V SA/Wa 4493/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia (...) września 2015 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji, umorzenia postępowania i odmowy umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych oddala skargę Przedmiotem skargi złożonej przez I. P. (dalej: Strona, Skarżąca lub Strona skarżąca) jest decyzja Krajowej Rada Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT lub organ) z [...] września 2015 r., nr [...], uchylająca decyzję nr [...] z dnia [...] października 2014 r. w całości, umarzająca postępowanie administracyjne w zakresie zaległości za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. w wysokości 204,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 125,56 zł oraz odmawiająca umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2013 r. w wysokości 855,60 zł wraz z odsetkami w kwocie 271,58 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2014 r. (data wpływu pisma do Organu) I. P. wniosła o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych, powołując w treści pisma upomnienie Poczty Polskiej S.A., wzywające do zapłaty zaległości z tytułu opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2009 r. do grudnia 2013 r. w kwocie 1 387,85 zł. Strona wniosła o umorzenie ww. kwoty wraz z kosztem do zapłaty 8,80 zł podanym w piśmie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w 2008 r. Abonentka dokonała wyrejestrowania odbiorników rtv i przez 6 lat nie otrzymywała żadnej korespondencji z Poczty Polskiej S.A. informującej o zaległościach. Zdaniem Skarżącej po 6 latach sprawa nie powinna podlegać egzekucji. Do podania Strona załączyła kserokopię korespondencji prowadzonej z Pocztą Polską S.A. (pismo Abonentki z dnia 4 lutego 2014 r. i pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 20 marca 2014 r.), kserokopię upomnienia o zaległościach z dnia 20 stycznia 2014 r., kserokopię formularza zwolnienia z opłat abonamentowych złożonego w urzędzie pocztowym w dniu 6 lutego 2014 r. . Pismem z dnia 19 sierpnia 2014 r. wezwano Stronę do przedstawienia okoliczności potwierdzających istnienie względem Abonentki przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, wskazując jednocześnie, jakie dokumenty stanowić mogą dowody na zaistnienie w sprawie wyjątkowych okoliczności, szczególnych względów społecznych bądź przypadków losowych, uzasadniających umorzenie zaległości. Jednocześnie w załączeniu przesłano Informację KRRiT o zwolnieniach od opłat abonamentowych. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 16 września 2014 r. Strona oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W załączeniu przekazała ponadto kserokopię decyzji ZUS z dnia 24 września 2013 r. Decyzją, nr [...], z [...] października 2014 r. KRRiT odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wskazała na art. 10 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014r., poz. 1204, dalej: ustawa o opłatach abonamentowych) i wyjaśniła, że w sprawie nie ma podstaw, by stwierdzić, że w przypadku Skarżącej wystąpiły przesłanki, o których mowa w tym przepisie. Organ stwierdził, że przyznanie ulgi w postaci umorzenia lub rozłożenia zaległości na raty może być stosowane tylko w sytuacjach wyjątkowych, których ocena opiera się na obiektywnych kryteriach, a nie na subiektywnym przekonaniu Strony o zasadności jej zastosowania - ma charakter nadzwyczajny i w związku z tym okoliczności uzasadniające jej zastosowanie również muszą mieć charakter wyjątkowy. Umorzenie zaległości abonamentowej jako wyjątek od zasady powszechności uiszczania opłat abonamentowych może być stosowane jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W związku z treścią decyzji wnioskodawczyni złożyła wniosek do KRRiT o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] września 2015 r., nr [...], KRRiT uchyliła decyzję, nr [...], z dnia [...] października 2014 r. w całości, umorzyła postępowanie administracyjne w zakresie zaległości za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. w wysokości 204,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 125,56 zł oraz odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2013 r. w wysokości 855,60 zł wraz z odsetkami w kwocie 271,58 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją, nr [...], z dnia [...] października 2014 r. wadliwie zakreślono ramy przedmiotowe postępowania w niniejszej sprawie. We wniosku o umorzenie zaległości abonamentowych Strona powołała upomnienie wzywające do zapłaty zaległości z tytułu abonamentu za okres od 01.2009 do 12.2013 r., wyznaczając tym samym zakres przedmiotowy sprawy, w którym winno zapaść rozstrzygnięcie organu. Decyzją, nr [...], z dnia [...] października 2014 r. organ wyszedł poza granice wniosku Strony, wobec czego zaskarżone rozstrzygnięcie podlegało uchyleniu w całości. Podkreślono, że powyższe nie oznacza jednak, że organ rozpoznając ponownie sprawę doszedł do odmiennych wniosków w aspekcie merytorycznej oceny spełnienia przez Stronę przesłanek uprawniających do umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych. W postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dokonując ponownej, wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, Organ podzielił stanowisko, będące podstawą do odmowy umorzenia zaległości z tytułu abonamentu w przedmiotowej sprawie. W pierwszej kolejności, organ wyjaśnił, że badanie, czy należność z tytułu abonamentu została wobec Strony naliczona prawidłowo pozostaje poza zakresem kognicji KRRiT, która może w ramach przysługujących jej uprawnień umorzyć lub rozłożyć na raty zaległość w wysokości wykazywanej przez wierzyciela, którym w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. k 24/08 jest operator wyznaczony, tj. Poczta Polska S.A. Odnosząc się do argumentu braku nadania Stronie numeru INI, organ wskazał na ścisły podział kompetencji istniejący pomiędzy Krajową Radą Radiofonii i Telewizji a Pocztą Polską S.A. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji nie ma uprawnień w zakresie kontroli prawidłowości naliczania, ewidencji i innych obowiązków informacyjnych spoczywających na operatorze wyznaczonym. Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (dalej: Rozporządzenie) dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki radiofonicznej stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie Rozporządzenia. Wówczas operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu INI Poczta Polska S.A. powiadamia abonenta, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do Rozporządzenia. Dotychczasowe rejestracje odbiorników nie straciły ważności, a jedynie dowód potwierdzający czynność rejestracji odbiorników w postaci imiennej książeczki został zastąpiony indywidualnym numerem identyfikacyjnym przez Pocztę Polską S.A. Organ podkreślił, że literalna wykładnia powyższej regulacji nie uprawnia do postawienia wniosku, że przesłanie zawiadomienia o nadaniu INI jest elementem konstytuującym rejestrację odbiornika. Zawiadomienie ma charakter deklaratoryjny nie prawokształtujący, wobec czego niedopełnienie przez operatora obowiązku powiadomienia, nie oznacza unicestwienia czynności nadania INI dotychczasowym posiadaczom książeczek. Niezależnie od powyższego KRRiT wskazała, że nie jest adresatem zarzutów dotyczących działania podmiotów, którym mocą ustawy zlecono działania z zakresu administracji publicznej. Niezawiadomienie Abonentki o nadaniu INI, na co powołuje się Strona nie jest też wyjątkową okolicznością, nie wypełnia przesłanki szczególnych względów społecznych oraz przypadków losowych, wobec czego nie stanowi podstawy do objęcia ulgą w spłacie zobowiązań publicznoprawnych. Ponadto podkreślono, że w dniu 13 sierpnia 2015 r. Organ został poinformowany drogą elektroniczną, że w dniu 18 sierpnia 2008 r. wysłano do Abonentki zawiadomienie o nadaniu INI. W ocenie Organu, w przypadku I. P. nie występują przesłanki umorzenia zaległości wraz z odsetkami. Wnioskodawczyni nie przekazała dokumentów przemawiających za uwzględnieniem żądania. Strona przy piśmie z dnia 16 września 2014 r. przekazała jedynie kserokopię decyzji ZUS informującej o tym, że w 2014 r. otrzymywała emeryturę w wysokości 2 041,00 złotych brutto oraz oświadczenie o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego. Odnosząc się do kwestii ukończenia przez Skarżącą 75 roku życia, co uprawnia ją do zwolnienia z opłat z tytułu abonamentu, organ zauważył, że I. P. ukończyła 75 lat w 26 październiku 2013 r., natomiast zaległości z tytułu abonamentu powstały zasadniczo przed tą datą. Abonentka zaprzestała opłacania abonamentu na kilka lat przed ukończeniem 75 roku życia. W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że Strona nie przedłożyła dokumentów, z których wywieść można istnienie w sprawie wyjątkowych okoliczności, szczególnych względów społecznych bądź przypadków losowych, uzasadniających uwzględnienie wniosku w całości. Ponadto organ wyjaśnił, że KRRiT zobowiązana była rozpoznać wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w oparciu o stan prawny i faktyczny na dzień podjęcia decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe, w dniu 13 sierpnia 2015 r. uzyskano od wierzyciela informację, że należności abonamentowe za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. wygasły wskutek przedawnienia, natomiast zaległość za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2013 r. wynosi 855,60 zł a odsetki 271,58 zł. Biorąc pod uwagę, iż zobowiązanie z tytułu opłat abonamentowych wygasło w zakresie, w którym należność została przedawniona, zdaniem organu brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku Strony w części dotyczącej zaległości za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. Przedawnienie należności uczyniło niniejsze postępowanie bezprzedmiotowym. W związku z powyższym, zdaniem organu, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., należało umorzyć postępowanie w części dotyczącej zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej, które wygasło. Organ podkreślił, że bada zasadność wniosku o umorzenie zaległości z tytułu opłat abonamentowych i podejmuje decyzję o umorzeniu bądź odmowie umorzenia w odniesieniu do zaległości istniejącej na dzień podjęcia rozstrzygnięcia. Od decyzji tej Skarżąca złożyła skargę wskazując, że upomnienie otrzymała po ukończeniu 75 lat życia. Nigdy wcześniej nie otrzymywała żadnej korespondencji z Poczty Polskiej S.A. Skarżąca podkreśliła, że w 2008 roku miała telewizor wyrejestrowany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej: p.p.s.a.) a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy przede wszystkim wskazać trzeba, że Skarżąca ubiegała się o umorzenie zaległych opłat abonamentowych a zatem należy przyjąć, że uznawała ich istnienie. Dlatego też obecnie podnoszona przez Skarżącą argumentacja wskazująca, że dopełniła ona wszelkich formalności, które umożliwiały jej zwolnienie z abonamentu rtv wymyka się z pod kontroli sądu. Przedmiotem bowiem postępowania jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności rtv wraz z odsetkami. Sąd zatem będzie badał sprawę tylko w zakresie możliwości umorzenia tych należności, pod kątem spełniania przez Stronę wymogów wynikających z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. W związku z powyższym należy wskazać, że Strona nie złożyła żadnych dokumentów, z których wynikałaby jej szczególna sytuacja życiowa, zły stan finansów lub zdrowia, który przemawiałby za umorzeniem wspomnianych należności. Jedyny dokument, który złożyła Strona to kopia decyzji ZUS. Zasadnie zatem w ocenie Sądu, KRRiT nie uznała jej wniosku za zasługujący na uwzględnienie zwłaszcza, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Zapis "może" dowodzi tego, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Co więcej okoliczności wskazane w powyższym przepisie musi wskazać i uprawdopodobnić wnioskodawca. We wniosku o umorzenie należności Skarżąca wskazała na swój wiek oraz przedawnienie. Jednakże w żaden sposób nie wykazała, mimo wezwania organu, stanu swojego majątku i ponoszonych wydatków, które to informacje mogłyby mieć wpływ na rozważenie możliwości umorzenia tych należności. Jedynym dokumentem przesłanym przez Stronę była kopia decyzji ZUS. Zatem w ocenie Sądu brak możliwości oceny sytuacji majątkowej uzasadniał negatywne dla Strony rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności. Niezależnie od powyższego Skarżąca podniosła, że po 6 latach sprawa opłat abonamentowych nie powinna podlegać egzekucji. Odnosząc się do tego zarzutu należy zauważyć, że abonament rtv jest opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Obowiązek ten wynika z ustawy (patrz także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 - LEX nr 564548). Ustalenia poczynione przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 pozwalają na uznanie, że do opłat za abonament zastosowanie ma akt prawny rangi ustawowej, jakim jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.). Przepis art. 2 Ordynacji podatkowej regulujący zakres jej stosowania przewiduje w § 2, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej przepisy Działu III stosuje się również do opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy niż wymienione w § 1 punkt 1 ustawy (§ 1 punkt 1 odnosi się do organów podatkowych). Zatem przepis ten ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż opłata za abonament jest opłatą, o której w nim mowa, a brak jest przepisów odrębnych stanowiących inaczej. Z przepisu nie wynika, że ustalenie lub określenie opłaty ma być powiązane z dwoma typami wydawanych w prawie podatkowym decyzji – deklaratoryjnej lub konstytutywnej. Opłata ta ma przy tym niewątpliwie charakter przymusowy i bezzwrotny, a jej wysokość i obowiązek uiszczenia wynika wprost z przepisów ustawy. Tym samym ustalenie lub określenie danej opłaty w rozumieniu tego przepisu jest również możliwe w drodze aktu normatywnego takiego jak ustawa, w której ustawodawca posłużył się pojęciem "opłaty". Reasumując, należy uznać, że opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu RTV) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, a to oznacza, iż ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy stanowiący, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności (patrz wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015r., I SA/Gl 804/14 i powołane w nim orzecznictwo – orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25. dnia miesiąca, za który opłata jest należna. Opłata może być uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące. Jak słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji należności abonamentowe za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. wygasły wskutek przedawnienia. Podniesiony przez Skarżącą zarzut przedawnienia jest niezasadny jeśli chodzi o zaległość za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2013 r. Na koniec i na marginesie Sąd zauważa, że Skarżąca wskazywała na okoliczności, które doprowadziły do niewłaściwego jej zdaniem uznania, że istnieją zaległości po jego stronie, mimo, że w istocie należność ta nie istnieje. Skarżąca odwoływała się do faktu, że dopełniła formalności w Urzędzie Pocztowym dotyczących zwolnienia z opłat abonamentowych. Odnosząc się do tych wszystkich twierdzeń należy wskazać, że zarzuty dotyczące wykonania zobowiązania, jego nieistnienia, czy też jego przedawnienia, mogą być skutecznie wykazywane w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli nie zostaną one wcześniej uwzględnione choćby w związku z doręczeniem abonentowi upomnienia. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.