V SA/Wa 458/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz umorzenia postępowania administracyjnego i umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej oddala skargę Decyzją [...] z [...] stycznia 2018 r. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, dalej: "KRRiT" po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez J.W., dalej: "Skarżący" lub "Strona" umorzyła postępowanie administracyjne o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych, w części dotyczącej okresu od 1 stycznia 2009 r. do 31 stycznia 2014 r. oraz umorzyła zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 lutego 2014 r. do 30 października 2015 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia 17 marca 2014 r. Skarżący zwrócił się do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z wnioskiem o zwolnienie z comiesięcznych opłat abonamentowych. We wniosku poinformował o trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Pismem z dnia 19 października 2015 r. KRRiT wezwała Skarżącego do sprecyzowania żądania i wystąpienie z wnioskiem o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych albo z wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości. Pismem z 31 października 2015 r. Skarżący wyjaśnił, iż wnosi o umorzenie zaległości z tytułu opłaty abonamentowej. Wskazał, że uzyskuje niewielką emeryturę i spełnia warunki do zwolnienia z opłat abonamentowych. KRRiT decyzją z [...] stycznia 2016 r. [...] umorzyła postępowanie administracyjne w części, w której zobowiązanie wygasło wskutek egzekucji oraz umorzyła zaległość z tytułu abonamentu w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniła, że w toku postępowania administracyjnego uzyskała od [...] S.A. informację, że wystawiony w dniu [...] lutego 2014 r. tytuł wykonawczy dotyczący zaległości Skarżącego z tytułu abonamentu za okres od stycznia 2009 r. do stycznia 2014 r. został w całości zrealizowany. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z [...] stycznia 2018 r. zmodyfikowano ramy przedmiotowe postępowania. KRRiT uchyliła decyzję z [...] stycznia 2016 r., umorzyła postępowanie za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 stycznia 2014 r. oraz umorzyła zaległość z tytułu abonamentu za okres od 1 lutego 2014 r. do 30 października 2015 r. W uzasadnieniu decyzji wskazała, że badanie, czy należność z tytułu abonamentu została naliczona prawidłowo pozostaje poza zakresem jej kognicji. KRRiT nie posiada ustawowych uprawnień do naliczania wierzytelności w opłatach abonamentowych. W ramach przysługujących jej uprawnień KRRiT może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległość w wysokości wykazywanej przez wierzyciela, którym jest operator wyznaczony, tj. [...] S.A. KRRiT wyjaśniła, że w dniu wydawania decyzji na koncie abonenckim przypisanym do Strony do uregulowania pozostawały zaległości za okres od 1 lutego 2014 r. do 30 października 2015 r. W dniu 30 października 2015 r. odbiornik został wyrejestrowany. Z uwagi na fakt, iż należności z tytułu abonamentu RTV za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 stycznia 2014 r. zostały wyegzekwowane przez Urząd Skarbowy, KRRiT zaskarżoną decyzją umorzyła w tej części postępowanie administracyjne, ponieważ stało się bezprzedmiotowe. KRRiT wyjaśniła natomiast, że w ramach kompetencji powierzonych ustawą o opłatach abonamentowych jest ona organem właściwym w sprawach ulg i umorzeń zaległości w płatności opłat abonamentowych. Celem postępowania uregulowanego w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych jest zbadanie, czy względem wnioskodawcy zaistniały nadzwyczajne okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości z tytułu opłaty abonamentowej. KRRiT wskazała, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego powadzi do wniosku, że Strona spełnia przesłanki, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, wobec czego zasadne jest umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych RTV istniejącej na dzień wydania rozstrzygnięcia tj. za okres od 1 lutego 2014 r. do 30 listopada 2015 r. w wysokości 426,30 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Pismem z 13 lutego 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) Skarżący złożył skargę do tut. Sądu, w której zażądał zwrotu wpłaconej z tytułu abonamentu kwoty 1.498 zł w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 stycznia 2014 r. W ocenie Strony opłata została w tym zakresie naliczona bezprawnie, gdyż przysługiwało jej zwolnienie z abonamentu. W odpowiedzi na skargę KRRiT wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018, poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej: "k.p.a." lub w innych przepisach. Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Wskazać należy, że Skarżący wnioskiem z 17 marca 2014 r. zwrócił się do KRRiT o zwolnienie z comiesięcznych opłat abonamentowych, następnie sprecyzował wniosek wnosząc o umorzenie zaległości z tytułu opłaty abonamentowej. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją z [...] stycznia 2016 r. zażądał umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za okres od stycznia 2009 r. do grudnia 2013 r. Następnie powtórzył swoje żądanie w skardze, w której wniósł o zwrot wpłaconej z tytułu abonamentu kwoty 1.498 zł w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 stycznia 2014 r. Odnosząc się do żądań Strony, powtórzyć należy – w ślad za uzasadnieniem zaskarżonej decyzji - że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, tj. [...] S.A. (art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych). Nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłat abonamentowych sprawuje minister właściwy do spraw łączności, co wynika z treści art. 7 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych. Zaznaczyć tym samym należy, że zagadnienia związane z wymagalnością, wysokością zobowiązania z tytułu abonamentu oraz osobą zobowiązanego pozostają poza kognicją KRRiT. Zarzuty Skarżącego zmierzające do zakwestionowania powstania wobec Niego obowiązku z tytułu opłaty abonamentowej nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu o umorzenie zaległości abonamentowych. Postępowaniem, w którym organ administracji bada zarzuty dotyczące istnienia obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej jest postępowanie egzekucyjne. Poza właściwością Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji jest także rozpoznanie żądania zwrotu wyegzekwowanych już przez wierzyciela, którym jest [...] S.A. należności. Tym samym KRRiT nie posiada kompetencji do zwrotu uiszczonych opłat abonamentowych, które w opinii Strony – w związku ze zwolnieniem z abonamentu - zostały jej naliczone bezprawnie. Warto przy tym zauważyć, iż ustawowe zwolnienia z obowiązku opłaty abonamentowej nie działają - co do zasady - z mocy samego prawa. Konieczne w tym względzie jest stosowne oświadczenie uprawnionego złożone w placówce operatora pocztowego. W art. 4 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych ustawodawca zawarł katalog osób zwolnionych od opłat abonamentowych. W myśl art. 4 ust. 3 ustawy zwolnienia określone w ust. 1 pkt 1 i 3-8 przysługują co do zasady od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Do zwolnienia z opłat abonamentowych konieczne jest zatem dopełnienie formalności, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych. Osoba, względem której zachodzi okoliczność wskazana w art. 4 ust. 1 ustawy o opłatach korzysta z ustawowego zwolnienia od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym stosowne dokumenty potwierdzające okoliczności warunkujące zwolnienie zostały złożone w placówce operatora pocztowego. Do dnia dopełnienia wskazanych ustawą formalności pozostaje natomiast zobowiązana do uiszczenia opłat z tytułu abonamentu. Wyjaśnić należy, że w rozpoznawanej sprawie KRRiT ustaliła brak zaległości z tytułu opłat abonamentowych w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 stycznia 2014 r. Strona ustaleń tych nie kwestionuje. Na podstawie informacji udzielonych przez [...] S.A., KRRiT stwierdziła, że wygaśnięcie zobowiązania za wskazany okres nastąpiło na skutek wyegzekwowania należności. Należy zatem zgodzić się z oceną dokonaną przez KRRiT, iż sprawa, z uwagi na brak zaległości w opłacie abonamentowej po stronie Skarżącego w okresie 1 stycznia 2009 r. - 31 stycznia 2014 r. stała się bezprzedmiotowa, co pociągnęło za sobą konieczność umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 k.p.a. Podsumowując, nie powinno budzić wątpliwości, że KRRiT prawidłowo, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., umorzyła postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie opłaty abonamentowej za okres 1 stycznia 2009 r. - 31 stycznia 2014 jako bezprzedmiotowe. Brzmienie wspomnianego przepisu nie nasuwa bowiem wątpliwości co do tego, że w przypadku stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania, umorzenie ma charakter obligatoryjny. Stwierdzenie, iż zaległość objęta wnioskiem o umorzenie wygasła, zamyka drogę do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w tym zakresie. KRRiT natomiast w ramach przysługujących jej kompetencji w zakresie udzielania ulg w spłacie zobowiązań abonamentowych może uwzględnić okoliczność spełniania warunków do zwolnienia i niedopełnienie koniecznych do skorzystania z prawa formalności, jako przesłankę do umorzenia zaległości z tytułu abonamentu. Katalog ustawowych zwolnień jest bowiem swego rodzaju wskazówką co do tego, jak rozumieć klauzule generalne (pojęcia niedookreślone), którymi posłużył się ustawodawca w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Oczywiście może mieć to miejsce jedynie w sytuacjach, w których mamy do czynienia z istnieniem przedmiotu postępowania, a więc zaległością publicznoprawną przedstawioną organowi do umorzenia. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Podkreślenia wymaga, że przyznanie ulgi w spłacie należności abonamentowej dotyczyć może wyłącznie zobowiązania wymagalnego istniejącego i nieprzedawnionego. Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie KRRiT stwierdziła, że w sytuacji Skarżącego występują przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości z tytułu opłaty abonamentowej, co stanowiło podstawę do ich umorzenia w okresie od 1 lutego 2014 r. do 30 października 2015 r. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja KRRiT jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.