V SA/Wa 4499/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia Tomasz Zawiślak po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia ... stycznia 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą ... na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia ... września 2015 r. nr ... w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia - utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia ... stycznia 2017 r. Skarżący w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu ... października 2016 r., uzupełnionym pismem z dnia ... listopada 2016 r.) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jako jedyny składnik majątku wymienił lokal użytkowy o powierzchni ... m2 obciążony hipoteką na rzecz ... Oświadczył także, że nie uzyskuje żadnych dochodów, a miesięczna strata z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej wynosi ... zł. Do stałych miesięcznych wydatków Skarżący zaliczył: ratę spłaty kredytu bankowego – ... CHF, tj. ok. ... zł, czynsz za lokal firmowy – ... zł, opłatę za internet – ... zł, opłatę za energię elektryczną – ... zł, opłatę za telefon – ... zł oraz koszty księgowości ... zł. Na potwierdzenie złożonego oświadczenia Skarżący przedłożył dokumenty, wskazując także (w oświadczeniu z ... listopada 2016 r.), że mieszka w lokalu który nabył na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej, wskazując przy tym szacunkową wartość tego lokalu na ... zł. Postanowieniem z dnia ... stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wskazał starszy referendarz, stosownie do treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. (dalej "p.p.s.a."), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zgodnie z zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia ... listopada 2016 r., zobowiązano Skarżącego do przedłożenia wyciągów z wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych. Skarżący nie zadośćuczynił w pełni ww. wezwaniu, nie przedstawiając wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych które posiada. Na fakt posiadania innych rachunków miała wskazać analiza przedstawionych operacji. Dalsze badanie przedstawionych dokumentów wykazało, iż w dniu ... października 2016 r. na ujawnione konto Skarżącego wpłynęła kwota ...zł od K. z siedzibą w Ł. tytułem "...". W ślad za informacją odpowiadającą odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców (wg stanu na ... stycznia 2017 r.), pobranej na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 168 poz. 1186 ze zm.), Skarżący jest wspólnikiem ww. spółki posiadającym ... udziałów o łącznej wartości ... zł. Skarżący miał całkowicie pominąć tę okoliczność przy wyjaśnianiu swojej sytuacji majątkowej. Jak dalej podkreślił starszy referendarz sądowy, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych przedsiębiorcy, którym jest Skarżący, jest kategoria "przychodu" a nie "dochodu". Wedle przedstawionego materiału w sprawie, przychody skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w ciągu ostatnich dwóch lat miały wzrosnąć. Co więcej, zdaniem starszego referendarza, Skarżący nie zasygnalizował jakichkolwiek trudności w regulowaniu ciążących na nim zobowiązań finansowych. W sprzeciwie na powyższe postanowienie Skarżący wskazał, że brak przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu doprowadzi do niemożności pełnego uczestnictwa w skomplikowanej procedurze prawnej, rujnując prowadzoną przez Skarżącego firmę, co miałoby zniszczyć mu życie. Dodatkowo Skarżący, powołując się na zasady zdrowego rozsądku, stwierdził, że dla każdej firmy egzekucja kwoty równej półrocznemu dochodowi to kwota znaczna. Wojewódzki sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw jest niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie starszego referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zatem inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy. Nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu prawidłowo uznał starszy referendarz sądowy, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Starszy referendarz sądowy trafnie wskazał, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy ciąży ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Tymczasem pomimo wezwania, Skarżący nie odzwierciedlił złożonymi dokumentami pełnego obrazu swojej sytuacji majątkowej jaka podlega ocenie w procesie przyznawania pomocy. To Skarżący powinien wykazać się pełną inicjatywą w zakresie udowadniania swoich racji która jest warunkiem sine qua non pozytywnego rozpatrzenia wniosku i pomimo informacji zwrotnej z Sądu w postaci wezwania, nie usunął braków. W ocenie Sądu w postanowieniu referendarza sądowego zasadnie wskazano, że za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może przemawiać okoliczność spłaty kredytu. Należy bowiem wskazać, iż w strukturze wydatków koszty związane z uregulowaniem zobowiązań prywatnoprawnych, w tym zobowiązań kredytowych, w żadnym razie nie mają priorytetu przed kosztami sądowymi. Niedopuszczalnym jest by skarżąca w ramach posiadanych środków finansowych preferencyjnie traktowała zobowiązania prywatnoprawne uznając, że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w sprzeciwie należy uznać je za bezprzedmiotowe. Skarżący jest osobą fizyczną funkcjonującą w obrocie profesjonalnym jako przedsiębiorca. Od takich osób wymaga się wyższego stopnia staranności i świadomości w funkcjonowaniu w obrocie prawnym. Przedsiębiorca działa nieprzerwanie w sytuacji ryzyka biznesowego, które często wiąże się także ze sporem prawnym. Niejednokrotnie niezbędne jest skorzystanie z profesjonalnego pełnomocnika. Starszy referendarz trafnie wskazał, że przychody Skarżącego w przeciągu ostatnich dwóch lat wzrosły. Co więcej Skarżący nie wskazał na trudności w spłacie bieżących zobowiązań, co stoi w jawnej sprzeczności z rzekomym brakiem zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Status Skarżącego jako przedsiębiorcy w połączeniu z analizą dokumentów przedstawionych w toku sprawy i kreślących obraz jego stanu majątkowego nie pozwala na przyznanie Skarżącemu pomocy od budżetu państwa która ma charakter wyjątkowy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji