V SA/Wa 463/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Protokolant specjalista - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2017 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez E. Ż. (Abonentka, Strona, Skarżąca) do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT) z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...] którą : 1. Uchylono zaskarżona decyzję [...] z dnia [...].11.2014r. w części dotyczącej zaległości za okres od 01.01.2009r. do 31.12.2010r. w wysokości 408,00 złotych wraz z odsetkami w wysokości 233,66 złote. 2. Umorzono postepowanie administracyjne w części dotyczącej okresu od 01.01. 2009 r. do 31. 12. 2010r. w wysokości 408,00 złotych wraz z odsetkami w wysokości 233,66 złote. 3. W pozostałym zakresie decyzję [...] z dnia [...].11. 2014 utrzymano w mocy. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 28.03. 2014r. do KRRiT wpłynął wniosek E. Ż. o umorzenie opłat abonamentowych. W uzasadnieniu Abonentka powołała się na trudną sytuację finansowa i zdrowotną. Wyjaśniła, iż jest samotną emerytką, pobiera świadczenie w wysokości 1700 zł netto. Znaczną część dochodów pochłaniają bieżące opłaty za mieszkanie, media oraz zakup opału. Dodatkowo boryka się z chorobami, a zakup lekarstw stanowi dodatkowe obciążenie finansowe dla prowadzonego przez nią jednoosobowo gospodarstwa domowego. Pismem z dnia 15.09.2014r. Abonentka została wezwana do uzupełnienia materiału dowodowego potwierdzającego okoliczności, na które powoływała się, to jest decyzji organu o wysokości pobieranej emerytury, zaświadczenia potwierdzającego prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego, potwierdzenia szczególnej sytuacji losowej, społecznej lub zdrowotnej. W dniu 16.10.2014 r. Strona dołączyła ksero karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...].02.2005 r. z dnia [...].11.2008 r, , [...].12.2011 r., [...].07.2014r., fakturę za wodę, fakturę za gaz, kserokopie decyzji z dnia [...].02.2014r., z dnia 12.02.2014 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2014, kserokopię faktury za prąd, kserokopię paragonów za leki, kserokopię decyzji o waloryzacji emerytury z dnia 01.03.2013 r. oraz kserokopię rachunku wyciągu z konta bankowego. Decyzją nr [...] z dnia [...].11.2014r. organ odmówił umorzenia zaległości. W wyniku wniosku Abonentki o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ decyzja z dnia [...] stycznia 2016 r. (zaskarżoną do WSA) orzekł jak to zostało opisane na początku niniejszego uzasadnienia. KRRiT wskazała, iż decyzja o umorzeniu zaległości w płatności rat abonamentowych jest podejmowana w ramach tzw. uznania administracyjnego. Organ może umorzyć, jeżeli stwierdzi – po przeprowadzeniu postępowania dowodowego – iż zachodzą w danej sprawie szczególne względy społeczne lub przypadki losowe (art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych). Analizując niniejszy przypadek stwierdzono, iż możliwości płatnicze Strony umożliwiają spłatę zaległości abonamentowych a załączone dokumentu nie potwierdzają, aby obowiązek zapłaty wpłynąłby negatywnie na sytuację finansową Wnioskodawczyni. Niezależnie od powyższego KRRiT wskazała, że nie jest adresatem zarzutów dotyczących działania podmiotów, którym mocą ustawy zlecono działania z zakresu administracji publicznej. Niezawiadomienie Abonentki o nadaniu INI, na co powołuje się Strona nie jest też wyjątkową okolicznością, nie wypełnia przesłanki szczególnych względów społecznych oraz przypadków losowych, wobec czego nie stanowi podstawy do objęcia ulgą w spłacie zobowiązań publicznoprawnych. Biorąc pod uwagę, iż zobowiązanie z tytułu opłat abonamentowych wygasło w zakresie, w którym należność została przedawniona, zdaniem organu brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku Strony w części dotyczącej zaległości za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. Przedawnienie należności uczyniło niniejsze postępowanie bezprzedmiotowym. Skarżąca złożyła skargę od powyższej decyzji w zakresie pkt 3 sentencji, zarzucając, iż została wydana w wyniku błędnej oceny faktów oraz niewłaściwej interpretacji obowiązującego prawa. Wskazała, że: 1. Zgodnie z art. 87 ust. 1 i art. 88 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP prawo nie działa wstecz. 2. Art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 21.04. 2005r. o opłatach abonamentowych – ustawa uchyliła z dniem 16.06. 2005r. (bez okresu przejściowego) przepisy zawarte w Rozdziale 7 Opłaty abonamentowe – ustawy z dnia 29.12. 19902r o radiofonii i telewizji, m.inn. przepis dający określonemu organowi prawo do ustalania warunków rejestracji odbiorników rtv. Tym samym utraciło moc rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 16.07. 1993r, w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, wydane na podstawie uchylonych przepisów, 3. § 2 ust. 2 rozporz. Ministra Infrastruktury , wydanego 22.07. 2005r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, obowiązującego od dnia 29.07.2005r., stanowiący, że dowodem zarejestrowania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych jest imienna książeczka opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Oznacza to, że imienna książeczka powinna być dostarczona abonamentowi za pokwitowaniem odbioru. 4. § 3 pkt 2 rozporz. Ministra Transportu, wydanego w dniu 25.09.2007r. , obowiązującego od 13.12. 2007r. stanowi, że dowodem zarejestrowania odbiorników jest zawiadomienie użytkownika odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego (nadanego w sposób zgodny z obowiązującymi wówczas przepisami, które to zawiadomienie abonent powinien otrzymać za pokwitowaniem odbioru) Ponadto – z treści § 5 ust. 2 tegoż rozporz. wynika, że termin nadania z urzędu indywidualnego numeru identyfikacyjnego upływał z dniem 13 grudnia 2008 r. 5. § 18 ust. 1 rozporz. Ministra Administracji i Cyfryzacji, wydanego w dniu 17.12. 2013 r., w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, obowiązującego od dnia 1.01. 2014r., stanowiący, że indywidualne numery identyfikacyjne użytkownika, wydane na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów zachowują ważność. Jednocześnie, rozporządzenie wprowadziło z dniem 1.01. 2014r. kolejny nowy system zgłoszeniowy użytkowników radiofonicznych i telewizyjnych. Zgodnie z art. 190 ust. 4 ustawy z dnia 23.11. 2012r. – Prawo pocztowe – rozporządzenie wymienione w punkcie 4 utraciło moc z dniem 01.01. 2014 r. Dalej Skarżąca podniosła, iż jej zdaniem , KRRiT nie ma prawa do interpretowania przepisów, a dokonała tego w niedozwolony, rozszerzający sposób w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie zgadza się z poglądem tam wyrażonym, że opłata abonamentowa podlega przepisom Ordynacji podatkowej. Powołując się na uchwałę SN z dnia 9.05. 2009r. w sprawie o sygn.. III CZP 20/09 wskazała, iż okres przedawnienia roszczeń o świadczenia okresowe (a takie są opłaty abonamentowe) określa art. 118 Kodeksu cywilnego. Jej zdaniem, opłaty za lata 2011 i 2012 przedawniły się najpóźniej z dniem 31.12. 2015r. Strona podkreśliła, że warunkiem powstania obowiązku ponoszenia opłaty abonamentowej jest dokonanie czynności zarejestrowania odbiornika. Brak pokwitowania potwierdzającego doręczenie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego powoduje, że takie zawiadomienie, nawet gdyby było wysłane, nie stanowi dowodu zarejestrowania odbiornika. Przesyłki zwykłe czasami giną w drodze od nadawcy do odbiorcy. Dowód zarejestrowania, a także wyrejestrowania odbiornika, pochodzący z okresu objętego przedawnieniem, nie wywołuje, zdaniem Skarżącej, skutków prawnych po upływie tego okresu. Strona wskazał również, iż w państwie prawnym, obywatel nie może ponosić negatywnych konsekwencji prawnych za stanowienie prawa powodujące brak ciągłości jego obowiązywania, które usiłuje się naprawiać podczas realizacji przez organy administracji. E. Ż. wniosła o przeprowadzenie na rozprawie dowodu z przesłuchania świadka na okoliczność sposobu nadania INI w jego przypadku. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o uchylenie w całości punktu 3 sentencji zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenia podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej: p.p.s.a.) a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy przede wszystkim wskazać trzeba, że Skarżąca ubiegała się o umorzenie zaległych opłat abonamentowych a zatem należy przyjąć, że uznawała ich istnienie. Dlatego też obecnie podnoszona przez Skarżącą argumentacja wskazująca, że dopełniła ona wszelkich formalności, które umożliwiały jej zwolnienie z abonamentu rtv wymyka się z pod kontroli sądu. Przedmiotem bowiem postępowania jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności rtv wraz z odsetkami. Sąd zatem będzie badał sprawę tylko w zakresie możliwości umorzenia tych należności, pod kątem spełniania przez Stronę wymogów wynikających z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. Uz. 2014r. poz. 1204 z póżn. zm.). W związku z powyższym należy wskazać, że Strona nie złożyła żadnych dokumentów, z których wynikałaby jej szczególna sytuacja życiowa, zły stan finansów lub zdrowia, który przemawiałby za umorzeniem wspomnianych należności. Zasadnie zatem w ocenie Sądu, KRRiT nie uznała jej wniosku za zasługujący na uwzględnienie zwłaszcza, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Zapis "może" dowodzi tego, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Co więcej okoliczności wskazane w powyższym przepisie musi wskazać i uprawdopodobnić wnioskodawca. We wniosku o umorzenie należności Skarżąca wskazała na swój wiek, fakt przebywania na emeryturze, wydatki na utrzymanie posiadłości rodzinnej, nie najlepszy stan zdrowia. Odnosząc się do tego zarzutu należy zauważyć, że abonament rtv jest opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Obowiązek ten wynika z ustawy (patrz także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 - LEX nr 564548). Ustalenia poczynione przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 pozwalają na uznanie, że do opłat za abonament zastosowanie ma akt prawny rangi ustawowej, jakim jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.). Przepis art. 2 Ordynacji podatkowej regulujący zakres jej stosowania przewiduje w § 2, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej przepisy Działu III stosuje się również do opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy niż wymienione w § 1 punkt 1 ustawy (§ 1 punkt 1 odnosi się do organów podatkowych). Zatem przepis ten ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż opłata za abonament jest opłatą, o której w nim mowa, a brak jest przepisów odrębnych stanowiących inaczej. Z przepisu nie wynika, że ustalenie lub określenie opłaty ma być powiązane z dwoma typami wydawanych w prawie podatkowym decyzji – deklaratoryjnej lub konstytutywnej. Opłata ta ma przy tym niewątpliwie charakter przymusowy i bezzwrotny, a jej wysokość i obowiązek uiszczenia wynika wprost z przepisów ustawy. Tym samym ustalenie lub określenie danej opłaty w rozumieniu tego przepisu jest również możliwe w drodze aktu normatywnego takiego jak ustawa, w której ustawodawca posłużył się pojęciem "opłaty". Reasumując, należy uznać, że opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu RTV) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, a to oznacza, iż ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy stanowiący, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności (patrz wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015r., I SA/Gl 804/14 i powołane w nim orzecznictwo – orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25. dnia miesiąca, za który opłata jest należna. Opłata może być uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące. Jak słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji należności abonamentowe za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. wygasły wskutek przedawnienia. Podniesiony przez Skarżącą zarzut przedawnienia jest niezasadny jeśli chodzi o zaległość za lata 2011 i 2012. Jak wykazano wyżej, nie stosuje się tutaj przepisów Kodeksu cywilnego, a OP. Kwestia sposobu realizacji przez Pocztę Polską ustawowego obowiązku zawiadomienia abonentów o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie należy do szczególnych względów społecznych. Należy przy tym pamiętać, że Skarżąca we wniosku o umorzenie prawidłowo wskazała swój numer identyfikacyjny. Niezasadne są, zdaniem WSA, wszystkie zarzuty wyartykułowane w skardze. W niniejszej sprawie organ prawidłowo skoncentrował się na badaniu istnienia przesłanek z art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciążył m.inn. na podmiotach, które w dacie wejścia w życie ustawy abonamentowej miały zarejestrowany odbiornik. Zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku ponoszenia opłaty abonamentowej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 31 marca 2015r. sygn. akt: I SA/GI 13354/14) Na koniec i na marginesie Sąd zauważa, że zgodnie z przepisem art. 106 § 3 p.p.s.a sąd administracyjny może przeprowadzić z urzędu lub na wniosek jedynie dowód uzupełniający z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postepowania w sprawie. Ponadto, sposób nadania INI innej osobie , niż strona niniejszego postępowania, nie ma w niniejszej sprawie znaczenia dla jej wyjaśnienia. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.