V SA/Wa 457/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi U.D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej; oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez U. D. jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2011 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] września 2011 r. nr [...], którą ww. organ odmówił skarżącej umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych ustalonej decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym sprawy. Decyzją z [...] lipca 2009 r. Nr [...] Prezes ARiMR ustalił U. D. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych w wysokości 9280,62zł. Decyzja ta wobec nie wniesienia przez stronę środków zaskarżenia stała się ostateczna. Złożony natomiast wniosek beneficjentki o umorzenie powyższej kwoty nie został przez Prezesa ARiMR uwzględniony ( decyzja Nr [...] z dnia [...] października 2009 r.). W wyniku złażonego przez stronę odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarga wnioskodawczyni od powyższej decyzji wyrokiem z dnia 15 lutego 2011 r., w sprawie sygn. akt V SA/Wa 2066/10 została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalona. W dniu 16 maja 2011 r. do ARiMR wpłynął ponowny wniosek U. D. o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonych decyzją Prezesa ARiMR Nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. z uwagi, na jak wskazała wnioskodawczyni, pogorszenie jej sytuacji życiowej ( śmierć męża i zły stan zdrowia ). Decyzją z [...] września 2011 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, ustalonej w odrębnym postępowaniu decyzją Prezesa ARiMR Nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podał m.in., że nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). Zgodnie bowiem z powyższym przepisem właściwy organ agencji płatniczej, umarza z urzędu kwotę należności, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn. zm.). Wobec tego, że zadłużenie strony ustalone decyzją Prezesa ARiMR z [...] lipca 2009 r. wynosiło 9280,62 zł., a tym samym przekroczyło równowartość 100 euro, ponieważ kurs euro na dzień 30 czerwca 2009 r. wynosił 4,4520 zł., organ I instancji uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku U. D. Organ I instancji ustalił ponadto, że wnioskodawczyni posiada stałe źródło utrzymania (emerytura w wysokości 705,56 zł miesięcznie), a także dożywotnią i bezpłatną służebność mieszkania oraz jest zwolniona z połowy kosztów zużycia wody, energii elektrycznej oraz ogrzewania, co jego zdaniem powoduje, iż w przedmiotowej sprawie nie zaszło uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu wyższej egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, a zatem nie ma możliwości zastosowania § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia. U. D. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji wnosząc w do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odwołanie. W uzasadnieniu podniosła, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zdrowotnej i osobistej. Ponadto wskazała, iż złożyła ponowny wniosek o umorzenie należności z uwagi na to, że jej sytuacja finansowa uległa zmianie bowiem zmarł jej mąż i utrzymuje się z niewielkiej emerytury rolniczej. Wskazała również, że powstanie po jej stronie zadłużenia było wynikiem niekompetencji i błędnego pouczenia przez pracowników organów w sprawie realizacji przez nią programu dla gospodarstwa niskotowarowego przez zapewnienie, że po przekazaniu gospodarstwa rolnego synowi program przez niego będzie kontynuowany. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działajac na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, z późn. zna.), § 3 ust. 1 pkt 5, § 4 ust. 1 oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.2010 r. w sprawie szczegółowych, zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. nr 258, poz. 1747), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy ponownie analizując przesłanki określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. podzielił w całosci argumentację zawartą w decyzji Prezesa ARiMR. Dodatkowo wskazał, iż fakt znajdowania się w trudnej sytuacji materialnej zdrowotnej i osobistej, zgodnie z przepisami powołanego wyżej rozporządzenia, nie stanowi przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Odnosząc się zaś do kwestii błędnego poinformowania przez pracownika ARiMR o warunkach dotrzymania zobowiązania Minister wskazał, że nie może być ono przedmiotem rozważań w tym postępowaniu. Zasadność obciążenia strony kwotą nienależnie pobranych płatności było przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności zakończonego decyzją Prezesa ARiMR z [...] lipca 2009r. która to decyzja wobec nie skorzystania przez rolniczkę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stała się ostateczna. Skarżąca nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W skardze zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej i osobistej. Podnisła, że przeszła zawał serca, co wiąże się z kosztowną rehabilitacją, a także zmarł jej mąż. Z uwagi na zmiany jakie zaszły, wniosła o ponowne rozpoznanie jej sprawy. Skarżąca wskazała ponadto, że nie posiada żadnego majątku ani warościowych przedmiotów. Dalej zarzuciła, że zaistniała sytuacja powstała nie z jej winy i w zwiazku z tym nie będzie ponosić konsekwencji za błędy i niekompetencje pracowników ARiMR. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zwartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja znajduje oparcie w powołanych przez organy administracyjne przepisach prawa. W tym miejscu wskazać należy, że szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje obowiązujące w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. Nr 258, poz. 1747). Zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 tego aktu należność pieniężna umarzana jest z urzędu, a zatem organ zobowiązany jest do jej umorzenia, o ile należność ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn. zm.). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR Nr [...] z dnia 30 lipca 2009 r. wynosiła 9280,62 zł. Kwota ta przekroczyła zatem równowartość 100 euro, ponieważ wyznaczony przez Europejski Bank Centralny kurs euro na dzień 30 czerwca 2009 r. wynosił 4,4520 zł. W tej sytuacji, jak słusznie przyjęły organy należność ta nie podlega umorzeniu z urzędu, gdyż stanowi kwotę wyższą od 445,20 zł. Ponadto w przypadku całkowitej nieściągalności należności, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek o których stanowi §3 pkt 1 rozporządzenia organy agencji mają możliwość, a zatem nie są zobligowane, umorzenia z urzędu w całości lub w części należności. Zatem w przypadku spełnienia jednej z przesłanek określonych niniejszym przepisem organ może z urzędu ( a zatem nawet bez wniosku strony ) umorzyć należność przypadającą agencji płatniczej. Przesłanki te są następujące : 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Wskazując na fakt pogorszenia sytuacji życiowej strony oraz brak majątku, niskie dochody i zły stan zdrowia, organ zasadnie uznał, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., nie stanowią one samodzielnych przesłanek umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności, ustalonych skarżącej decyzją Prezesa ARiMR Nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Nie mniej jednak uznać należy, że wskazane przez stronę okoliczności podlegają ocenie w świetle przesłanek o których mowa w §3 pkt 5-6 rozporządzenia. Odnosząc się zatem do zaistnienia w przedmiotowej sprawie określonej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności należy stwierdzić, iż na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji organy administracyjne prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności W tym miejscu WSA zgadza się z dokonaną przez organy płatnicze oceną, że aczkolwiek niewątpliwie trudna sytuacja materialna, w której znajduje się skarżąca, nie uzasadnia uznania wniosku pod kątem spełnienia omawianej wyżej przesłanki, w sytuacji gdy stały dochód w postaci emerytury oraz korzystanie ze służebności mieszkania i zwolnienie z części kosztów utrzymania, nie dają podstaw do przypuszczenia, iż w prowadzonym (jak wynika z akt sprawy) postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Zdaniem WSA, w okolicznościach niniejszej sprawy organy płatnicze prawidłowo uznały, że nie zachodzą przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 pkt 1-4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., uzasadniające możliwość umorzenia przedmiotowej należności. Odnośnie przesłanki określonej § 3 pkt 6 wskazać należy iż ocena jej dokonana została również właściwie. W sprawie prowadzone jest bowiem postępowanie egzekucyjne i brak jest informacji, by było ono nieskuteczne. Wskazać należy, że organy administracyjne rozpoznajac niniejszą sprawę zasadnie zwrociły uwagę na to, że zarówno agencja płatnicza, jak również Instytucja Zarządzająca –Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Przepis art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006 r., str. 90, z późn. zm.), wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. Z powyższego wynika, iż państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. Tym samym przeslanki dające możliowość umorzenia należnosci interpretować należy ściśle. Ponadto zauważyć należy,że nawet zaistnienie którejkolwiek z nich daje jedynie organowi możliwość skorzystania z rezygnacji z dochodzenia należnosci, nie stanowi zaś obowiązku umorzenia takiej należnosci. Natomiast argumenty skarżacej dotyczące, w jej ocenie mającego wpływ na zasadność wniosku o umorzenie należności, błędnego poinformowania przez pracownika ARiMR o warunkach dotrzymania zobowiązania nie mogą być, jak słusznie przyjęły organy przedmiotem rozważań w sprawie niniejszej. Kwestia bowiem zasadności obciążenia strony zwrotem wypłaconych jej należności z tytułu pomocy nie może być przedmiotem niniejszego postępowania, ktore dotyczy wniosku o umorzeznie zadlużenia. Zasadność obciążenia strony zwrotem przyznanej pomocy była przedmiotem odrębnego postępowania, (zakończonego decyzją ostateczną Prezesa ARiMR z [...] lipca 2009r.), w ktorym strona miała możliwość podnoszenia okoliczności majacych, jej zdaniem znaczenie dla prawidlowości przyjęcia czy oraz w jakiej wysokości wypłacona jej pomoc stanowi kwotę pobraną nienależnie, a zatem podlegającą zwrotowi. W prawidłowo ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przy przeprowadzeniu przez organy administracji prawidłowej wykładni mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, w ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Z wyłożonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.