V SA/Wa 4577/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu Z. K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący Z. K. wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z informacji podanych we wniosku wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jako wyłączne źródło utrzymania wskazał świadczenie emerytalne w kwocie 1.422 zł netto, a jako składniki majątku wymienił lokal mieszkalny o powierzchni 64 m kw i wartości ok. 150.000 zł oraz samochód (rok produkcji 2002) o wartości 3.000 zł. Do swoich miesięcznych wydatków zaliczył: alimenty - 750 zł, opłaty za mieszkanie – 520 zł i opłatę za telefon – 99 zł. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego, skarżący (pismem Sądu z 14 stycznia 2016 r.) został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez • udzielenie następujących informacji: 1) skoro przedmiotem skargi jest odmowa umorzenia nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to czy skarżący posiada nieruchomości rolne (grunty rolne) zgłoszone do tych płatności, a jeśli tak, to jaka jest powierzchnia posiadanych nieruchomości rolnych; 2) czy jedynym źródłem dochodów skarżącego jest świadczenie emerytalne, czy skarżący uzyskuje dochody z ewentualnie posiadanych nieruchomości rolnych, np. z tytułu sprzedaży płodów rolnych, czy też innych produktów, hodowli zwierząt; jaki jest miesięczny dochód z tego tytułu, a jeśli nie ma dochodu to jakie są tego przyczyny; 3) czy skarżący bądź osoby, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe, posiada majątek ruchomy o znacznej wartości, np. sprzęt rolniczy; 4) jakie są miesięczne wydatki skarżącego związane z niezbędnym utrzymaniem (opłaty za mieszkanie, wyżywienie, ubranie, leczenie), należy wskazać poszczególne wydatki i ich miesięczną wysokość; 5) czy skarżący posiada rachunki bankowe, bądź zasoby pieniężne (oszczędności pieniężne, lokaty, udziały), zgromadzone w inny sposób niż na rachunkach bankowych, a jeśli tak to w jakiej wysokości; • złożenie następujących dokumentów (ewentualnie potwierdzonych za zgodność ich kserokopii): 1) pełnych wyciągów z posiadanych przez skarżącego – rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie dokumentu bankowego, z którego wynika zamknięcie (likwidacja), zajęcie bądź blokada rachunku; 2) zaświadczenia o wysokości emerytury bądź innego dokumentu, z którego wynika wysokość tego świadczenia, np. kopii decyzji, potwierdzenia ostatniego przekazu emerytury na rachunek bankowy bądź "odcinka" emerytury; 3) dokumentu, z którego wynika obowiązek alimentacyjny skarżącego w wysokości 750 zł, ze wskazaniem na czyją rzecz skarżący płaci alimenty, np. odpisu postanowienia sądowego; 4) odpisu zeznania podatkowego za rok 2014; 5) innych dokumentów, które mogłyby potwierdzić wykazywaną sytuację materialną skarżącego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie (pismo z 25 stycznia 2016 r.) skarżący oświadczył, że od 2011 r. nie posiada i nie uprawia żadnych gruntów, a "pozostałe sprawy sporne wyjaśni na sali sądowej". Do przedmiotowego pisma załączył kserokopie następujących dokumentów: - odpisu wyroku Sądu Rejonowego w K. z [...]maja 2008 r. (sygn. akt [...]) podwyższającego alimenty od skarżącego na rzecz: I. K. – do kwoty po 350 zł miesięcznie, M. K. - do kwoty po 400 zł miesięcznie oraz O. Ko. – do kwoty po 350 zł miesięcznie, - pisma spółdzielni mieszkaniowej z [...]stycznia 2016 r. wskazującego na zmianę wymiaru opłat za mieszkanie wynoszących łącznie 567,55 zł począwszy od 1 lutego 2016 r., - zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z [...] stycznia 2016 r. wskazującego wysokość świadczenia emerytalnego skarżącego (1.466,44 zł netto). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Skoro sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, to Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić, należy, że skarżący nie przedstawił w sposób klarowny i pełny swojej sytuacji majątkowej. Jego pismo z 25 stycznia 2016 r. (wraz z załącznikami) stanowi tylko częściowe wykonanie wezwania Sądu z 14 stycznia 2016 r. Przede wszystkim skarżący nie wypowiedział się w kwestii posiadania rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych). Nie wiadomo zatem czy dysponuje rachunkami bankowymi, a jeżeli tak, to jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była na nich wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie nadesłał również odpisu zeznania podatkowego za 2014 rok. Nie wyjaśnił także rozbieżności pomiędzy twierdzeniem, iż ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem dwóch córek (O. K. i M. K.) w łącznej wysokości 750 zł miesięcznie a przedłożonym do akt sprawy odpisem wyroku Sądu Rejonowego w K. z [...] maja 2008 r. (sygn. akt [...]), z którego wynika, że skarżący jest również obowiązany do uiszczania alimentów na rzecz I. K. w kwocie po 350 zł miesięcznie. Ponadto nie jest wiadome skąd skarżący pozyskuje środki na wyżywienie, ubranie i leczenie, skoro świadczenia alimentacyjne na rzecz dwóch córek oraz opłaty za mieszkanie w zasadzie pochłaniają jego miesięczny dochód jakim jest świadczenie emerytalne w kwocie 1.466,44 zł netto. W konsekwencji nie jest możliwe ustalenie, czy skarżący wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, skoro nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej w sposób całkowity i niebudzący wątpliwości. Jedyną bowiem kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.