedstawione działanie organu II instancji naruszało art. 35 § 3 k.p.a. W tej sytuacji na dezaprobatę zasługuje argumentacja przedstawiona przez profesjonalnego pełnomocnika organu w odpowiedzi na skargę, iż trudno było wymagać od organu załatwienia sprawy w sześć dni skoro wniesienie odwołania zajęło Skarżącemu tydzień. Strona – zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. miała 14 dni na wniesienie odwołania i w wymaganym terminie odwołania wniosła. Organ II instancji miał miesiąc na wydanie decyzji, lecz w tym terminie decyzji nie wydał. Z tych względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.