V SA/Wa 4588/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. i M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym oraz orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący M. K. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację finansową. Oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwojgiem małoletnich dzieci (w wieku 7 lat i 2 lata). Jako źródło dochodów rodziny wskazał umowę o pracę za miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 1.350 zł netto, a jako jedyny składnik majątku – dom o powierzchni 158 m kw i wartości ok. 450.000 zł. Jednocześnie skarżący do stałych miesięcznych wydatków zaliczył ratę kredytu gotówkowego w wysokości ok. 270 zł oraz ratę kredytu hipotecznego, którego jest współkredytobiorcą, w kwocie ok. 2.300 zł. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 6 kwietnia 2016 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie następujących dokumentów: a) dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w 2015 roku (np. PIT-11A), b) zaświadczenia pracodawcy skarżącego o wysokości jego miesięcznego wynagrodzenia za pracę, c) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie, d) dokumentów potwierdzających podane w rubryce nr 11 formularza wniosku informacje o udzielonych skarżącemu kredytach oraz miesięcznych wydatkach związanych z ich spłatą (np. kopie umów o udzieleniu kredytów i harmonogramów spłat rat kredytów), e) wyjaśnienia kwestii partycypowania drugiego rodzica (tj. matki) w kosztach utrzymania i wychowania dzieci skarżącego, f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie (w piśmie z 25 kwietnia 2016 r. – data stempla pocztowego) skarżący wyjaśnił, iż partnerka partycypuje w dużej mierze w kosztach wychowania dzieci, w tym finansowej, a także poświęca im czas. Przychody skarżącego uległy sporemu uszczupleniu i "na wiele nie starczają", ale pomagają mu rodzice. Do ww. pisma skarżący załączył: - zaświadczenie pracodawcy skarżącego z 22 kwietnia 2016 r. o zatrudnieniu, wskazujące, że skarżący jest zatrudniony na czas nieokreślony za wynagrodzeniem w wysokości 1.950 zł brutto (średnia z ostatnich trzech miesięcy), przy czym wynagrodzenie to jest obciążone przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń [...] Inspektorat w L. oraz przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w W. (jednak nie podano wysokości tych obciążeń), - informację o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2015 (PIT-11), z której wynika, że dochód skarżącego z tytułu stosunku pracy w roku ubiegłym wyniósł 24.311,48 zł, - wyciąg z rachunku bankowego należącego do skarżącego i jego konkubiny M. N. za okres od 17 grudnia 2015 r. do 18 kwietnia 2016 r., na którym saldo końcowe było ujemne (-13.10 zł), - harmonogram spłaty kredytu udzielonego skarżącemu w wysokości 11.021 zł na okres 5 lat, którego miesięczna rata spłaty wynosi 271,84 zł, a ostatnia rata spłaty przypada na dzień [...] listopada 2016 r., - wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres od 31 grudnia 2015 r. do 31 marca 2016 r., na którym saldo końcowe wynosiło 86,57 zł. W związku z tym, że z treści pisma skarżącego z dnia [...] kwietnia 2016 r. oraz załączonych do niego dokumentów wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną M. N., w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, ponownie (pismem Sądu z [...] maja 2016 r.) wezwano skarżącego do uzupełnienia - w terminie 7 dni - wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) nadesłanie zeznań podatkowych za 2015 rok skarżącego i jego konkubiny, 2) wskazanie wszystkich źródeł utrzymania konkubiny skarżącego wraz z dokumentami wskazującymi wysokość jej dochodów w skali miesiąca, 3) złożenie oświadczenia o stanie majątku konkubiny skarżącego poprzez wymienienie należących do niej nieruchomości oraz ruchomości o wartości powyżej 5.000 zł (ze wskazaniem wartości szacunkowej tych składników majątkowych), a także posiadanych zasobów pieniężnych (oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych, papierów wartościowych i wierzytelności), 4) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez konkubinę skarżącego rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie, 5) wskazania w jakiej formie skarżący otrzymuje pomoc od rodziców, a w przypadku pomocy finansowej – oświadczenie jaką kwotę otrzymuje od nich w skali miesiąca. W piśmie z [...] maja 2016 r. (data stempla pocztowego) skarżący oświadczył, że "nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z P. N."; "łączy ich kredyt i dzieci", dlatego wyżej wymieniona nie udostępniła mu żądanych przez Sąd dokumentów. Dodał, iż rodzice przekazują mu kwotę ok. 1.000 zł miesięcznie "plus mieszkanie i wyżywienie". Skarżący wskazał też, że PIT wysłał w poprzedniej korespondencji. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie przedstawił w sposób klarowny i dostateczny swojej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim analiza transakcji dokonywanych na przedłożonych przez skarżącego rachunkach bankowych prowadzi do wniosku, że przynajmniej raz w miesiącu na wspólny rachunek skarżącego i jego konkubiny dokonywano wpłaty gotówkowej w wysokości przekraczającej 2.300 zł, najczęściej wpłaty te wynosiły ok. 2.500 zł w skali miesiąca. Również skarżący zasilał swój rachunek bankowy, np. w dniu 20 stycznia 2016 r. wpłacił 1.500 zł. Jak wskazuje historia operacji na tych rachunkach, dzięki wpłacanym środkom skarżący mógł terminowo regulować ciążące na nim zobowiązania finansowe, przede wszystkim spłacać kredyt udzielony jemu oraz jego konkubinie, którego miesięczna rata spłaty oscyluje wokół kwoty 2.300, zł, jak również swój kredyt, którego rata spłaty wynosi 271,84 zł miesięcznie. Nie wiadomo natomiast skąd pochodziły wpłacane środki. Skarżący wskazał jedynie, iż jego rodzicie wspierają go kwotą ok. 1.000 zł miesięcznie. Również – pomimo wezwania Sądu (vide pkt 1 pisma Sądu z 9 maja 2016 r.) – skarżący nie nadesłał swojego zeznania podatkowego za 2015 r., argumentując, że dokument ten przedłożył już Sądowi. Tymczasem przy piśmie z [...] kwietnia 2016 r. skarżący przedstawił deklarację PIT-11 wskazującą na wysokość rocznego dochodu uzyskanego u danego pracodawcy z tytułu stosunku pracy, która nie zastępuje zeznania podatkowego. Zatem skarżący nie wykazał, że nie uzyskuje dochodów z innych źródeł. Zwraca także uwagę niekonsekwencja w przedstawieniu sytuacji rodzinnej skarżącego. Otóż w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwojgiem małoletnich dzieci w wieku 2 i 7 lat, a w piśmie z [...] kwietnia 2016 r. podał, iż to jego partnerka (konkubina) poświęca dzieciom czas i w dużej mierze pokrywa koszty ich wychowania, gdyż przychody skarżącego uległy sporemu uszczupleniu. Do pisma tego załączył wyciąg ze wspólnego rachunku bankowego (należącego do M. N. i skarżącego), na który dokonywano wpłat gotówkowych kwot od 1.500 zł do 2.500 zł, np. w dniu 30 marca 2016 r. skarżący wpłacił 1.500 zł. Natomiast (w piśmie z 18 maja 2016 r.) skarżący zaprzeczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką jego dzieci, oświadczając: "łączy nas kredyt i dzieci". Ponadto z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 158 m kw i wartości ok. 450.000 zł, zaś w piśmie z 18 maja 2016 r. skarżący podał, iż rodzice – oprócz wsparcia finansowego w wysokości ok. 1.000 zł miesięcznie - zapewniają mu "mieszkanie i wyżywienie". W świetle powyższego, budzi wątpliwości referendarza sądowego wiarygodność twierdzenia skarżącego, iż pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z dziećmi. Skarżący – pomimo wezwania Sądu w tym zakresie (vide lit. f/ pisma Sądu z 6 kwietnia 2016 r.) nie przedstawił też miesięcznej skali wydatków związanych z utrzymaniem – poza spłatami rat kredytów. Z historii transakcji na jego rachunku bankowym wynika jedynie, że skarżący uiszcza regularnie opłaty za usługi telekomunikacyjne na poziomie 130 – 140 zł oraz abonament telewizyjny w kwocie 300 zł. W świetle powyższego nie jest możliwe uznanie, że skarżący wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Nadesłane przez niego dokumenty nie przedstawiają w sposób zupełny i jasny jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Tymczasem to sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Brak dokumentów wykazujących sytuację majątkową skarżącego, jak też jego niekonsekwentne i niepełne wyjaśnienia uniemożliwiają dokonanie oceny, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.