V SA/Wa 4620/15

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. F. na postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] [...] w przedmiocie uznanie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadne p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy K. F. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest właścicielką domu jednorodzinnego o powierzchni 260 m.kw. (dom do wykończenia o wartości 400.000 zł) oraz działka budowlana o pow. 650 m.kw. o wartości 100.000 zł). Źródłem utrzymania Skarżącej jest emerytura w wysokości 1.557,76 zł miesięcznie. Do wydatków zaliczyła spłatę kredytu (1.097 zł/m.), koszty leczenia (200 zł/m.), podatek od nieruchomości (800 zł/rok), energię elektryczną (100 zł), gaz (400 zł – okres zimowy), opłata za wodę i kanalizację (około 150 zł), spłatę karty kredytowej (3000 zł). Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające dla oceny możliwości majątkowych wnioskodawcy, zarządzeniem z 2 marca 2016r. Skarżącą wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Wezwanie zostało doręczone w dniu 11 marca 2016 r. Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez Skarżącą na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny, czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), została wezwana do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów. W szczególności ustalenia wymagało, czy Skarżąca posiada środki finansowe na rachunkach bankowych bądź środki pieniężne albo majątek zgromadzone w inny sposób, a także jakie są miesięczne wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem. Mając na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, uznać należało, iż Skarżąca nie wykazała, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wystąpiła w rozpoznawanym przypadku. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.