V SA/Wa 4582/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu U. [...] w L. od postanowienia referendarza sądowego dotyczącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu części dofinansowania ze środków unijnych - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 marca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - Uniwersytet [...] w L., dalej: "Skarżący" lub "Uniwersytet" wystąpił z wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku Skarżący wskazał na utrzymujący się od 2013 r. deficyt finansowy. W 2013 r. Skarżący wykazał stratę netto w wysokości 3,4 mln zł, w 2014 r. w wysokości 2,1 mln złotych, a plan rzeczowo-finansowy na rok 2015 zatwierdzony Uchwałą Senatu U[...] zakłada stratę netto w wysokości 2,9 mln zł. Zła sytuacja finansowa spowodowana jest przede wszystkim zmniejszeniem dotacji dydaktycznej uzyskanej w 2015 r. Ponadto spadła liczba studentów, w tym w szczególności na studiach niestacjonarnych oraz słuchaczy studiów podyplomowych. Podjęto decyzję o podwyższeniu linii kredytowej z 18 mln do 25 mln złotych, w celu zapewnienia finansowania realizowanych projektów do czasu ich rozliczenia. Stałe obciążenie kredytem w rachunku bieżącym na przestrzeni ostatniego kwartału oscyluje w wysokości około 15-20 mln zł. Ponadto Skarżący posiada zaległość na rachunku bieżącym w wysokości 21.108.906,79 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach Uniwersytet wskazał, iż jego kapitał zakładowy wynosi 261.468.690,43 zł, Skarżący posiada środki trwałe o wartości 520.558.438,19 zł, a za ostatni rok obrotowy Skarżący poniósł stratę w wysokości 2.015.848,27 zł. W oświadczeniu Uniwersytet wskazał rachunek bankowy w [...] S.A. o/L. ze stanem konta (-)21.108.906,27 zł. Wskazał również, że przychody netto ze sprzedaży za 2014 r. wyniosły 306.895.729,87 zł, a koszty działalności operacyjnej wyniosły 311.143.486,45 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez nadesłanie wskazanych w wezwaniu dokumentów Skarżący nadesłał zeznanie podatkowe CIT-8 za 2014 rok, deklaracje VAT-7 oraz PIT - 4R za lata 2014 - 2015 r., wyciągi z rachunków bankowych, aktualny wykaz majątku, szczegółowe zestawienie dotacji otrzymanych w okresie ostatnich 2 lat, sprawozdanie finansowe za lata 2014 - 2015 oraz przedstawił informacje o posiadanych lub zbytych w ostatnich dwóch latach nieruchomościach i ruchomościach o wartości ponad 10.000 zł. Postanowieniem z 15 marca 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Uniwersytetowi prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Skarżący podkreślał we wniosku obciążenia i koszty, jakie ponosi w związku z prowadzoną działalnością, w tym utrzymujący się od 2013 r. deficyt finansowy, wykazywaną stratę i wysokie koszty, w tym koszty obsługi kredytów bankowych. Jednocześnie z przedstawionych materiałów wynika, że oprócz wskazanego rachunku bankowego w [...] S.A. o/L., posiada również rachunki bankowe m.in. w [...] S.A., [...] S.A., [...] S.A. Na rachunku bieżącym w [...] S.A. w dniu 26 stycznia 2016 r. saldo operacyjne wyniosło (+)13.064,75 zł, w [...] S.A. w dniu 27 stycznia 2016 r. saldo operacyjne wyniosło (+)113.630,21 zł. Skarżący posiada również rachunki walutowe (USD, GBP, EUR), na których wykazuje dodatnie salda (8.261 USD w dniu 31.12.2015r., 6.449 GBP w dniu 05.01.2016r., 5.166 EUR w dniu 27.01.2016r.). Ponadto Skarżący posiada znaczny majątek – zarówno nieruchomy, jak i majątek ruchomy. Wskazano m. in. na utworzoną rezerwę na zobowiązania w wysokości 39.876.621,13 zł, w tym rezerwy na świadczenia emerytalne, nagrody jubileuszowe, niewykorzystane urlopy, przewidywane przyszłe zobowiązania z tytułu obcego powództwa, przewidywane koszty niekwalifikowane związane z realizacją projektów finansowanych z funduszy strukturalnych. Z przedstawionych materiałów wynika, że majątek stanowią również udziały i akcje posiadane w innych podmiotach (340.000 zł), jak również aktywa obrotowe, w tym należności (25.413.317,62 zł). Ze złożonego zeznania podatkowego CIT-8 za 2014r. wynikało, że Skarżący uzyskał przychody w wysokości 260.419.161,78 zł, poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości 48.077.414,97 zł oraz wykazał dochód (nieopodatkowany) w kwocie 212.341.746,81 zł. Struktura rzeczowa przychodów wyglądała następująco: Skarżący uzyskiwał przychody z dotacji z budżetu państwa (197.690.888 zł), dotacji na finansowanie działalności statutowej (10.660.533,71 zł), z tytułu świadczonych usług edukacyjnych (22.928.674,59 zł), ze sprzedaży usług badawczych (1.726.322,32 zł), ze sprzedaży towarów i materiałów (16.735,06 zł). Wszystkie powyższe okoliczności doprowadziły referendarza do wniosku, że Skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek uprawniających do udzielenia zwolnienia, albowiem przedstawiony stan majątkowy w żaden sposób nie uprawdopodabnia, że Uniwersytet nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania przed sądem, w tym uiścić kwoty wpisu w niniejszej sprawie w wysokości 7.424 zł. Skarżący wniósł sprzeciw od wskazanego postanowienia, zarzucając referendarzowi błędną ocenę stanu faktycznego sprawy. Podkreślił ponownie, że sytuacja finansowa uczelni pogarsza się systematycznie od 2013 r. Wskazano, że Uniwersytet prowadzi wiele różnego rodzaju inwestycji, co powoduje konieczność posiadania środków na regulowanie zobowiązań. Zaznaczono fakt, że podstawowa działalność jest uzależniona od liczby studentów, a ta regularnie maleje. Pełnomocnik Skarżącego podniósł także konieczność zatrudniania licznego personelu naukowego i administracyjnego. Za niewłaściwy uznano argument dotyczący posiadania znacznego majątku ruchomego i nieruchomości, sugerujący konieczność wyzbywania się go jedynie z powodu konieczności uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym następuje - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). W ocenie Sądu sprzeciw wniesiony przez stronę skarżącą nie zawiera argumentów mogących przesądzić o zmianie zakwestionowanego postanowienia. Referendarz dokonał racjonalnej oceny możliwości płatniczych strony, na podstawie materiałów przedstawionych przez nią samą. Pomijając wartość posiadanego przez Skarżącą majątku, prowadzi ona zakrojoną na dużą skalę działalność, również gospodarczą, z której osiąga przychody, wielokrotnie przewyższające kwotę wpisu w niniejszej sprawie, wynoszącą 7.424 zł. W świetle wielkości środków, jakimi obraca Skarżąca, jak również zgromadzonych na rachunkach bankowych, zarówno w złotych polskich, jak i w obcych walutach, wpis ten stanowi niewielką sumę. Pełnomocnik wskazuje co prawda, iż Uniwersytet jest stroną postępowań sądowych prowadzonych przeciwko Skarbowi Państwa, gdzie spodziewa się ewentualnych obciążeń finansowych – stąd w rezerwie uwzględnione są środki m. in. na przewidywane koszty powództwa – jednakże okoliczność prowadzenia innych postępowań sądowych nie może uzasadniać domagania się zwolnienia od ponoszenia kosztów w jednym konkretnym postępowaniu, stanowiłoby to bowiem nieuzasadnione usankcjonowanie preferencji skarżącego przez Sąd. Nie kwestionując konieczności przeprowadzania różnego rodzaju inwestycji, wielkości zatrudnienia Skarżącej, jak również występowania deficytu budżetowego, niemożliwym jest uznanie, że konieczność uiszczenia kwoty 7424 zł. zachwieje finansami uczelni i uniemożliwi jej dalsze funkcjonowanie. W ocenie Sądu, taka okoliczność nie została w żaden sposób wykazana ani we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani w sprzeciwie od postanowienia referendarskiego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 262 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.