V SA/Wa 4523/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant ref. staż. - Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zdarzenia o kategorii siły wyższej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" oddala skargę. Przedmiotem skargi złożonej przez T. K. (zwanego dalej skarżącym lub stroną) jest decyzją Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej Prezesem ARiMR lub organem II instancji, organem odwoławczym) z dnia [...] września 2015r., nr.[...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR ( zwanego organem I instancji) z dnia [...] lipca 2015 r., nr.[...] odmawiającą uznania zdarzenia o kategorii siły wyższej w zakresie dotyczącym terminu uzupełnienia wykształcenia. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Skarżący zwrócił się do organu I instancji w dniu [...] czerwca 2011r. z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W oświadczeniu o sposobie uzupełnienia wykształcenia z dnia [...] sierpnia 2011r. zobowiązał się do uzupełnienia wykształcenia w [...] w okresie [...] i uzyskania tytułu [...]. W dniu [...] czerwca 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...], w której przyznał T. K. pomoc finansową w wysokości [...] zł w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Sprawie nadano znak: [...]. Decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu [...] czerwca 2012 r. Wymieniona decyzja zawierała kilkupunktowe pouczenie skierowane do jej adresata. W punkcie 3 podpunkcie "h" pouczono skarżącego, że w związku z przyznaniem ww. pomocy jest on zobowiązany do uzupełnienia wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia niniejszej decyzji, a w punkcie 4 podpunkcie "f" wskazano, że jest on zobowiązany do przedłożenia Agencji dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wyksztalcenia, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Zatem skarżący powinien uzupełnić wykształcenie w terminie do dnia [...] czerwca 2015 r. Pomoc została wypłacona skarżącemu w dniu [..] września 2012 r. na konto bankowe wskazane przez niego. W dniu [...] października 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wystosował do skarżącego pismo z informacją o konieczności złożenia m.in. dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, tj. do dnia [...] sierpnia 2015 r. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu [...] października 2013 r. Dnia [...] maja 2014 r. zostało wystosowane do Beneficjenta pismo informujące o zmianie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2014, Nr 201, ze zm., dalej rozporządzenie wykonawcze) w zakresie rozszerzenia katalogu zdarzeń kwalifikowanych jako siła wyższa lub wyjątkowe okoliczności, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany. Informacja została skutecznie doręczona w dniu [...] maja 2014 r. W dniu [...] czerwca 2015 r. T. K. złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR informację o zaistnieniu okoliczności o charakterze siły wyższej wraz z zaświadczeniem o ukończeniu [...]. Skarżący w dniu [...] lipca 2015 r. złożył kolejne wyjaśnienia dotyczące podnoszonego zdarzenia jako zaistnienia siły wyższej wraz z zaświadczeniem z [...] z dnia [...] lipca 2015 r. Beneficjent, jako powód nieuzupełnienia wykształcenia w terminie wskazał na: zmianę założeń biznesplanu, wyjazdy za granicę w 2012 r., w celu doboru najbardziej efektywnych maszyn do profilu działalności, poniesienie wysokich nakładów finansowych związanych z zakupem sprzętu rolniczego, w związku z czym kwota pomocy była niewystarczająca do zrealizowania wszystkich zobowiązań wynikających z złożeń biznesplanu, fakt, iż w 2012 r. nie znalazł odpowiedniej szkoły, aby uzupełnić wykształcenie, zaś w kolejnym roku nie mógł już dołączyć do trwającego kursu, wyznaczenie przez kuratorium egzaminu [...]. Z zaświadczenia [...] z dnia [...] czerwca 2015r. informującym o złożeniu przez skarżącego deklaracji przystąpienia do egzaminu potwierdzającego [...]. wynikało, że strona ukończyła [...]. Mając na uwadze, że T. K. nie podjął nauki w wybranej szkole, uczelni, placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego lub ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. odmówił uznania zdarzenia o kategorii siły wyższej w zakresie dotyczącym terminu uzupełnienia wykształcenia. Pełnomocnik T. K. złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał w zaskarżonej decyzji, iż w przepisach mających zastosowanie w sprawie znajdują się regulacje dotyczące uznania pewnych zdarzeń jako siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany. Taką regulację stanowią przepis art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L. z dnia 23 grudnia 2006 r., ze zm., dalej rozporządzenie nr. 1974/2006) oraz § 22 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (rozporządzenia wykonawczego). Zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006 państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza". Natomiast według treści § 22 rozporządzenia wykonawczego innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są: uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu: a) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy, b) katastrofa naturalna powodująca trwałe uszkodzenie nieruchomości lub obiektów, c) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia, d) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin, f) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta; niezależne od beneficjenta okoliczności wynikające z cyklu nauczania w danym typie szkoły lub związane z terminem egzaminu zawodowego skutkujące nieuzupełnieniem wykształcenia w terminie, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6, jeżeli beneficjent podjął naukę w wybranej szkole, uczelni, placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego lub ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i kontynuował naukę bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień, a uzupełnienie wykształcenia nastąpi nie później niż w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6. Organ wskazał dalej, że dokumentami potwierdzającymi zaistnienie okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 2, są w szczególności: 1) zaświadczenie wydane przez dyrektora szkoły lub zaświadczenie z uczelni o zakończeniu lob przewidywanym zakończeniu nauki i uzyskaniu świadectwa lub dyplomu; kopia wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego zawodowego wraz z potwierdzeniem jego złożenia; kopia deklaracji dotyczącej przystąpienia do egzaminu zawodowego wraz z potwierdzeniem jej złożenia. Wyjaśniał też, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez stronę lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym strona lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności (zgodnie z art. 47 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006). Mając na uwadze treść ww. przepis organ odwoławczy nie dopatrzył się w zgłaszanych przez skarżącego okolicznościach zaistnienia siły wyższej. W skardze z dnia 12 października 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR oraz decyzji ją poprzedzającej zarzucając jej naruszenie prawa mające wpływ na wynik postępowania, a w szczególności: naruszenie art. 77 i 80 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i wybiórczą jego ocenę oraz nie ustosunkowanie się do wyjaśnień i dokumentów składanych przez skarżącego, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż skarżący nie podjął nauki w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, podczas gdy z wyjaśnień skarżącego i zaświadczeń z [...] jednoznacznie wynika, iż Pan T. K. przystąpił do wykonania zobowiązania w zakresie uzupełnienia wykształcenia w najbliższym możliwym terminie; naruszenie art. 7 i 77 kpa - zasady obiektywizmu oraz art. 21 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - poprzez zinterpretowanie wszelkich niejasności i niedopowiedzeń na niekorzyść podmiotu, nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie ustosunkowanie się do wyjaśnień skarżącego, skutkujące przyjęciem, że skarżący zobowiązany był rozpocząć naukę już w 2012 r.; naruszenie art. 77 i 80 kpa w zw. z art. 21 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wybiórczą jego ocenę, skutkujące przyjęciem, że skarżący miał do spełnienia tylko jedno zobowiązanie, mimo, że w okresie od doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy oprócz uzupełnienia kwalifikacji zawodowych, musiał spełnić także inne zobowiązania; naruszenie art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez pominięcie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez brak odniesienia się do pisma informującego z dnia [...].08.2015 r. o braku konieczności dostarczenia przez skarżącego dokumentu potwierdzającego uzupełninia wykształcenia, a tym samym skutkujące uznaniem, iż skarżący kwalifikacje zawodowe uzupełnił; naruszenie art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w związku z § 22 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 poprzez nie uwzględnienie, iż skarżący podjął naukę w możliwie najszybszym terminie od dnia doręczenia decyzji przyznającej pomoc i kontynuował ją bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień oraz w związku z tym nie uwzględnienie, iż mógł uzupełnić wykształcenie w terminie 9 miesięcy od dnia upływu 3 lat od doręczenia decyzji; naruszenie art. 22 ust. 1 pkt b) Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i w zw. z art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w zw. z § 6 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż ww. przepisy uwzględniają jedynie możliwość uzupełnienia samego wykształcenia do poziomu wyższego lub średniego wykształcenia rolniczego, podczas gdy z przepisów tych wynika również możliwość uzupełnienia stażu pracy w gospodarstwie rolnym. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja znajduje oparcie w powołanych przez organy administracyjne przepisach prawa. Przede wszystkim sąd podziela ustalenia faktyczne dokonane w sprawie i uznaje, że znajdują one potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organ jest rzetelna, obiektywna i nie nosi cech dowolności, wbrew zarzutom skargi. Przede wszystkim sąd wskazuje, że przedmiotem zaskarżonej decyzji była ocena dotycząca zaistnienia okoliczności siły wyższej, a nie zwrotu pobranych środków w ramach przyznanej płatności. W sprawie skarżącego została wydana przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] października 2015r. odrębna decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", co wynika z akt administracyjnych. Ta ostatnia decyzja pozostaje poza kontrolą w niniejszej sprawie gdyż przeszła ona administracyjny tok instancyjny i została zaskarżona do tutejszego sądu. Sądowi jest znana ta okoliczność z urzędu a stronom znana jest z racji podjętych przez nich czynności prawnych. Powyższa uwaga jest czyniona przez sąd gdyż część zarzutów podnoszonych przez skarżącego w niniejszej sprawie dotyczy właśnie decyzji o zwrocie środków i nie może być tu uznana za zasadne. Odnosząc się do regulacji dotyczącej siły wyższej wskazać należy, że organ prawidłowo wskazał, iż w przedmiotowej sprawie podstawę prawną rozstrzygania stanowi treść art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L. z dnia 23 grudnia 2006 r., ze zm., dalej rozporządzenie nr. 1974/2006) oraz treść § 22 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (rozporządzenia wykonawczego). Prawidłowo też zostały przez organ zacytowane ww. przepisy. Wynika z nich, że okoliczność siły wyższej jest zdarzeniem szczególnym, niezależnym od podmiotu go dotyczącego i nieprzewidzianym przez ten podmiot w normalnym toku zdarzeń i funkcjonowania rzeczywistości. W odniesieniu do uzyskania przez skarżącego stosownego wykształcenia rolniczego musiałyby być to okoliczności, na które nie miał wpływu przy zachowaniu należytej staranności przy realizacji podjętego zobowiązania. Słusznie organ wskazuje, że w świetle § 22 rozporządzenia wykonawczego będą to niezależne od beneficjenta okoliczności wynikające z cyklu nauczania w danym typie szkoły lub związane z terminem egzaminu zawodowego skutkujące nieuzupełnieniem wykształcenia w terminie, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6, jeżeli beneficjent podjął naukę w wybranej szkole, uczelni, placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego lub ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i kontynuował naukę bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień, a uzupełnienie wykształcenia nastąpi nie później niż w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6. W przedmiotowej sprawie skarżący otrzymał decyzję o przyznaniu płatności w dniu [...] czerwca 2012r. Zatem był to czas, w którym w normalnym toku nauki kończył się rok szkolny 2011/2012, a kolejny rok szkolny rozpoczynał się we wrześniu 2012r. Z treści zaświadczenia [...] z dnia [...] czerwca 2015r. informującym o złożeniu przez niego deklaracji przystąpienia do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje [...]. ( k 372 akt adm.) wynika, że [...], który ukończył skarżący, odbywał się w roku szkolnym 2014/2015. Z zaświadczenia tej samej jednostki z dnia [...] lipca 2015r. ( k 385 akt adm.) wynika, że kurs rozpoczął się planowo w dniu [...]sierpnia 2014r., czyli bardzo podobnie jak w normalnym szkolnym toku nauki. Zaświadczenie to wskazuje również, że kurs został zgłoszony zgodnie z procedurą w dniu [...] września 2014r. do Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...] oraz że do tej Komisji zostały przesłane oryginały zaświadczeń o ukończeniu przez kursantów w czerwcu 2015r. kursu celem zakwalifikowania do egzaminu [...]. Zatem brak rozpoczęcia nauki przez skarżącego we wrześniu 2012r. nie znajduje usprawiedliwienia w świetle wymagań ww. § 22 rozporządzenia wykonawczego. Złożenie przez skarżącego oświadczenia, że w roku 2012 nie podjął nauki gdyż latem i jesienią kilkakrotnie wyjeżdżał za granicę w celu doboru jak najbardziej efektywnych maszyn do profilu swojej działalności ( k 387 akt adm.) nie daje podstaw do uznania, iż były to okoliczności niezależne od niego. Wbrew przeciwnie wynikały one z normalnych decyzji podejmowanych przez skarżącego. Podejmowanych samodzielnie i w pełnej odpowiedzialności za ich skutek. Gołosłowne też jest twierdzenie skarżącego, że nie znalazł w 2012r. odpowiednie placówki [...], nie wskazał nawet kiedy i gdzie podejmował próby poszukiwania i podjęcia nauki, a omawiane wyjaśnienia z dnia [...] lipca 2015r. skarżący składał na wyraźne żądanie organu z dnia [...] czerwca 2015r. ( k 382 akt adm.). Z tego samego oświadczenia strony ( z dnia [...] lipca 2015r. – k 387 akt adm.) wynika, że w roku 2013 i 2014 załamał się rynek trzody chlewnej co wymusiło na skarżącym zmianę profilu działalności. Fakt ten wymuszał też na nim poszukiwanie środków finansowych zewnętrznych, a to zajęło mu tak wiele czasu, że kiedy znalazł w 2013r. odpowiednią szkołę to było już za późno na podjęcie nauki. Powyższe oświadczenie w dalszym ciągu, w ocenie sądu, nie daje podstaw do uznania, że zaistniały obiektywne, niezależne od skarżącego okoliczności uniemożliwiające mu podjęcie w 2013r. stosownej nauki. Nie zmieniają tej oceny również wyjaśnienia skarżącego z dnia [...] lipca 2015r. ( k 386 akt adm.), w których informował, że w czerwcu 2013r. dowiadywał się w [...], czy jest organizowany kurs [...] i uzyskał informacje negatywną, co potwierdził podpisem i pieczątką dyrektor [...]. Z oświadczenia skarżącego z dnia [...] lipca 2015r. wynika, że obiektywnie taka szkoła była w 2013r. Prawidłowo zatem organ uznał, odwołując się do oświadczeń skarżącego i złożonych przez niego zaświadczeń z [...], że nie wynikają z nich okoliczności niezależne od skarżącego, zaistniałe w czasie, w którym powinien prawidłowo podjąć zajęcia dotyczące uzupełnienia wykształcenia, przez co należało by je uznać za okoliczności siły wyższej w rozumieniu ww. przepisów prawa materialnego. Powyższa ocena jest podzielana przez sąd. Potwierdza ją przeprowadzona przez sąd analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Wbrew zarzutom skargi materiał dowodowy był wystarczający do oceny charakteru zdarzeń wskazywanych przez skarżącego. Reasumując i odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż nie zasługiwały one na uwzględnienie. Organy administracyjne uwzględniły całokształt okoliczności sprawy, przy czym jednak wyprowadziły z nich wnioski dotyczące charakteru zdarzeń odmienne aniżeli domagał się skarżący, co przy prawidłowości tychże wniosków (która została wykazana powyżej), nie świadczy o pominięciu czy bezzasadnym nieuwzględnieniu dowodów w sprawie i wybiórczej ich ocenie, a tym samym nie stanowi naruszenia zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywatela ani zasady swobodnej oceny dowodów oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych z zapewnieniem skarżącemu czynnego udziału w sprawie (art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( obecnie Dz. U. z 2016, poz. 23 j.t. ze zm.). W konsekwencji sąd uznał, że sprawie nie doszło również do naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego. Z tych wszystkich względów uznając, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa sąd oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.